Để HTX phi nông nghiệp phát triển bền vững

Khu sản xuất của HTX nước mắm Cự Nham, xã Tiên Trang.

Theo thống kê của Liên minh HTX tỉnh Thanh Hóa, tính đến tháng 6/2026, trên địa bàn tỉnh có gần 500 HTX hoạt động hiệu quả ngoài lĩnh vực nông nghiệp (chiếm khoảng hơn 1/3 tổng số HTX toàn tỉnh). Với nguồn vốn sản xuất, kinh doanh lên tới hàng nghìn tỷ đồng, các đơn vị này đóng góp vai trò to lớn trong việc giải quyết việc làm thường xuyên cho hàng chục nghìn lao động, nhất là lao động ở khu vực nông thôn, miền núi.

Xuất thân trong gia đình có truyền thống sản xuất mắm, nước mắm, anh Thạch Văn Hiểu, thôn Bình, xã Tiên Trang luôn trăn trở để tạo đột phá cho nghề truyền thống, góp phần phát triển kinh tế gia đình và hỗ trợ người dân địa phương sống được với nghề. Năm 2015, anh Thạch Văn Hiểu đã thành lập HTX nước mắm Cự Nham, với 15 thành viên; đồng thời, đẩy mạnh áp dụng khoa học - kỹ thuật để thống nhất tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, đến nay, sản phẩm nước mắm của HTX nước mắm Cự Nham đã đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao, mắm tôm và tép khô đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao.

Anh Thạch Văn Hiểu, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX nước mắm Cự Nham, cho biết: "Để HTX phát triển bền vững, đòi hỏi phải tạo ra được sản phẩm đồng đều về chất lượng; sản phẩm phải đạt vệ sinh an toàn thực phẩm. Cùng với đó, chúng tôi nỗ lực đạt chứng nhận OCOP và giữ vững thương hiệu. Hiện nay, ngoài các kênh phân phối truyền thống, chúng tôi tập trung đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử để mở rộng mạng lưới khách hàng và phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường".

HTX tiểu thủ công nghiệp Trung Kiên, xã Hoằng Phú được thành lập năm 2008, hoạt động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp với những mặt hàng chủ yếu, như: May túi xuất khẩu, móc hộp, mây tre đan, đồ nhựa mỹ nghệ... tạo việc làm thường xuyên cho 80 lao động và tạo việc làm lúc nông nhàn cho hàng trăm lao động địa phương. Doanh thu của HTX ước tính khoảng 2,5 tỷ đồng/năm. Bà Nguyễn Thị Ngân, Giám đốc HTX tiểu thủ công nghiệp Trung Kiên, cho biết: "Ngoài việc duy trì nghề đan giỏ nhựa, móc hộp từ những ngày đầu thành lập, ban lãnh đạo HTX thường xuyên tham gia các hội thảo, triển lãm nghề để học hỏi, du nhập thêm những nghề mới, tìm kiếm các doanh nghiệp để liên kết sản xuất hàng xuất khẩu. Nhờ đó, gần 20 năm thành lập, HTX đã mở rộng quy mô sản xuất, xây dựng nhà xưởng rộng trên 1.500m2, góp phần du nhập nghề mới, thu nhập cao và tạo được niềm tin, sự gắn bó của lao động địa phương. HTX còn chú trọng xây dựng môi trường làm việc gắn kết, tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, đoàn thể cho thành viên".

Không chỉ dừng lại ở các dịch vụ truyền thống, những năm qua, khối HTX phi nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đang khẳng định vai trò trụ cột trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Các HTX đã mạnh dạn đổi mới, huy động hiệu quả các nguồn lực về đất đai, lao động, vốn và công nghệ, gắn liền với chuỗi giá trị thị trường. Thông qua sự đồng hành của Liên minh HTX tỉnh, nhiều đề án hỗ trợ và củng cố đã được triển khai sâu rộng, giúp các HTX phi nông nghiệp khắc phục khó khăn, mở rộng quy mô sản xuất và bắt nhịp với xu thế đổi mới sáng tạo. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có hàng chục mô hình HTX phi nông nghiệp đầu tư sản xuất, kinh doanh hiệu quả, như: HTX Dịch vụ vệ sinh môi trường Tân Sơn (phường Hạc Thành); HTX thủ công mỹ nghệ Tân Thọ (xã Trung Chính); HTX thương mại dịch vụ Chung Nghĩa (xã Hà Trung)...

Ông Lê Hồng Hải, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, cho biết: "Thời gian qua, hoạt động của các HTX phi nông nghiệp luôn được củng cố, đổi mới, nhiều HTX đã quan tâm huy động thêm vốn góp, đầu tư phát triển kinh doanh, nên hiệu quả hoạt động từng bước được nâng lên. Ngoài ý nghĩa về mặt kinh tế, HTX phi nông nghiệp đã phát huy được vai trò về mặt xã hội giải quyết việc làm cho hơn 7.000 lao động thường xuyên với mức thu nhập bình quân hơn 53 triệu đồng/người/năm”.

Hiện nay, tỉnh Thanh Hóa đang đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ; tạo điều kiện cho các HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, ứng dụng khoa học - công nghệ vào quản lý, vận hành và xúc tiến thương mại điện tử. Quan trọng nhất vẫn là sự chủ động, linh hoạt, vươn lên từ các HTX phi nông nghiệp để thích ứng tốt hơn trong bối cảnh mới.

Bài và ảnh: Lê Thanh