Đến Huế tìm sách quý

Đến hẹn, anh mang theo món quà tặng thú vị. Đó là cuốn đặc san “Huế Xưa & Nay” số 179 chào năm mới 2026. Dày hơn 100 trang, gói gọn trong cuốn đặc san là những bài viết giàu tính nghiên cứu về sử học, văn hóa, di sản và những góc nhìn về Huế hôm nay.

Không gian Sách và Văn hóa Huế (23-25 Lê Lợi) - một trong những nơi bạn đọc có thể tìm kiếm các tài liệu về di sản, lịch sử và văn hóa Huế. Ảnh minh họa: QT

Cầm trên tay cuốn tập san nhỏ nhắn, người đọc được chạm vào những trang viết được đầu tư kỹ lưỡng, hàm chứa nguồn tư liệu quý. Như bài viết về “Vai trò của Phú Xuân - Huế trong sứ mệnh xác lập và thực thi chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa” của nhà sử học Đỗ Bang. Những câu chuyện thi vị về những chuyến du xuân đến Gia Hội của các vua Triều Nguyễn của tác giả Nguyễn Anh Huy. Hay một bài nghiên cứu khá công phu về giá trị lịch sử, văn hóa, ẩn chứa qua hoành phi, câu đối ở phủ đệ Huế của nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Cương… Bởi vậy mà sách, dù vỏn vẹn 100 trang giấy nhưng đã ẩn vào mình những tri thức, tư liệu quý về lịch sử, văn hóa, di sản không chỉ của Huế, được níu giữ, gói ghém trong từng con chữ.

Hỏi ra mới hay, đến nay, đặc san “Huế Xưa & Nay” đã có gần 35 năm tuổi đời, kể từ khi ấn hành số đầu tiên vào năm 1992, với 179 số đã xuất bản cho đến năm 2026.

Có lẽ với nhiều người dân Huế, đặc san “Huế Xưa & Nay” đã trở nên thân thuộc, đặc biệt với những người làm công tác nghiên cứu. Nhưng một câu chuyện khác đã làm tôi thực sự nao lòng. Đó là câu chuyện về một phụ nữ đến từ Mỹ - bà Judith Henchy, Trưởng bộ phận Đông Nam Á, Trợ lý đặc biệt cho Giám đốc Hệ thống Thư viện về các Chương trình Quốc tế tại Đại học Washington; Giảng viên thỉnh giảng Trường Nghiên cứu Quốc tế Jackson.

Năm 2024, từ Mỹ, bà Judith Henchy đi quãng đường rất xa đến Huế. Một trong những nơi đầu tiên bà ghé thăm là Hội Khoa học lịch sử TP. Huế - nơi tổ chức biên soạn đặc san “Huế Xưa & Nay”, với mong ước tìm, sưu tập những số đặc san còn thiếu trong bộ sưu tập đang được lưu trữ tại Thư viện của Đại học Washington.

Thế nhưng, ước mong của nữ du khách đặc biệt ấy không thành hiện thực vì ở Huế, đến nay, không thể tìm đâu ra những cuốn đặc san “Huế Xưa & Nay” những số đầu tiên. Nhà nghiên cứu trẻ Nguyễn Anh Tuấn cho hay, ngay cả tại Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế, hiện cũng còn thiếu một vài số đầu tiên nguyên gốc nhưng không thể tìm đâu ra.

Không chỉ có đặc san “Huế Xưa & Nay”, theo nguồn tin chúng tôi có được, dù nhu cầu mua, sưu tầm sách tư liệu về văn hóa, di sản Huế khá tiềm năng nhưng việc tìm mua, sở hữu không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Một nhà nghiên cứu Huế cho biết, gần đây, muốn mua bộ sách quý Địa chí Thừa Thiên Huế, ông đã tìm rất kỹ ở Huế nhưng không có vì đây là thể loại sách không bán. Thế nhưng khi tìm kiếm trên các trang sách thương mại điện tử, ông đã tìm được một bộ nhưng là sách lậu được photo với chất lượng giấy và in ấn rất tệ.

Lắng nghe những câu chuyện về sách, về tư liệu quý của Huế, chợt băn khoăn, có những khách hàng lặn lội quãng đường nửa vòng trái đất đến Huế để tìm như bà Judith Henchy thì rõ ràng, sách quý phải được nhìn nhận như một đặc thù kinh tế văn hóa của Huế. Thế mà tiếc thay, ngay trên lãnh địa di sản, lại khó tìm được những cuốn sách quý về văn hóa, di sản. Như bộ sách quý “Nghiên cứu Huế” chẳng hạn, muốn tìm mua, cũng không dễ. Hay như có người, muốn tìm mua bộ nghiên cứu Huế BAVH được xuất bản dưới thời Pháp thuộc nhưng nay lùng mua sách chính hãng, được bán ở Huế cũng thật khó khăn.

Nên không nói đến những chuyện xa vời, ngành công nghiệp văn hóa của Huế sẽ bắt đầu từ đâu, khi ngay cả một thị trường sách quý cho Huế cũng đang xa vời vợi?

Kim Oanh