Đập Nha Trinh - công trình thủy lợi mang dấu ấn văn hóa Chăm

Nằm trên dòng Sông Dinh (Sông Cái Phan Rang), thuộc địa bàn các xã Mỹ Sơn và Phước Hậu, đập Nha Trinh là một trong những công trình thủy lợi lâu đời còn tồn tại và phát huy tác dụng đến ngày nay.

Được xây dựng khoảng thế kỷ XII dưới triều đại vua Pô Klong Garai (1151 - 1205), đập Nha Trinh là công trình “dẫn thủy nhập điền” tiêu biểu, có vai trò quan trọng trong việc đưa nước vào đồng ruộng, phục vụ sản xuất nông nghiệp tại vùng đất Panduranga - vùng cực nam của Vương quốc Champa xưa. Không chỉ mang ý nghĩa về mặt thủy lợi, công trình còn là minh chứng cho sự sáng tạo, trình độ kỹ thuật và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên của cư dân Champa từ nhiều thế kỷ trước.

Đập Nha Trinh trên Sông Cái Phan Rang.

Theo truyền thuyết, trước khi xây dựng đập, vua Pô Klong Garai cho kết bè chuối làm lễ khấn thần linh, nguyện cầu thần linh hỗ trợ địa điểm để xây dựng đập được vững chắc. Rồi vua cho thả bè chuối giữa dòng nước, nếu bè chuối dừng lại tại khúc sông nào thì nơi ấy là địa điểm xây dựng đập. Nơi vua làm lễ thả bè chuối là mặt đập Lâm Cấm, khi thả xuống nước, bè chuối trôi ngược dòng nước khoảng 3 - 4 dặm thì dừng lại. Ngài cho quân dân đóng cọc gài chà, chất đá thiên nhiên làm đập...

Trải qua nhiều thế kỷ tồn tại, đập Nha Trinh được tu bổ nhiều lần, đặc biệt sau ngày đất nước thống nhất. Hiện nay, công trình có chiều dài khoảng 385m, cao 5m, mặt đập rộng khoảng 3m. Dù chịu tác động của thời gian và thiên nhiên, con đập vẫn giữ được nét đặc trưng, trở thành minh chứng cho trí tuệ, sự bền bỉ và khả năng chinh phục thiên nhiên của người Chăm xưa.

Bên cạnh giá trị lịch sử và văn hóa, đập Nha Trinh còn gây ấn tượng bởi sự hài hòa giữa công trình thủy lợi cổ và cảnh quan thiên nhiên ven sông. Phía trên thân đập, mặt nước trải rộng, êm đềm giữa màu xanh của cây cối; phía dưới, dòng nước đổ tràn qua mặt đập tạo nên những dải bọt trắng xóa, mang vẻ đẹp vừa mềm mại vừa mạnh mẽ. Vào mùa khô, khu vực đập có không gian thoáng đãng, yên bình, là nơi người dân và du khách đến ngắm cảnh, chụp ảnh và tìm hiểu về công trình mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm.

LÂM ANH