Đầu tư lớn để nâng cấp, mở rộng các tuyến luồng khu vực Hải Phòng, Quảng Ninh

Luồng và vũng quay tàu trước bến số 5, 6 Cảng Lạch Huyện - Hải Phòng (nguồn: Hateco).

Bộ Xây dựng vừa đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP. Hải Phòng, UBND tỉnh Quảng Ninh và Ban quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy tham gia ý kiến đối với Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng công trình nâng cấp, mở rộng các tuyến luồng khu vực Hải Phòng, Quảng Ninh (Lạch Huyện, kênh Hà Nam, sông Chanh).

Mở rộng đồng bộ 3 tuyến luồng

Đây là dự án nhóm A, do Bộ Xây dựng quyết định chủ trương đầu tư; Ban quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy là chủ đầu tư. Dự án được triển khai trên địa bàn TP. Hải Phòng và tỉnh Quảng Ninh.

Theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi do Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng công trình hàng hải thực hiện, tuyến luồng hàng hải Hải Phòng, đoạn Lạch Huyện và kênh Hà Nam, không chỉ là tuyến luồng huyết mạch mà còn giữ vai trò “cửa ngõ chiến lược” trong hệ thống cảng biển quốc gia.

Đây là đầu mối kết nối trực tiếp khu vực phía Bắc với các hải trình xuyên đại dương. Năng lực khai thác thực tế của tuyến luồng đã được thể hiện qua việc đón tàu Cosco Shipping Aquarius có trọng tải 197.087 DWT cập cảng HHIT vào tháng 4/2026.

Hiện các bến số 1 đến số 6 tại khu bến Lạch Huyện đã đi vào vận hành, kéo theo sự gia tăng về lượng hàng hóa và mật độ tàu thuyền. Trong khi đó, các bến từ số 7 đến số 12 đang được nghiên cứu, đầu tư xây dựng, đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực khai thác của tuyến luồng.

Áp lực này càng rõ hơn khi tính toán trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi cho thấy, với lưu lượng tàu dự báo đến năm 2030, quy mô luồng một làn tại Lạch Huyện không còn đáp ứng yêu cầu, cần được mở rộng thành luồng 2 làn.

Song song với đó, sự hình thành và phát triển của các cụm cảng mới tại khu vực Đình Vũ và thượng lưu Lạch Huyện - sông Chanh cũng đặt ra nhu cầu nâng cấp, mở rộng kênh Hà Nam và luồng sông Chanh.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể kết cấu hạ tầng hàng hải thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Bộ Xây dựng phê duyệt tại Quyết định số 1061/QĐ-BXD ngày 29/6/2026, luồng sông Chanh được định hướng đầu tư, cải tạo, nâng cấp và mở rộng để tiếp nhận tàu trọng tải đến 50.000 tấn hoặc lớn hơn khi đủ điều kiện.

Luồng Hải Phòng, đoạn Lạch Huyện cho tàu trọng tải đến 200.000 tấn hoặc lớn hơn; đoạn kênh Hà Nam - Bạch Đằng cho tàu trọng tải đến 45.000 tấn hoặc lớn hơn khi đủ điều kiện.

Theo đơn vị tư vấn, việc nâng cấp, mở rộng đồng bộ 3 tuyến luồng là cần thiết để khắc phục những hạn chế của luồng ra, vào cảng hiện nay, đồng thời bảo đảm hạ tầng luồng phát triển tương xứng với quy mô các bến cảng và nhu cầu hàng hóa trong tương lai.

Tại Tờ trình số 1495/TTr-BHHĐT ngày 17/8/2026, Ban quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy đề xuất đầu tư nâng cấp, mở rộng đồng bộ 3 tuyến luồng với quy mô lớn.

Trong đó, luồng Lạch Huyện được mở rộng lên 320 m, gồm 250 m có cao độ đáy -15,5 mHĐ và 70 m có cao độ đáy -8,5 mHĐ; bảo đảm hành thủy 2 làn cho tàu đến 55.000 DWT và một làn cho tàu trên 55.000 DWT đến 200.000 DWT giảm tải.

Kênh Hà Nam và luồng Bạch Đằng đến thượng lưu Bến cảng Nam Hải Đình Vũ được mở rộng lên 150 m, cao độ đáy -8,5 m; bảo đảm hành thủy 2 làn cho tàu đến 10.000 DWT hoặc đồng thời tàu đến 20.000 DWT và tàu 5.000 DWT; một làn cho tàu đến 20.000 DWT đầy tải hoặc tàu đến 55.000 DWT giảm tải.

Đối với luồng sông Chanh, đoạn từ thượng lưu luồng Lạch Huyện đến hết Bến cảng hàng lỏng Yên Hưng được đầu tư với chiều rộng 110 m, cao độ đáy -8,5 mHĐ; bảo đảm hành thủy một làn cho tàu đến 20.000 DWT đầy tải hoặc tàu đến 55.000 DWT giảm tải.

Dự án còn bao gồm xây dựng đê bao tại khu vực san lấp bằng vật liệu nạo vét; gia cố bảo vệ mái, chân kè hiện hữu kênh Hà Nam và di dời 2 cột điện hiện hữu đến vị trí mới do nằm trong hành lang an toàn tuyến luồng.

“Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 17.150 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030”, ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó giám đốc Ban quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy cho biết.

Theo kế hoạch, Dự án sẽ hoàn thành các thủ tục chuẩn bị đầu tư, phê duyệt Dự án, thiết kế kỹ thuật và lựa chọn nhà thầu trong quý III/2027; dự kiến khởi công vào quý IV/2027 và hoàn thành, đưa công trình vào hoạt động trong quý IV/2030.

Sức lan tỏa lớn

Theo kế hoạch, Dự án sẽ hoàn thành các thủ tục chuẩn bị đầu tư, phê duyệt Dự án, thiết kế kỹ thuật và lựa chọn nhà thầu trong quý III/2027; dự kiến khởi công vào quý IV/2027 và hoàn thành, đưa công trình vào hoạt động trong quý IV/2030.

Sau khi hoàn thành, Dự án sẽ mang lại những hiệu quả kinh tế trực tiếp, đồng thời tạo ra các tác động lan tỏa đối với khu vực Hải Phòng, Quảng Ninh và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Trước hết, việc hình thành tuyến luồng nước sâu, ổn định, có khả năng tiếp nhận tàu mẹ trọng tải đến 200.000 DWT sẽ giúp giảm nhu cầu trung chuyển, tiết kiệm thời gian và chi phí logistics, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu.

Việc mở rộng kênh Hà Nam thành luồng 2 làn tàu, cùng với nâng cấp luồng Lạch Huyện và sông Chanh, cũng được kỳ vọng giảm thời gian chờ luồng, nâng cao an toàn hàng hải và hiệu quả khai thác hệ thống hạ tầng hàng hải công cộng.

Hiệu quả đầu tư còn được thể hiện qua khả năng gia tăng lượng tàu và hàng hóa thông qua khu vực. Đơn vị tư vấn dự báo đến năm 2030 có khoảng 28.000 lượt tàu ra, vào/năm và đến năm 2050 khoảng 36.000 lượt/năm. Trên cơ sở đó, nguồn thu phí trọng tải ước đạt lần lượt khoảng 16,5 tỷ đồng/năm và 95,9 tỷ đồng/năm.

Đối với phí bảo đảm hàng hải, tính toán được thực hiện trên quy mô khoảng 30.800 lượt tàu ra, vào/năm vào năm 2030 và 39.600 lượt/năm vào năm 2050, tương ứng nguồn thu khoảng 45,9 tỷ đồng/năm và 266,8 tỷ đồng/năm.

Đáng chú ý, nguồn thu gián tiếp từ lượng hàng hóa thông qua cảng được đánh giá còn lớn hơn. Tham khảo số liệu của Cục Hải quan Hải Phòng tại khu vực Đình Vũ những năm gần đây, đơn vị tư vấn tính toán bình quân mỗi tấn hàng hóa thông qua mang lại khoảng 72.000 đồng thuế xuất nhập khẩu.

Với sản lượng hàng hóa qua các cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh theo kịch bản thấp dự báo đạt 403,6 triệu tấn/năm vào năm 2030 và 964 triệu tấn/năm vào năm 2050, riêng nguồn thu thuế xuất nhập khẩu vào năm 2030 được ước tính khoảng 4.279 tỷ đồng.

Bên cạnh những lợi ích có thể định lượng, Dự án còn được kỳ vọng tạo thêm dư địa thu hút các nhà đầu tư chiến lược, tập đoàn hàng hải và logistics vào Hải Phòng, Quảng Ninh; thúc đẩy phát triển hệ thống bến cảng, khu công nghiệp và dịch vụ hậu cần phía sau cảng.

Khả năng tiếp nhận thêm các tuyến dịch vụ hàng hải đi thẳng tới châu Âu, châu Mỹ cũng sẽ góp phần củng cố vai trò “cửa ngõ quốc tế” của khu vực Hải Phòng - Quảng Ninh, đồng thời tạo sức lan tỏa tới các địa phương trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Anh Minh