Để hợp tác xã bứt phá trong nền kinh tế hiện đại-Bài 2: Gỡ 'điểm nghẽn' để hợp tác xã hội nhập

>>> Bài 1: Mô hình truyền thống còn ngại đổi mới

Thay đổi tư duy sản xuất

Trước những hạn chế mà các HTX trên địa bàn đang gặp phải, thời gian qua, các sở, ban, ngành, Liên minh HTX tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn nhằm nâng cao năng lực quản trị, kiến thức thị trường, kỹ năng chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và hướng dẫn chuỗi xây dựng liên kết sản phẩm cho đội ngũ quản lý, thành viên HTX.

Giữa năm 2025, HTX măng giang Trường Xuân, xã Trường Sơn may mắn được tham gia dự án hỗ trợ xây dựng sinh kế cho người dân của Trung tâm Nghiên cứu và phát triển nông thôn. Sau gần 1 năm được hỗ trợ, HTX măng giang Trường Xuân đã xây dựng được thương hiệu cho sản phẩm và bán ra thị trường. Điều đặc biệt là một số thành viên HTX là những nông dân thuần nông, chất phác nhưng đã tiếp cận được công nghệ để bán hàng qua mạng.

Ông Nguyễn Viết Tâm, Giám đốc HTX măng giang Trường Xuân vui mừng cho biết: Mặc dù thành viên HTX là đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng nhờ được tập huấn, bắt tay chỉ việc, đến nay, sản phẩm măng giang của cơ sở đã hoàn thiện chất lượng cũng như mẫu mã sản phẩm. Thông qua những buổi tập huấn, các thành viên HTX đã tiếp cận được những kiến thức về chăm sóc, thu hoạch và công nghệ chế biến măng rừng. Với sự nỗ lực của các thành viên và sự hỗ trợ của các cơ quan, chính quyền địa phương, đầu năm 2026, sản phẩm măng ớt cay đã được công nhận OCOP 3 sao. Đặc biệt, nhờ các lớp tập huấn kỹ năng khởi nghiệp kinh doanh, đã có thành viên HTX biết và ứng dụng công nghệ để bán hàng.

Để tồn tại và phát triển, các hợp tác xã cần phải thay đổi tư duy sản xuất - Ảnh Đ.N

Có xuất phát điểm là một HTX quy mô nhỏ với hệ thống máy móc chế biến đơn giản, nhưng nhờ tiếp cận những kiến thức về nông nghiệp công nghệ cao, HTX chăn nuôi tổng hợp sạch Nam Hồng Quảng, xã Trung Thuần đã có quyết định táo bạo khi mạnh dạn chuyển hướng sang chăn nuôi, sản xuất theo hướng hiện đại.

Chị Nguyễn Thị Hồng, Giám đốc HTX chăn nuôi sạch Nam Hồng Quảng cho biết: Sau những kiến thức được tiếp thu ở các lớp tập huấn về nâng cao năng lực quản trị, điều hành cho HTX và ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao do Liên minh HTX và các cấp hội tổ chức, chị dần có thay đổi về tư duy làm nông nghiệp. Qua những đợt đi trải nghiệm thực tế, HTX đã quyết định chuyển đổi mô hình chăn nuôi gà truyền thống sang phương thức nuôi chuồng lạnh khép kín. Ngoài ra, để nâng cao năng suất, chất lượng chế biến sản phẩm HTXđã đầu tư 2 tỉ đồng mua hệ thống máy móc, chế biến nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn ngày càng khắt khe của thị trường.

Sự phát triển, chuyển đổi phương thức sản xuất, chế biến của các mô hình HTX thời gian qua đã khẳng định sự thay đổi về tư duy sản xuất; góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của các HTX.

Toàn tỉnh có 893 HTX, trong đó hơn 100 HTX ứng dụng công nghệ cao, trên 200 HTX nông nghiệp tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; 96 HTX có 162 sản phẩm OCOP đạt từ 3-5 sao. Doanh thu bình quân đạt hơn 1,4 tỉ đồng/HTX/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 150 triệu đồng/HTX. Những kết quả này cho thấy kinh tế HTX đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất nông nghiệp, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và tạo diện mạo mới cho địa phương.

Bứt phá trong sản xuất, kinh doanh

Được trang bị kiến thức về quản lý, khoa học công nghệ, nhiều HTX đã có những bứt phá trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thực tế, nhiều HTX đã trở thành những nòng cốt trong xây dựng mô hình chuỗi liên kết. Nhiều sản phẩm của HTX đã ngày càng hoàn thiện cả về chất lượng, mẫu mã để đạt chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao và 5 sao.

Đến thăm mô hình của HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh, xã Đông Trạch, một trong những HTX trồng nấm hữu cơ lớn của tỉnh mới thấy được chuyển biến trong tư duy quản lý và tổ chức sản xuất của mô hình kinh tế tập thể này. Với diện tích trồng gần 9.000m2, HTX đã đầu tư hệ thống nhà xưởng, máy móc công nghệ vào quy trình sản xuất, đồng thời xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ từ khâu nuôi trồng đến tiêu thụ sản phẩm.

Hợp tác xã sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh hiện có 14 sản phẩm đạt chuẩn OCOP - Ảnh Đ.N

Ông Nguyễn Quốc Hương, Giám đốc HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh cho biết: “Trước khi thành lập HTX, gia đình tôi đã có nhiều năm theo nghề trồng nấm. Tuy nhiên với quy mô nhỏ, cơ sở chỉ làm thủ công và bán sản phẩm thô không qua chế biến, đóng gói. Với mong muốn mở rộng cơ sở, hướng đến sản xuất những sản phẩm chế biến từ nấm nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, năm 2016, chúng tôi thành lập HTX. Để bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến, HTX đã liên kết, bao tiêu với các hộ trồng nấm trên địa bàn. HTX cũng đầu tư kinh phí mua sắm máy móc phục vụ cho việc chế biến, đóng gói các sản phẩm từ nấm”.

Đến nay, HTX đã liên kết bao tiêu sản phẩm cho gần 35 tổ hợp tác trên địa bàn, tạo việc làm ổn định cho gần 500 lao động. Đặc biệt, với tư duy nhạy bén của mình, HTX đã nghiên cứu, sản xuất ra nhiều sản phẩm được chế biến từ nấm, như: Nấm dược liệu, trà nấm, cao linh chi, nước mắm chay..., qua đó đáp ứng nhu cầu của thị trường. Các sản phẩm đã được đóng gói, xây dựng nhãn mác và có mã truy xuất nguồn gốc.

“Với quy trình sản xuất nuôi trồng khép kín từ khâu đầu vào như giống, nguyên liệu, bịch phôi nấm đến thành phẩm và hàng hóa cung cấp ra thị trường, HTX đã ứng dụng công nghệ cao để sản xuất ra những sản phẩm sạch, bảo đảm các tiêu chuẩn nông nghiệp sạch hữu cơ, chuẩn VietGAP, ISO 22000:2018. Sau nhiều năm cố gắng, đến nay, HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh đã có 16 sản phẩm chế biến từ nấm, trong đó có 14 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao và 4 sao. Tin vui với HTX là trong tháng 5 vừa qua, HTX đã được cấp chứng nhận FDA để phục vụ cho việc xuất khẩu ra nước ngoài. Trong thời gian tới, HTX sẽ hoàn thiện hệ thống sản xuất áp dụng công nghệ nuôi trồng nấm trong phòng lạnh nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng của thị trường trong và ngoài nước”, ông Nguyễn Quốc Hương cho biết.

Tư duy đổi mới và sự nhạy bén trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất đã tạo nên những bước đột phá trong sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng sản phẩm của HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh trong thời gian qua. Những nỗ lực không ngừng đó đã giúp HTX nhận được những giải thưởng, danh hiệu uy tín như: Giải thưởng Mai An Tiêm năm 2026; Ngôi sao HTX năm 2025... qua đó khẳng định vị thế, thương hiệu trên thị trường.

Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng sâu rộng, các HTX cần tiếp tục đổi mới tư duy quản trị, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là những định hướng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, qua đó góp phần tạo nền tảng để kinh tế HTX phát triển bền vững và hội nhập hiệu quả vào nền kinh tế thị trường, ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó Chánh Văn phòng điều phối nông thôn mới, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn nhấn mạnh.

Đ.Nguyệt