ĐBQH Nguyễn Thị Bình: Hoàn thiện khung pháp lý để mở đường phát triển năng lượng ngoài khơi

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 4/8, Quốc hội thảo luận tại Tổ về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và Dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên nêu quan điểm về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi).

Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 16 về dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Bình cho rằng lần sửa đổi này thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng pháp luật về năng lượng.

Nếu Luật Dầu khí năm 2022 chủ yếu điều chỉnh các hoạt động điều tra cơ bản, tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí thì dự thảo lần này đã mở rộng sang phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ dầu khí công nghệ cao, năng lượng ngoài khơi và thu giữ, lưu trữ carbon (CCS).

Theo đại biểu Nguyễn Thị Bình, đây không đơn thuần là mở rộng phạm vi điều chỉnh của luật mà là từng bước hình thành khuôn khổ pháp lý cho phát triển kinh tế năng lượng ngoài khơi của Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0".

Đại biểu Nguyễn Thị Bình nhấn mạnh, giá trị lớn nhất của dự thảo không nằm ở việc sửa đổi các quy định về hoạt động dầu khí truyền thống mà ở sự chuyển đổi từ tư duy quản lý riêng ngành dầu khí sang tư duy quản trị tổng hợp các nguồn lực năng lượng ngoài khơi.

Cần cơ chế điều phối không gian biển

Đại biểu Nguyễn Thị Bình đánh giá cao việc dự thảo bổ sung khái niệm "năng lượng ngoài khơi", cùng quy định Nhà nước khuyến khích phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, tận dụng cơ sở hạ tầng, thông tin và dữ liệu của ngành dầu khí.

Đặc biệt, quy định cho phép triển khai các công trình năng lượng ngoài khơi trong phạm vi diện tích phát triển mỏ hoặc kết hợp với các công trình dầu khí hiện hữu được xem là bước tiến quan trọng.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Bình, đây là lần đầu tiên pháp luật đặt nền móng cho việc khai thác đa mục tiêu trên cùng một không gian biển và hệ thống hạ tầng ngoài khơi, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế biển và chuyển dịch năng lượng.

Tuy nhiên, vị đại biểu cho rằng, dự thảo mới dừng ở việc khuyến khích mà chưa thiết lập đầy đủ cơ chế điều phối để triển khai trên thực tế.

"Điểm nghẽn hiện nay không phải là thiếu chủ trương phát triển năng lượng ngoài khơi, mà là thiếu cơ chế phối hợp khi nhiều hoạt động kinh tế cùng khai thác một không gian biển", đại biểu Nguyễn Thị Bình nêu rõ.

Theo phân tích của đại biểu Nguyễn Thị Bình, trên thực tế, một khu vực biển có thể đồng thời có tiềm năng dầu khí, nằm trong quy hoạch điện gió ngoài khơi hoặc phục vụ các mục đích khai thác tài nguyên biển khác. Nếu thiếu nguyên tắc xử lý khi phát sinh chồng lấn sẽ kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, làm tăng chi phí doanh nghiệp, giảm hiệu quả sử dụng hạ tầng hiện có và ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác tài nguyên quốc gia.

Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế phối hợp trong quản lý không gian biển giữa hoạt động dầu khí và phát triển năng lượng ngoài khơi; quy định rõ nguyên tắc xử lý các trường hợp chồng lấn giữa khu vực dầu khí với quy hoạch điện gió ngoài khơi; đồng thời xác định trách nhiệm của từng cơ quan quản lý trong quá trình cấp phép và điều phối dự án.

Hình thành hệ sinh thái hạ tầng năng lượng ngoài khơi dùng chung

Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Thị Bình đặc biệt nhấn mạnh là cơ chế khai thác, sử dụng chung hạ tầng và dữ liệu của ngành dầu khí.

ĐBQH Nguyễn Thị Bình: Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động dầu khí mà còn tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi (Ảnh minh họa)

Theo đại biểu Nguyễn Thị Bình, ngành dầu khí đã hình thành hệ thống giàn khai thác, đường ống, cảng chuyên dụng, kho nổi cùng khối lượng lớn dữ liệu địa chất, địa vật lý, khí tượng, hải văn sau nhiều thập kỷ đầu tư. Đây không chỉ là tài sản của ngành mà còn là nguồn lực chiến lược phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi, CCS và nhiều lĩnh vực kinh tế biển khác.

Nếu tận dụng hiệu quả các nguồn lực này, nhà đầu tư sẽ giảm đáng kể chi phí khảo sát, rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, hạn chế đầu tư trùng lặp và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản đã được đầu tư.

Theo đại biểu, đây chính là tư duy phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực hạ tầng năng lượng ngoài khơi.

Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa làm rõ cơ chế chia sẻ dữ liệu, điều kiện sử dụng chung hạ tầng, phương thức phân bổ chi phí, chia sẻ lợi ích cũng như trách nhiệm quản lý, vận hành giữa các cơ quan liên quan.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Bình đề nghị quy định cụ thể hơn về nguyên tắc chia sẻ dữ liệu dầu khí; cơ chế tài chính đối với việc sử dụng chung hạ tầng; đồng thời xác định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan quản lý để hình thành hệ sinh thái hạ tầng năng lượng ngoài khơi dùng chung, góp phần giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực biển.

Bảo đảm đồng bộ pháp luật để chính sách phát huy hiệu quả

Theo đại biểu Nguyễn Thị Bình, việc bổ sung các nội dung về năng lượng ngoài khơi, dịch vụ dầu khí công nghệ cao và CCS là phù hợp với xu hướng phát triển, song hiệu quả của các chính sách mới phụ thuộc vào khả năng vận hành đồng bộ với các luật khác.

Hiện nay, các dự án ngoài khơi đồng thời chịu sự điều chỉnh của nhiều luật như điện lực, đầu tư, tài nguyên, môi trường, biển và quy hoạch. Nếu thiếu cơ chế phối hợp thống nhất, một dự án có thể phải trải qua nhiều trình tự, thủ tục và chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau, làm kéo dài thời gian triển khai và giảm hiệu quả chính sách.

Đại biểu Nguyễn Thị Bình đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Dầu khí và các luật liên quan; sớm ban hành các văn bản hướng dẫn sau khi luật được thông qua; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành và theo dõi định kỳ việc thực hiện các chính sách mới.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Bình, nếu tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý đa mục tiêu không gian biển, chia sẻ hạ tầng và dữ liệu dầu khí, cũng như bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động dầu khí mà còn tạo nền tảng pháp lý ổn định, minh bạch cho phát triển điện gió ngoài khơi, CCS và hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững.

Mạnh Tưởng