Đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện quản lý hộ tịch theo hướng hiện đại, thống nhất

Những nội dung được trình bày cho thấy quyết tâm xây dựng một hệ thống hộ tịch hiện đại, đồng bộ, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình về Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Trình bày Tờ trình, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014 là yêu cầu cấp thiết cả về chính trị, pháp lý và thực tiễn. Dự án Luật hướng tới thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cùng với đó, việc sửa đổi còn nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình thi hành luật hiện hành, đơn giản hóa thủ tục hành chính và từng bước xóa bỏ sự phụ thuộc vào địa giới hành chính trong đăng ký hộ tịch.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là việc mở rộng thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã theo hướng không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính.

Theo đó, cấp xã có thể thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện hộ tịch, kể cả việc giám sát và chấm dứt giám hộ, tạo thuận lợi hơn cho người dân trong thực hiện thủ tục. Song song với đó, dự thảo cũng bổ sung quy định bảo đảm quyền đăng ký hộ tịch cho các nhóm đối tượng đặc thù, như người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, cũng như bảo đảm mọi trẻ em sinh ra trên lãnh thổ đều được đăng ký khai sinh.

Đáng chú ý, dự thảo Luật đặt trọng tâm vào việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu hộ tịch điện tử đồng bộ. Theo đó, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị tương đương giấy tờ bản giấy trong các giao dịch và thủ tục hành chính.

Các đại biểu tại phiên họp sáng 9.4 của Quốc hội

Người dân có thể lựa chọn thực hiện thủ tục theo nhiều phương thức linh hoạt như trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu từ các hệ thống thông tin, hạn chế tối đa việc yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ đã có.

Dự thảo cũng xác định xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch thành một cơ sở dữ liệu quốc gia, được quản lý tập trung, bảo đảm an toàn thông tin, có khả năng kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu khác, đặc biệt là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hệ thống này sẽ lưu trữ đầy đủ thông tin hộ tịch của mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời, tạo nền tảng quan trọng cho quản lý nhà nước hiện đại và cung cấp dịch vụ công hiệu quả.

Ngoài ra, dự thảo Luật còn bổ sung nhiều quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc thực tiễn như cho phép điều chỉnh thông tin quê quán trong một số trường hợp; ghi nhận việc khai sinh cho trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam đã đăng ký tại cơ quan nước ngoài; hay cho phép Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ủy quyền ký một số giấy tờ hộ tịch. Những điều chỉnh này được đánh giá là góp phần nâng cao tính linh hoạt và khả năng áp dụng của pháp luật trong đời sống.

Ở góc độ thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với sự cần thiết và nội dung của dự án Luật. Theo đó, dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, đúng quy định.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng thống nhất với nhiều định hướng lớn của dự thảo như khẳng định thông tin khai sinh là thông tin hộ tịch gốc của cá nhân; phân quyền toàn bộ việc đăng ký hộ tịch cho cấp xã; cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường đăng ký trực tuyến và khai thác dữ liệu điện tử; phát triển cơ sở dữ liệu hộ tịch theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Đây được xem là những bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa công tác quản lý hộ tịch, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.

Bên cạnh sự đồng thuận, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số nội dung để bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất quy định cụ thể thời điểm hoàn thành lộ trình đăng ký khai sinh, khai tử chủ động trên phạm vi cả nước; làm rõ cơ chế xử lý khi dữ liệu từ các nguồn khác nhau có sự mâu thuẫn; đồng thời bảo đảm các yêu cầu về an toàn, an ninh thông tin và nguồn lực thực hiện.

Việc sửa đổi Luật Hộ tịch lần này không chỉ nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà còn phản ánh rõ xu hướng chuyển đổi từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu. Với những định hướng đổi mới mạnh mẽ, dự thảo Luật kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản trong công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

THU SÂM; ảnh: TRẦN HUẤN