Đề xuất gắn kết quả thực hiện kiến nghị giám sát với việc lấy phiếu tín nhiệm

Mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ chủ thể, thời hạn thực hiện

Sáng 30/7, nêu ý kiến tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát, GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng, cần rà soát lại toàn bộ quy trình để đổi mới hoạt động giám sát.

Về thực hiện nghị quyết, kết luận giám sát, ông Lý nhận định đã có nhiều đổi mới. Những kết luận và nghị quyết về giám sát của Quốc hội, của các đoàn giám sát đã có tác động rất mạnh trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Nhiều cuộc giám sát đã mang lại kết quả trong việc sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách pháp luật cũng như khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành pháp luật.

GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).

Tuy nhiên, ông Lý cũng cho rằng việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát còn chưa được đầy đủ và "chưa đến nơi đến chốn", do đó hiệu quả giám sát nhiều khi còn hạn chế.

Theo ông, việc xây dựng nghị quyết xác định kết quả giám sát cần được đổi mới. Ngoài việc nhận xét, đánh giá và biểu dương, nghị quyết giám sát cần đi sâu thực chất hơn, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu của đối tượng giám sát và sự việc giám sát. Giám sát phải xác định trách nhiệm thuộc về ai và thời hạn khắc phục như thế nào.

Ông Phan Trung Lý đề nghị trọng tâm giám sát phải chuyển từ tư duy giám sát để phát hiện vấn đề sang tư duy giám sát để tạo ra sự thay đổi thực chất trong quản trị quốc gia.

Cho rằng mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ chủ thể thực hiện, thời hạn thực hiện, trách nhiệm báo cáo và giải trình khi không hoàn thành, ông Phan Trung Lý đề xuất cần có cơ chế rõ ràng để chuyển các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật để xử lý dân sự, hành chính, hình sự.

Đồng thời, gắn kết quả thực hiện kiến nghị giám sát với việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu, phê chuẩn.

Chuyển mạnh từ "giám sát đầu vào" sang "giám sát đầu ra"

Tham gia thảo luận, ông Tạ Văn Hạ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nêu rõ, con người luôn được Đảng ta xác định là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và là động lực của phát triển.

Tuy nhiên, nếu nhìn từ thực tiễn giám sát của Quốc hội trong thời gian qua, một thực tế đáng suy nghĩ là nhiều chính sách đã được ban hành tương đối đầy đủ; nhiều chương trình, đề án đã được bố trí nguồn lực đáng kể; nhiều chỉ tiêu hành chính đã hoàn thành theo kế hoạch. Nhưng ở không ít lĩnh vực, chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng của người dân và hiệu quả cuối cùng của chính sách vẫn chưa đạt như kỳ vọng.

Ông Tạ Văn Hạ - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).

Đó chính là khoảng cách giữa "chính sách được thực hiện" và "chính sách tạo ra kết quả". Để hoạt động giám sát thực sự chuyển biến trong thực tiễn, theo ông Hạ phải thay đổi từ tư duy cho đến phương thức giám sát.

Theo đó, cần chuyển mạnh từ "giám sát đầu vào" sang "giám sát đầu ra" và kết quả cuối cùng của chính sách; cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp giám sát trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng.

Đồng thời, coi trọng công tác hậu giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động giám sát.

Ông Hạ cho rằng, giá trị của hoạt động giám sát không dừng lại ở báo cáo hay nghị quyết mà phải bằng mức độ chuyển biến sau giám sát.

Do đó, ông kiến nghị cần xây dựng cơ chế theo dõi thường xuyên, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp, từng cá nhân trong thực hiện các kiến nghị của Quốc hội. Đồng thời, định kỳ đánh giá kết quả thực hiện và công khai trước Quốc hội, cử tri và nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh một số định hướng lớn cơ bản Chủ tịch Quốc hội đã chỉ đạo để tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong thời gian tới.

Đó là, hoạt động giám sát phải thực sự trở thành động lực hoàn thiện thể chế và kiến tạo phát triển đất nước.

Lựa chọn đúng những vấn đề chiến lược, những "điểm nghẽn của điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực, nhất là những lĩnh vực sử dụng nhiều nguồn lực quốc gia và những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân; kết hợp hài hòa giữa xử lý những vấn đề trước mắt với nhận diện sớm các nguy cơ, thách thức dài hạn.

Giám sát phải gắn chặt hơn với công tác lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tổ chức thi hành pháp luật.

Đổi mới mạnh mẽ phương thức giám sát theo hướng dựa trên dữ liệu; tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại.

Tiếp tục tăng cường sự phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác; đồng thời siết chặt việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát, bảo đảm mọi kết luận đều được thực hiện đến cùng.

"Trên cơ sở chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và các định hướng trên cũng chính là yêu cầu hành động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong suốt nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, nhằm xây dựng hoạt động giám sát ngày càng thực chất, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Hoàng Thị Bích