Đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,65-2,7 triệu đồng

Đại biểu Thạch Phước Bình, đoàn Vĩnh Long (trái) và đại biểu Lê Hoàng Anh, đoàn Gia Lai

Phát biểu trước Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long, nhấn mạnh việc điều chỉnh mức lương cơ sở là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện tăng lương không còn dừng lại ở việc "có tăng hay không", mà chuyển sang yêu cầu cao hơn: Tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.

Mức tăng 2,53 triệu đồng: "Đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống"

Những năm gần đây, Nhà nước đã nâng mức lương cơ sở từ 1,49 lên 1,8 rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026. Tuy nhiên theo đại biểu Thạch Phước Bình, vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.

Đại biểu đánh giá mức tăng dự kiến từ 1/7 "hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công". Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1 năm 2026 là 3,51%.

ĐBQH Thạch Phước Bình - Vĩnh Long

"Tuy nhiên, nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở các đô thị lớn", đại biểu tỉnh Vĩnh Long nói.

Để làm rõ hơn nhận định này, ông đưa ra một ví dụ cụ thể: Một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.

Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, làm giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, theo ông, mức 2,53 triệu đồng mới chỉ "đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống".

Không chỉ dừng ở đó, đại biểu còn đặt vấn đề trong tương quan với khu vực doanh nghiệp. Từ 1/7, lương tối thiểu vùng dự kiến là 5,31 triệu đồng ở vùng một, 4,73 triệu đồng ở vùng hai, 4,14 triệu đồng ở vùng ba và 3,96 triệu đồng ở vùng bốn, bình quân khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.

Nếu mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng thì với hệ số khởi điểm 1,86, người lao động nhận được 4,7 triệu đồng/tháng; với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.

"Nói cách khác, người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm hệ số 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng vùng một", ông phân tích.

Trong khi đó, với mặt bằng chi phí đô thị hiện nay, theo đại biểu Thạch Phước Bình, đây chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức bảo đảm cuộc sống ổn định. Do đó, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn "chưa đạt mức an tâm", nhất là khi phải trang trải chi phí nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.

Quốc hội thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội sáng 21/4

Đi làm cật lực 30 năm không mua nổi một căn nhà

Từ các phân tích trên, đại biểu đề xuất nâng mức lương cơ sở lên 2,65-2,7 triệu đồng, tương đương tăng khoảng 13-15% so với mức lương cơ sở hiện hành, là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay. Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng.

So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng - một con số không lớn về danh nghĩa nhưng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức tăng này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu cả về đời sống lẫn tâm lý.

Theo ông, mức 2,65-2,7 triệu đồng giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa. Qua đó, góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng cho rằng mức điều chỉnh này "không tạo áp lực quá lớn" lên ngân sách nhà nước, nếu đi kèm với các giải pháp đồng bộ như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và cắt giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt vẫn là tìm được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.

ĐBQH Lê Hoàng Anh - Gia Lai

Ở một góc nhìn khác nhưng có liên quan mật thiết đến chất lượng sống của người lao động, tại phiên thảo luận, đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) nhận định phần lớn tín dụng đang chảy vào bất động sản đầu cơ.

Giá nhà tại Hà Nội và TP.HCM đã lên tới 25-30 lần thu nhập bình quân năm, trong khi theo thông lệ quốc tế lành mạnh chỉ ở mức 4-6 lần.

"Với giá này, người trẻ 30 năm lao động cật lực không mua nổi một căn nhà, dẫn tới niềm tin vào hệ thống công bằng bắt đầu lung lay", đại biểu tỉnh Gia Lai nêu quan điểm.

Theo ông, đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị - xã hội dài hạn, đòi hỏi phải có những giải pháp căn cơ, đồng bộ để xử lý.

Hải Yến