Đại biểu Quốc hội đề nghị rà soát biên chế, gỡ khó cho cấp xã

Sáng 21/4, Quốc hội thảo luận về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) cho rằng, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương đúng và bước đầu cho thấy hiệu quả. Theo ông Ân, ở nhiều nơi, cấp xã đã vận hành ổn định hơn, việc giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn so với trước.

Tuy nhiên, từ thực tế triển khai, đại biểu chỉ ra những khó khăn đáng chú ý. Hiện nay, ở cấp xã thường chỉ còn 2 phòng chuyên môn là kinh tế và văn hóa - xã hội. Mỗi phòng lại phải tiếp nhận hướng dẫn chuyên môn từ nhiều sở, ngành cấp tỉnh, dẫn đến khối lượng công việc lớn, dễ rơi vào tình trạng quá tải.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân. (Ảnh: Media Quốc hội)

Không chỉ vậy, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ở một số địa phương còn thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng. Những vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu như xây dựng, giao thông hay công nghệ thông tin chưa được bố trí đầy đủ.

Trong khi đó, các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực y tế, giáo dục tiếp tục chịu áp lực tinh giản biên chế, khiến bài toán nhân lực ở cơ sở càng thêm khó khăn.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị cần rà soát tổng thể việc giao biên chế cho các địa phương, dựa trên các tiêu chí như diện tích, dân số và đặc thù từng vùng. Với những địa bàn miền núi, biên giới hay hải đảo, cần có cách tính phù hợp thay vì áp dụng chung một mặt bằng.

Về người hoạt động không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố, theo Công văn 12 của Ban Chỉ đạo Chính phủ hướng dẫn một số nội dung đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh đã phê duyệt danh sách người hoạt động không chuyên trách nghỉ theo Nghị định 154 tại thời điểm 1/7/2025.

Riêng tỉnh Lạng Sơn hiện còn khoảng trên 330 trường hợp đang được các xã, phường bố trí hỗ trợ công việc tại các phòng, cơ quan, đơn vị cấp xã. Đại biểu cho rằng việc này cũng cần có hướng dẫn cụ thể trước thời điểm chấm dứt hoạt động vào 31/5/2026.

Đáng chú ý, khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình 2 cấp, nhiều thôn sau sáp nhập giữa xã và phường đã được chuyển thành tổ dân phố. Tuy nhiên, việc áp dụng tiêu chí quy mô dân số đối với tổ dân phố đang bộc lộ bất cập, nhất là tại các tỉnh miền núi.

Thực tế ở Lạng Sơn, có những khối phố rộng 6,44 km² nhưng chỉ có 75 hộ dân. Nếu tiếp tục sáp nhập, diện tích một khối phố có thể lên đến hơn 10 km². Trong khi hạ tầng giao thông và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng tốt, Bí thư, trưởng khối rất khó có thể bao quát được công việc của mình.

Vì vậy, đại biểu đề nghị xem xét bổ sung tiêu chuẩn của tổ dân phố hình thành do thực hiện sáp nhập giữa xã và phường phải chuyển từ thôn thành tổ dân phố để phù hợp với thực tiễn chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, Chính phủ sớm ban hành nghị định quy định về hoạt động của thôn, tổ dân phố, chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố để địa phương kịp thời tham mưu các nội dung về sắp xếp thôn, tổ dân phố, ban hành các quy định về chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Đại biểu cho rằng việc tiếp tục tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Thủ tướng rất cần các địa phương tiến hành ngay và các chính sách kèm theo cần được ban hành đồng bộ, kịp thời.

Theo đại biểu, việc tiếp tục tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Chính phủ là cần thiết và cần được triển khai ngay. Tuy nhiên, quá trình này phải đi kèm với các chính sách đồng bộ, kịp thời để đảm bảo việc thực hiện không bị gián đoạn và phù hợp với thực tiễn ở cơ sở.

Viên Minh