'Đánh thức' tiềm năng cây chè bằng liên kết chuỗi giá trị, gắn với du lịch trải nghiệm

Biến tiềm năng thành sản phẩm mũi nhọn của xã miền núi

Sáng sớm, nhân lúc trời chưa nắng nóng, ông Phạm Quốc Dương (thôn Hà Chua, xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh) đã cùng người thân ra đồi chè của gia đình để thu hoạch. Năm nay, luống chè xanh tốt, người dân thu hoạch đều đặn.

Cây chè là một trong những sản phẩm phát triển kinh tế tại xã miền núi Sơn Tây. Ảnh Hồ Thắng.

Ông Dương cho hay, có được kết quả đó một phần là do thời tiết thuận lợi, chưa xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, nên chè phát triển búp rất tốt. Mặt khác, thời gian qua, người dân luôn thường xuyên chăm sóc, làm cỏ, bón phân và theo dõi quá trình sinh trưởng của cây.

Mấy năm nay, các hộ sản xuất liên kết đưa máy hái chè mini vào thu hoạch đồng loạt, người dân giải được bài toán về nhân công lao động. Khi sử dụng máy hái sẽ giúp cho cây chè có thể phục hồi tổn thương và cho búp nhanh hơn, năng suất cao hơn.

"Cây chè đã gắn bó với người dân ở đây từ lâu, đầu ra ổn định. Nhờ đó, bà con yên tâm sản xuất, chăm sóc vườn chè, từng bước nâng cao thu nhập", ông Dương nói.

Để phát triển hiệu quả của cây trồng này, yêu cầu đặt tổ chức lại sản xuất và tăng cường liên kết giữa các hộ trồng chè. Ảnh Cẩm Thạch.

Hiện toàn xã Sơn Tây có khoảng 300 ha chè, tập trung chủ yếu tại các thôn Khí Tượng, Hoàng Nam, Hà Chua… Diện tích này bao gồm vùng chè búp được sản xuất tập trung và những cây chè xanh truyền thống trồng quanh vườn nhà, trên các triền đồi thấp.

Dù chất lượng sản phẩm chưa có nhiều lợi thế so với một số vùng chè nổi tiếng trong cả nước, tại xã miền núi này, cây chè vẫn mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức lại sản xuất và tăng cường liên kết giữa các hộ trồng chè. Khi sản xuất còn phân tán, việc thống nhất quy trình chăm sóc, thu hái, kiểm soát chất lượng và kết nối với các đơn vị thu mua sẽ gặp nhiều khó khăn.

Tổ chức lại vùng nguyên liệu, nâng cao giá trị cây chè

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Hoàng Cẩm Thạch, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây, cho biết, mới đây địa phương vừa tổ chức ra mắt hợp tác xã sản xuất chè liên kết chuỗi giá trị.

Mục đích thúc đẩy các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, góp phần nâng cao giá trị nông sản, thu nhập cho người dân và phát triển nông nghiệp bền vững.

Hợp tác xã sản xuất chè liên kết chuỗi giá trị được hình thành với kỳ vọng đưa cây trồng này thành mũi nhọn kinh tế của địa phương. Ảnh Cẩm Thạch.

Theo phương án hoạt động, ban đầu, hợp tác xã định hướng liên kết với hơn 150 hộ gia đình, xây dựng vùng nguyên liệu dự kiến khoảng 174ha. Trên cơ sở đó, hợp tác xã từng bước tổ chức liên kết từ cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, chăm sóc, thu hái đến thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

"Thay vì sản xuất riêng lẻ, các hộ dân sẽ được hướng dẫn thực hiện quy trình chăm sóc, thu hái theo yêu cầu, kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào và tham gia cơ chế liên kết phù hợp với điều kiện thực tế. Hợp tác xã hướng tới tổ chức thu mua tập trung, từng bước xây dựng phương án bao tiêu sản phẩm, tạo đầu ra ổn định hơn cho người trồng chè", Bí thư xã Sơn Tây cho hay.

Chính quyền địa phương đang từng bước kết nối với các cơ sở chế biến, doanh nghiệp phân phối và đơn vị kinh doanh nông sản để tìm kiếm đầu ra phù hợp. Khi có thông tin về nhu cầu, tiêu chuẩn chất lượng và sản lượng thu mua, hợp tác xã sẽ có cơ sở hướng dẫn các hộ thành viên tổ chức sản xuất sát với yêu cầu thị trường hơn.

Ngoài ra, các sản phẩm như chè om sấy lạnh đóng túi chân không, trà túi lọc kết hợp với dược liệu bản địa cũng được định hướng phát triển, gắn với chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Đây là giải pháp nhằm đa dạng hóa danh mục hàng hóa, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị thương mại của chè Sơn Tây.

Quảng bá hình ảnh vùng chè, mở kênh tiêu thụ ngay tại địa phương

Thời điểm này, khi những búp chè non vươn mình xanh tốt, cũng là thời điểm nhiều du khách dừng chân ngắm cảnh. Các tuyến đường dẫn lên đồi chè được chỉnh trang, kết hợp trồng hoa và cây cảnh phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đã nâng cao trải nghiệm của du khách.

Xã Sơn Tây định hướng phát triển tham quan cùng với trải nghiệm hái búp chè. Ảnh Cẩm Thạch.

Bí thư Đảng ủy xã Sơn Tây khẳng định, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động tham quan, chụp ảnh, địa phương đang hướng đến xây dựng các tour trải nghiệm gắn với quy trình sản xuất chè.

Trong đó, chương trình "Một ngày làm nông dân hái chè và làm trà" có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, cho phép du khách trực tiếp hái búp chè, tìm hiểu các công đoạn chế biến thủ công và quan sát quy trình sản xuất tại cơ sở chế biến.

Những hoạt động này không chỉ giúp du khách hiểu hơn về nghề trồng chè mà còn tạo cơ hội quảng bá sản phẩm ngay tại vùng nguyên liệu. Việc kết hợp tham quan với trải nghiệm thực tế cũng mở ra khả năng phát triển các chương trình giáo dục nông nghiệp dành cho học sinh, sinh viên và nhóm khách gia đình.

Xã miền núi quyết tâm "đánh thức" tiền năng của cây chè với nhiều chính sách mang tính đột phá. Ảnh Hồ Thắng.

"Ngoài ra, địa phương có thể khuyến khích người dân cải tạo nhà vườn, phát triển mô hình homestay, farmstay và các cơ sở phục vụ ăn uống quy mô phù hợp. Việc hình thành các không gian thưởng trà, giới thiệu sản phẩm và điểm bán hàng tại khu vực đồi chè sẽ góp phần kết nối sản xuất với tiêu dùng", ông Thạch nói.

Khi cây chè vừa là sinh kế của người dân, vừa trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với thiên nhiên và văn hóa bản địa, những triền đồi xanh ở Sơn Tây sẽ là động lực kinh tế của địa phương trong tương lai gần.

Hồ Thắng – Anh Ngọc