ĐBQH: Cần giảm giá nhà ở xã hội sát thu nhập người lao động

Đề nghị luật hóa thời hạn xét duyệt hồ sơ

Chiều 21/8, phát biểu thảo luận ở hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Thúy Linh (đoàn Đà Nẵng) đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội (NƠXH).

Theo đại biểu, thời gian qua có nhiều phản ánh về quy trình xét duyệt hồ sơ, chứng minh thu nhập còn phức tạp, thậm chí kéo dài nhiều năm. Một nguyên nhân là pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể thời hạn xét duyệt hồ sơ.

Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất chiều 21/8. Ảnh: Media Quốc hội

"Đề nghị quy định thời hạn xét duyệt trong luật, đồng thời khi số hồ sơ vượt số căn hộ thì phải xét theo tiêu chí ưu tiên công khai, không chỉ dựa vào bốc thăm", bà Linh đề xuất.

Đại biểu cũng đề nghị xem xét mức giá thuê, giá bán NƠXH theo hướng sát hơn với khả năng chi trả của người lao động. Bà cho biết, thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện khoảng 9 triệu đồng/tháng, tại nhiều địa phương chỉ 6-8 triệu đồng. Trong khi đó, một căn NƠXH diện tích khoảng 50m² mở bán đầu năm nay có giá trên 1 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 năm thu nhập.

ĐBQH Phan Thị Thúy Linh - TP Đà Nẵng. Ảnh: Media Quốc hội

Với nhà cho thuê, nếu áp dụng công thức tính hiện nay, tiền thuê có thể khoảng 5 triệu đồng/tháng, khiến người lao động khó có khả năng chi trả.

Theo bà Linh, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) có nhiều quy định tính giá nhà ở cho thuê nhưng chủ yếu xuất phát từ chi phí đầu tư, chưa đặt trọng tâm vào khả năng chi trả của người dân.

"Nghị quyết 21 Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV yêu cầu phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp. Phù hợp ở đây cũng cần phải hướng tới phù hợp với khả năng chi trả, không chỉ phù hợp với chi phí", đại biểu nhấn mạnh.

Không để NƠXH xa nơi làm việc

Cùng quan tâm đến giá bán, giá thuê mua NƠXH, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn TP.HCM) cho rằng cần có cơ chế kiểm soát để bảo đảm giá thực sự phù hợp với khả năng tài chính của người thụ hưởng.

Theo đại biểu, dự thảo luật đã xác định các nhóm được hưởng chính sách nhưng còn thiếu tiêu chí thống nhất để xác định người thu nhập thấp và trường hợp nhà ở cách xa nơi làm việc. Trong khi đó, quy định xử lý vi phạm chưa đi kèm cơ chế kiểm tra, sàng lọc ngay từ khâu xét duyệt, có thể tạo kẽ hở để trục lợi chính sách.

Bà Trúc đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định điều kiện thu nhập theo tiêu chí khách quan, dễ kiểm chứng, có thể gắn với mức thu nhập chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc thu nhập bình quân theo vùng. Chính phủ quy định mức cụ thể và định kỳ điều chỉnh phù hợp với tiền lương, giá cả từng thời kỳ.

ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc - TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với trường hợp nhà ở cách xa nơi làm việc, cần xác định dựa trên khoảng cách, thời gian đi lại và khả năng tiếp cận giao thông công cộng, bảo đảm áp dụng thống nhất giữa các địa phương. Đại biểu cũng đề nghị xây dựng cơ chế liên thông, đối soát dữ liệu về cư trú, thuế, bảo hiểm xã hội, đất đai và nhà ở; cấp mã hồ sơ thống nhất trên toàn quốc và thực hiện hậu kiểm định kỳ. Người dân chỉ cần kê khai một lần, cơ quan nhà nước có trách nhiệm tự kiểm tra và chịu trách nhiệm về kết quả xác nhận.

Về nghĩa vụ phát triển NƠXH của chủ đầu tư, dự thảo luật đưa ra 3 phương án: dành đất trong dự án nhà ở thương mại, bố trí đất tại vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương. Đại biểu cho rằng sự linh hoạt là cần thiết nhưng nếu thiếu điều kiện ràng buộc, phương án đóng tiền có thể được ưu tiên vì thuận lợi hơn cho chủ đầu tư.

"NƠXH lại bị dồn ra xa nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu, khi đó, người lao động phải gánh thêm chi phí đi lại và đánh đổi thời gian dành cho gia đình. Một căn nhà có giá thấp trên hợp đồng vẫn có thể trở thành một nơi quá đắt trong đời sống", bà Trúc nói.

Từ đó, đại biểu đề nghị ưu tiên bố trí quỹ đất NƠXH ngay trong dự án. Nếu không khả thi, phải bố trí tại khu vực lân cận có hạ tầng và khả năng tiếp cận việc làm. Chỉ đóng tiền khi cả hai phương án trên không thể thực hiện và phải giải thích rõ lý do.