Dạy, học tiếng Anh cho học sinh tiểu học, trung học phổ thông trong 'thời AI'

Giảng viên và học viên một trung tâm đào tạo ngoại ngữ tại Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Nền giáo dục nước ta hiện đã xác định đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời từng bước ứng dụng AI trong giáo dục. Đơn cử như tại thành phố Hà Nội, ngay từ đầu năm học 2026-2027, đã có hàng chục cơ sở giáo dục mầm non thí điểm đưa tiếng Anh vào giảng dạy song song.

Trợ thủ đắc lực, nhưng cần dùng đúng cách

Theo cô giáo Trần Thị Hồng Thủy, Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở-trung học phổ thông Trần Đại Nghĩa (Thành phố Hồ Chí Minh), mục tiêu học tiếng Anh của học sinh tiểu học và trung học cơ sở ngày nay đã có sự chuyển dịch rõ nét so với thời điểm AI chưa xuất hiện.

Nếu như trước kia, việc học ngoại ngữ của trẻ chỉ xoay quanh học từ vựng, ngữ pháp hay tập trung tối ưu hóa kết quả thi cử..., thì ngày nay lại thường đặt trọng tâm vào cải thiện khả năng giao tiếp, kỹ năng ứng biến tình huống và tiếp cận tri thức.

Cô Trần Thị Hồng Thủy, Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở-trung học phổ thông Trần Đại Nghĩa. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Chính vì vậy, dù AI có phát triển tới đâu, thì mục tiêu cốt lõi của giáo viên ngoại ngữ vẫn phải là giúp học sinh hình thành năng lực sử dụng ngôn ngữ, biết tư duy, vận dụng hiệu quả kiến thức vào "thực chiến".

Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc, một nữ sinh vừa trúng tuyển cùng lúc lớp 10 chuyên Anh Trường phổ thông năng khiếu Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường trung học phổ thông chuyên Trần Đại Nghĩa, chia sẻ: "Trong quá trình học tập, em thường xuyên sử dụng AI để hỗ trợ giải thích các điểm ngữ pháp khó, giúp chuẩn bị bài tốt hơn trước khi lên lớp".

Phúc cho biết, AI là một trợ thủ đắc lực trong việc tạo các bài tập nhỏ dưới dạng trắc nghiệm, giúp em vận dụng kiến thức mới và nhớ lâu hơn các bài học cũ. Tuy nhiên, Phúc tâm đắc nhất là việc AI có thể giúp em sắp xếp kiến thức một cách có hệ thống hơn, tránh tình trạng tốn thời gian học lộn xộn, lan man.

AI không thể thay thế người thầy

Giảng viên tiếng Anh Hà Đặng Như Quỳnh, một trong những cá nhân số ít đạt điểm tối đa 9.0 IELTS ở Việt Nam, hiện là Giám đốc học thuật Hệ thống tiếng Anh tư duy DOL English, nhận định: "AI mang lại nhiều lợi ích trong cả dạy và học tiếng Anh. Nhưng giáo viên không thể chỉ dạy những điều mà AI có thể trả lời gọn gàng trong 3 giây. Về phía học sinh, AI chẳng khác nào 'thức ăn nhanh'. Nếu các em chỉ tìm tới AI để lấy đáp án thì sẽ chỉ 'no' mà không 'khỏe', nói cách khác là có kiến thức bề nổi nhưng thiếu năng lực tư duy".

Cô Hà Đặng Như Quỳnh. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Cô Như Quỳnh cho rằng, trong thời đại AI, các giảng viên cần chuyển từ tâm thế của người truyền đạt kiến thức sang người thiết kế trải nghiệm học/người rèn tư duy cho trẻ. Cùng với đó, giảng viên cần đảo ngược cấu trúc lớp học truyền thống.

"Điển hình như những phần luyện tập phát âm hay từ vựng, giảng viên hoàn toàn có thể để cho học sinh luyện với AI ở nhà, còn trên lớp thì hai bên nên cùng thảo luận để xây dựng sự tự tin khi học tiếng Anh cho trẻ. Quan trọng nhất là người thầy phải làm thế nào để học sinh hiểu phương pháp dùng AI có phản biện, bởi kỹ năng làm việc với trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ trở thành là một phần của năng lực ngôn ngữ trong tương lai”, nữ giảng viên cho hay.

Về quan điểm trên, Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc bộc bạch: "Em thấy rằng, những kết nối giữa thầy và trò rất quan trọng. Bởi tình cảm gắn bó thầy-trò sẽ trở thành động lực rất lớn và không thể thay thế trong học tập, không chỉ trong học ngoại ngữ mà còn tất cả việc học nói chung".

Em Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Cũng theo Phúc, AI dù rất hữu dụng, nhưng chắc chắn không thể thay thế người thầy. Và để không phụ thuộc vào công cụ này, học viên/học sinh cần rèn việc kỹ năng tư duy trước khi "nhờ vả" AI, không dùng AI giải bài rồi chép đáp án. Thay vào đó, cần tự giải bài rồi mới so đáp án mà AI đưa ra.

Đối với phương pháp học tập cá nhân để cùng lúc trúng tuyển 2 ngôi trường trung học phổ thông hàng đầu tại Thanhf phố Hồ Chí Minh và đạt 7.5 IELTS từ năm học lớp 8, Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc chia sẻ: "Trước đây, em thường cố gắng dịch từng từ trong đề, cho nên mỗi khi gặp từ khó là lập tức bị rối. Sau khi làm quen với phương pháp Linearthinking, em học được cách rút ngắn đoạn văn từ nhiều câu thành một câu, thậm chí là vài từ khóa để làm bài chính xác hơn, tự tin hơn".

NGỌC VY