ĐBQH Lã Thanh Tân (thành phố Hải Phòng): Xây dựng Luật về nông nghiệp, nông thôn - đạo luật mang tính nền tảng cho giai đoạn mới

Tạo sự thống nhất, dẫn dắt phát triển lâu dài

Theo đại biểu, Việt Nam là một quốc gia mà hơn một nửa dân số đang sống ở nông thôn và hàng chục triệu người dân gắn bó trực tiếp với nông nghiệp. Nông nghiệp không chỉ nuôi sống đất nước, mà còn là trụ đỡ của nền kinh tế trong nhiều thời điểm khó khăn, là không gian văn hóa và là nền tảng ổn định xã hội của quốc gia.

Quang cảnh phiên thảo luận về kinh tế - xã hội.

Từ thực tiễn đó, cùng với những định hướng chiến lược được xác định tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đại biểu cho rằng đã đến lúc cần nghiên cứu xây dựng Luật về nông nghiệp và nông thôn – một đạo luật mang tính nền tảng cho giai đoạn phát triển mới, xuất phát từ những yêu cầu lớn hiện nay.

Theo đó, cần một khung pháp lý tổng thể cho phát triển nông nghiệp và nông thôn. Hiện nay, các chính sách liên quan đang nằm rải rác trong nhiều luật khác nhau như Luật Đất đai, Luật Hợp tác xã, Luật Chăn nuôi, Luật Trồng trọt... Tuy nhiên, chưa có một đạo luật tổng thể định hình chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn toàn diện. Vì vậy, cần một luật khung để kết nối các chính sách, tạo thống nhất và dẫn dắt phát triển lâu dài.

Cùng với đó, luật mới cần thể chế hóa đầy đủ chiến lược “tam nông”: nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn được xác định là vấn đề chiến lược của quốc gia. Nhưng để chiến lược này thực sự đi vào cuộc sống, nông dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của chính sách, trở thành chủ thể thực sự của nền kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Đồng thời, phải chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Theo đại biểu, chúng ta đã đạt nhiều thành tựu về sản lượng, nhưng giá trị gia tăng của nông sản vẫn còn hạn chế. Luật cần thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất – chế biến – logistics – thị trường, phát triển thương hiệu nông sản và ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, để nông nghiệp Việt Nam không chỉ nhiều về sản lượng mà mạnh về giá trị.

Hình thành chế định “nông dân chuyên nghiệp”

Bên cạnh đó, đại biểu Lã Thanh Tân cho rằng, cần nghiên cứu xác lập địa vị pháp lý cho “người nông dân chuyên nghiệp”. Trong nền nông nghiệp hiện đại, người làm nông nghiệp không chỉ là lao động tự phát mà phải trở thành những người lao động có nghề, có kỹ năng, làm chủ được công nghệ sản xuất và được bảo đảm an sinh xã hội. Nhiều quốc gia đã đi theo hướng này như ở Nhật Bản hay Hàn Quốc, người nông dân được đào tạo nghề bài bản, có chính sách bảo hiểm và hỗ trợ phát triển nghề nghiệp rõ ràng. Trong khi ở Liên minh châu Âu, nhiều chương trình phát triển nông nghiệp chỉ hỗ trợ trực tiếp cho “nông dân hoạt động chuyên nghiệp”. Như vậy, là những người được công nhận về nghề nghiệp và trình độ sản xuất.

Vì vậy, luật mới có thể nghiên cứu hình thành chế định “nông dân chuyên nghiệp”, với các nội dung như: được đào tạo nghề và cấp chứng chỉ nghề nông nghiệp; được tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm nghề nghiệp; có cơ chế hỗ trợ phát triển nghề nghiệp; từng bước hình thành lực lượng “công nhân nông nghiệp” trong nền nông nghiệp hiện đại… Điều này không chỉ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp mà còn thay đổi căn bản vị thế xã hội của người nông dân.

Đại biểu nhấn mạnh, cần tạo đột phá về tích tụ và tập trung đất đai. Một nền nông nghiệp hiện đại không thể dựa trên những thửa ruộng nhỏ lẻ, manh mún. Luật cần tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho tích tụ đất đai, phát triển sản xuất quy mô lớn và ứng dụng công nghệ cao, từ đó thu hút doanh nghiệp và nguồn lực xã hội đầu tư mạnh mẽ vào nông nghiệp.

Kinh tế nông thôn cần phát triển theo hướng đa ngành. Nông thôn trong tương lai không chỉ là nơi sản xuất nông nghiệp mà còn là không gian phát triển của công nghiệp chế biến, làng nghề, dịch vụ và du lịch nông thôn. Khi kinh tế nông thôn được mở rộng, thu nhập của người dân sẽ tăng lên và nông thôn sẽ trở thành không gian phát triển năng động.

Cùng với đó, cần thúc đẩy nông nghiệp xanh và nâng cao chất lượng sống ở nông thôn: phát triển nông nghiệp trong giai đoạn tới phải gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và sử dụng bền vững tài nguyên; đồng thời, hướng tới mục tiêu lớn nhất là nâng cao đời sống của người nông dân và thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

Trong suốt chiều dài lịch sử, nông nghiệp luôn là gốc rễ của nền kinh tế Việt Nam. Khi đất nước khó khăn, nông nghiệp là trụ đỡ. Nhưng trong giai đoạn phát triển mới, nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ mà cần trở thành một động lực phát triển mới.

Đại biểu Lã Thanh Tân cũng cho rằng, đã đến lúc nước ta cần nhìn nhận một cách rõ ràng rằng: muốn có nền nông nghiệp hiện đại thì trước hết phải có những người nông dân hiện đại. Muốn nông nghiệp phát triển bền vững thì người nông dân phải được công nhận là một nghề chuyên nghiệp. Muốn nông thôn phát triển hiện đại thì cần xây dựng “nông thôn đáng sống” (có việc làm tốt tại chỗ, có thu nhập có thể cạnh tranh với đô thị, có môi trường sống đáng để ở (có hạ tầng, dịch vụ cơ bản và văn hóa, không gian cộng đồng tốt), khi đó người trẻ không chỉ không rời đi mà còn chủ động quay về.

Xây dựng Luật về nông nghiệp và nông thôn không chỉ là hoàn thiện hệ thống pháp luật, mà còn là bước đi quan trọng hiện thực hóa chủ trương, cấu trúc lại hệ thống pháp luật; hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và người nông dân văn minh – đúng như định hướng chiến lược mà Đảng ta đã đặt ra cho giai đoạn phát triển mới của đất nước - đại biểu Lã Thanh Tân nhấn mạnh.

NHÃ NAM