Đề xuất chương trình hành động 100 ngày sau Đại hội 14 tạo đà cải cách mạnh mẽ

Đại hội 14 của Đảng đã khép lại trong một không khí đặc biệt, mang ý nghĩa trọng đại, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy và cách tiếp cận cải cách của đất nước.

Đại hội 14 mở ra một giai đoạn phát triển mới, không chỉ dựa trên ý chí và quyết tâm chính trị, mà quan trọng hơn, dựa trên những đột phá vượt bậc về tư duy chiến lược và yêu cầu nâng cao hiệu lực tổ chức thực hiện.

Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam, 100 ngày đầu sau một sự kiện chính trị tạo kỳ vọng cao là khoảng thời gian có giá trị đặc biệt. Đây là giai đoạn quyết định để chuyển kỳ vọng thành xung lực cải cách: từ đồng thuận về ý chí sang quyết tâm hành động; từ nhận diện đúng ưu tiên chiến lược sang hoạch định kế hoạch, huy động nguồn lực và triển khai những mục tiêu cụ thể, đo đếm được; từ tuyên bố chính sách sang kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình minh bạch.

Nếu được tận dụng tốt, 100 ngày đầu có thể tạo nên một đà cải cách mạnh mẽ, lan tỏa trong toàn bộ hệ thống chính trị và đời sống xã hội.

Ban chấp hành Trung ương khóa 14 ra mắt Đại hội 14. Ảnh: Phạm Hải

Với tinh thần đó, bài viết này đề xuất Chương trình hành động 100 ngày để Trung ương Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương tham khảo, nhằm tận dụng tối đa xung lực cải cách sau Đại hội 14, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn 2026-2030 và hướng tới tầm nhìn 2045.

Cách tiếp cận và trọng tâm ưu tiên cho chương trình hành động 100 ngày

Tinh thần và cách tiếp cận của Chương trình hành động 100 ngày đã được thể hiện rõ trong bài viết “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!” của Tổng Bí thư Tô Lâm ngay sau khi ký ban hành Nghị quyết Đại hội 14. Năm thông điệp xuyên suốt là: Hành động - Đột phá - Kỷ luật thực thi - Vì dân - Kết quả cụ thể.

100 ngày đầu không nhằm “giải quyết tất cả” mà nhằm tạo ra một xung lực cải cách đủ mạnh để phá vỡ quán tính cũ. Giá trị cốt lõi của giai đoạn này không đo bằng số lượng văn bản, cuộc họp hay phong trào học tập nghị quyết, mà ở những chuyển biến rõ rệt trong toàn xã hội, thể hiện trên 4 phương diện then chốt.

Thứ nhất, khơi dậy mạnh mẽ niềm tin và tinh thần trách nhiệm xã hội đối với sứ mệnh đưa đất nước tiến nhanh tới khát vọng hùng cường.

Thứ hai, nhận diện chính xác các nút thắt và “điểm tử huyệt” của hệ thống, những nơi đang làm suy giảm hiệu lực điều hành và khả năng huy động sức mạnh tổng lực, dù từng cá nhân, tổ chức hay doanh nghiệp có nỗ lực đến đâu.

Thứ ba, đưa các ủy viên Trung ương vào cuộc ngay với kế hoạch cụ thể, thể hiện năng lực hoạch định chiến lược, tinh thần vì dân và khả năng tổ chức thực hiện.

Thứ tư, gắn kết toàn dân tham gia vào công cuộc phát triển, để mỗi người dân thực sự cảm nhận mình là một phần của hành trình phía trước và là người thụ hưởng trực tiếp thành quả cải cách.

Chính khả năng lựa chọn đúng việc, triển khai quyết liệt và tạo dựng niềm tin xã hội sẽ quyết định thành bại của Chương trình hành động 100 ngày.

Các đại biểu tham dự Đại hội 14. Ảnh: Phạm Hải

Vì vậy, chương trình này cần được thiết kế với tầm chiến lược và tư duy đột phá vượt bậc.

Một là, ưu tiên ít nhưng trúng. Mỗi bộ, ngành, địa phương chỉ nên tập trung vào một số rất ít điểm nghẽn then chốt đang trực tiếp kìm hãm phát triển và gây bức xúc cho người dân, doanh nghiệp.

Hai là, kết quả phải đo được và cảm nhận được. Người dân và xã hội cần thấy rõ “điều gì đã thay đổi” sau 100 ngày, dù là nhỏ nhưng thực chất.

Ba là, gắn trách nhiệm rõ ràng với người đứng đầu, tránh tình trạng chung chung, đùn đẩy trách nhiệm.

Bốn là, công khai - minh bạch - có phản hồi xã hội, với cập nhật tiến độ thường xuyên và kênh tiếp nhận ý kiến từ người dân, doanh nghiệp.

Nói cách khác, 100 ngày đầu là phép thử đầu tiên cho năng lực tổ chức thực hiện tinh thần Đại hội 14. Làm tốt, xung lực cải cách sẽ lan tỏa sức mạnh trỗi dậy; làm không tới, kỳ vọng xã hội sẽ nhanh chóng suy giảm.

"Linh hồn” của cải cách đột phá trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ

Trên tinh thần đồng khởi triển khai Nghị quyết Đại hội 14, mỗi bộ, ngành và địa phương cần xây dựng Chương trình hành động 100 ngày của riêng mình. Để tránh tình trạng hình thức, phong trào hoặc “làm cho có”, các sáng kiến đề xuất cần được sàng lọc nghiêm túc theo 8 tiêu chí cốt lõi, chấm điểm theo thang 1 tới 5 (5 = rất cao).

Sau 100 ngày, sáng kiến có thể mở rộng, duy trì và nâng cấp trong trung và dài hạn hay không?

Chỉ những sáng kiến đạt điểm trung bình từ 3/5 trở lên ở cả 8 tiêu chí và điểm trung bình chung trên 4,0, mới nên được lựa chọn cho chương trình hành động 100 ngày.

Bên cạnh thang điểm 1-5 cho 8 tiêu chí cốt lõi, mỗi sáng kiến cần được đánh giá thêm về mức độ đột phá, dựa trên ba đặc trưng then chốt.

Thứ nhất, sáng kiến có đánh trúng “điểm huyệt” của hệ thống – những trăn trở kéo dài, bức xúc cụ thể và khát khao chính đáng của người dân và doanh nghiệp hay không. Khi cải cách chạm đúng “nỗi đau xã hội”, hiệu ứng niềm tin sẽ lan tỏa rất nhanh.

Thứ hai, sáng kiến có khai thác tối đa sức mạnh của thời đại, đặc biệt là công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và những bài học quốc tế đã được kiểm chứng, để giải quyết vấn đề nhanh hơn, minh bạch hơn và với chi phí xã hội thấp hơn hay không.

Thứ ba, sáng kiến có tạo dựng được các nền tảng (platform) để toàn xã hội cùng tham gia – không chỉ trong 100 ngày đầu mà cả trong dài hạn – qua đó hình thành sức cộng hưởng nội sinh vượt xa khả năng của bộ máy công quyền đơn lẻ hay không.

Ba đặc trưng này chính là “linh hồn” của cải cách đột phá trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ.

Thang đánh giá mức độ đột phá có thể là: ‘+++’=’Đột phá rất cao’; ‘++’= ‘Đột phá cao’; và ‘+’=Có yếu tố đột phá.

Những sáng kiến đạt điểm trung bình trên 4,0 ở 8 tiêu chí cốt lõi và được xếp mức đột phá +++ hoặc ++ cần được ưu tiên nguồn lực không chỉ trong 100 ngày đầu, mà xuyên suốt giai đoạn 2026-2030.

Mỗi địa phương lựa chọn và triển khai ít nhất một sáng kiến làm sạch các con sông

Để tinh thần đổi mới, đột phá và “làm đến nơi đến chốn” của Đại hội 14 nhanh chóng đi vào cuộc sống, chương trình hành động 100 ngày cần được khởi động bằng những việc cụ thể, dễ cảm nhận, tạo niềm tin xã hội và có khả năng lan tỏa mạnh.

Một đề xuất mang tính biểu tượng, giàu ý nghĩa và rất phù hợp với tinh thần đó là: mỗi địa phương chọn “làm sạch các con sông” trên địa bàn để tập trung tìm ra giải pháp làm sạch và phục hồi sự trong xanh trong 100 ngày đầu. Phấn đấu đến 2030, tất cả các con sông trên mảnh đất Việt Nam đều trong xanh như đã từng có.

Đây không chỉ là một nhiệm vụ môi trường, mà là một sáng kiến tổng hợp, hội tụ nhiều giá trị văn hóa, xã hội và phát triển bền vững.

Đề xuất mỗi địa phương lựa chọn và triển khai ít nhất một sáng kiến làm sạch các con sông trên địa bàn, coi đây là một trong những sáng kiến hàng đầu của Chương trình Hành động 100 ngày đầu. Ảnh: Thạch Thảo

Thứ nhất, dòng sông gắn sâu sắc với căn tính dân tộc và ký ức cộng đồng.

Người Việt gọi Tổ quốc của mình là “đất nước”, hay giản dị hơn là “nước”. Sông ngòi vì thế không chỉ là yếu tố tự nhiên, mà là cội nguồn sinh tồn, lịch sử và tâm khảm của dân tộc. Làm sạch sông là hành động chạm đúng cảm xúc xã hội, đánh trúng nỗi trăn trở kéo dài của người dân.

Thứ hai, dòng sông xanh – sạch là thước đo văn minh và đẳng cấp phát triển.

Trên thế giới, hồi sinh sông ngòi là biểu tượng cho năng lực quản trị hiện đại và bước ngoặt phát triển của nhiều quốc gia và đô thị. Một dòng sông sạch là minh chứng trực quan cho kỷ luật thực thi, cho sự phối hợp hiệu quả giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân.

Thứ ba, sông sạch gắn trực tiếp với sức khỏe nhân dân và phát triển bền vững.

Ô nhiễm sông ảnh hưởng trực tiếp đến nước sinh hoạt, thực phẩm, môi trường sống và chất lượng cuộc sống. Làm sạch sông là hành động “vì dân” rất cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực trong ngắn hạn và nền tảng lâu dài cho an ninh sinh thái và kinh tế xanh.

Về cách triển khai, trong 100 ngày đầu, địa phương có thể tập trung vào các việc làm ngay như việc dọn rác, xử lý chất thải nổi; rà soát và phát hiện các điểm xả thải lớn để tiến tới thực hiện việc đầu tư xử lý nước thải hoàn chỉnh; công khai chất lượng nước ở hiện trạng; huy động đoàn thể, doanh nghiệp, trường học và người dân cùng tham gia.

Quá trình này cần được truyền thông minh bạch, cập nhật tiến độ thường xuyên, để người dân thấy rõ sự thay đổi từng ngày.

Sáng kiến “mỗi địa phương một dòng sông sạch” hội tụ đầy đủ 8 tiêu chí của Chương trình hành động 100 ngày: đánh trúng điểm nghẽn xã hội, khả thi, tạo hiệu quả sớm, huy động cộng đồng, gia tăng niềm tin công chúng và có khả năng nhân rộng.

Nếu làm tốt, đây sẽ là minh chứng sinh động rằng Nghị quyết Đại hội 14 không chỉ đúng trên giấy mà đã thực sự đi vào cuộc sống, tạo xung lực cải cách lan tỏa ngay từ những ngày đầu của nhiệm kỳ mới.

Đồng hồ đếm ngược đến ngày 2/9/2045 đã bắt đầu chạy. Chúng ta chỉ còn hơn 7.000 ngày để hoàn thành một sứ mệnh lịch sử mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu, nước mắt và cả sinh mệnh.

Một quyết định đúng có thể rút ngắn hành trình của cả dân tộc; một sự chần chừ hay thỏa hiệp với quán tính cũ có thể khiến cơ hội của cả một thế hệ bị đánh mất. Cơ hội đã mở ra. Đồng hồ đã bắt đầu chạy. Lịch sử đang chờ câu trả lời từ hành động của chúng ta – ngay từ hôm nay.

GS.TS Vũ Minh Khương