Đề xuất cơ chế đột phá thúc đẩy phát triển văn hóa Việt Nam

Theo đó, hồ sơ dự án do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình đã được Chính phủ xem xét, đồng thuận trên nguyên tắc, đồng thời yêu cầu tiếp tục hoàn thiện trước khi trình Quốc hội. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan để tiếp thu đầy đủ ý kiến, hoàn thiện nội dung dự thảo và chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu, lập luận cũng như đề xuất chính sách.

Sau khi hoàn chỉnh, Bộ trưởng sẽ thừa ủy quyền Thủ tướng ký tờ trình, thay mặt Chính phủ gửi Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bảo đảm tiến độ và chất lượng theo quy định. Đồng thời, cơ quan chủ trì có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội trong quá trình thẩm tra, giải trình và tiếp thu ý kiến.

Việc xây dựng Nghị quyết được đặt ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật về văn hóa còn tồn tại nhiều hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, nhận thức về vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững vẫn chưa đầy đủ, dẫn đến việc thể chế hóa các chủ trương còn chậm, thiếu đồng bộ và chưa tạo được động lực đột phá.

Nhiều quy định pháp luật chưa phản ánh kịp thực tiễn đời sống văn hóa - xã hội, trong khi khung pháp lý cho phát triển văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vẫn còn thiếu và yếu. Bên cạnh đó, cơ chế đầu tư cho văn hóa còn phân tán, nguồn lực chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, trong khi các chính sách khuyến khích xã hội hóa và thu hút đầu tư chưa đủ hấp dẫn.

Hệ thống chính sách liên quan đến phát triển nguồn nhân lực văn hóa, bảo tồn di sản, cũng như công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí còn thiếu tính tổng thể, chưa tạo được động lực thúc đẩy lĩnh vực này phát triển tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành một Nghị quyết chuyên đề của Quốc hội được đánh giá là cần thiết nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, đồng thời tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế và tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho phát triển văn hóa.

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 90/NQ-CP, thống nhất về cơ bản đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến các cơ chế, chính sách mang tính đột phá nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa Việt Nam

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là định hướng thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội cho lĩnh vực văn hóa. Theo đó, các dự án đầu tư công, hợp tác công - tư (PPP) hoặc dự án văn hóa cấp thiết có thể được triển khai ngay cả khi chưa có trong quy hoạch, đồng thời sẽ được cập nhật sau. Chính quyền địa phương được trao thêm quyền chủ động trong việc bổ sung danh mục đầu tư trung hạn và điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất.

Bên cạnh đó, các thủ tục liên quan đến đất đai, giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho các dự án văn hóa sẽ được rút gọn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Địa phương cũng có trách nhiệm bảo đảm quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, thể thao và các khu công nghiệp sáng tạo.

Đối với các dự án trọng điểm quốc gia hoặc phục vụ sự kiện quốc tế, dự thảo đề xuất cho phép triển khai đồng thời nhiều thủ tục như quy hoạch, phê duyệt chủ trương đầu tư và khởi công xây dựng, đồng thời áp dụng cơ chế lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt để rút ngắn thời gian thực hiện.

Ngoài ra, một loạt chính sách ưu đãi về tài chính và đầu tư cũng được đề xuất nhằm khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa. Các dự án trong lĩnh vực này có thể được hưởng ưu đãi về thuế, phí, hỗ trợ tiếp cận đất đai và nguồn lực. Đáng chú ý, một số loại hình dịch vụ văn hóa được đề xuất áp dụng thuế giá trị gia tăng ở mức 5%; các dự án đầu tư có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm và giảm 50% trong các năm tiếp theo.

Dự thảo cũng đề cập đến việc miễn thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, nhân tài trong lĩnh vực văn hóa sáng tạo, cũng như miễn thuế nhập khẩu đối với cổ vật, di vật hồi hương và các tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao nhằm thúc đẩy bảo tồn và phát huy di sản.

Kỳ vọng, với các cơ chế, chính sách mang tính đột phá, lĩnh vực văn hóa sẽ được tháo gỡ các rào cản về thể chế, thu hút hiệu quả nguồn lực xã hội, qua đó góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam phát triển toàn diện, vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa hội nhập sâu rộng với quốc tế.

Hùng Nguyễn