Đàm phán Greenland bước vào giai đoạn then chốt, hứa hẹn thỏa thuận tiềm năng

Dù Tổng thống Donald Trump khẳng định đã đạt được một “khuôn khổ” với NATO, song đến nay chưa có văn bản nào được ký kết và các bên đều thừa nhận nhiều nội dung cốt lõi vẫn đang trong quá trình thương lượng.

Chiếc máy bay chở con trai cả của Tổng thống Trump hạ cánh tại Greenland. Ảnh: AP.

Theo các nguồn tin ngoại giao, trọng tâm đàm phán xoay quanh việc cập nhật Thỏa thuận Phòng thủ Greenland năm 1951, cho phép Mỹ duy trì hiện diện quân sự và quyền tiếp cận rộng rãi tại hòn đảo Bắc cực này. Chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là đang tìm kiếm các bảo đảm “toàn diện và vô thời hạn” về quyền tiếp cận quân sự tại một số khu vực chiến lược, kể cả trong kịch bản Greenland tách khỏi Đan Mạch. Các đề xuất đang được thảo luận bao gồm khả năng tăng cường lực lượng tại các căn cứ hiện có, tham gia sâu hơn vào các sáng kiến phòng thủ tên lửa như dự án “Vòm Vàng”, đồng thời hạn chế sự hiện diện kinh tế và chiến lược của Nga và Trung Quốc tại Greenland.

Tuy nhiên, những phát biểu cứng rắn trước đó của Tổng thống Donald Trump đã làm gia tăng quan ngại tại châu Âu. Cả Đan Mạch và chính quyền Greenland nhiều lần tuyên bố sẵn sàng thảo luận về hợp tác an ninh và đối tác chiến lược, nhưng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ là “lằn ranh đỏ” không thể vượt qua.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nhấn mạnh: “Chúng tôi có những lằn ranh đỏ. Đan Mạch là một quốc gia có chủ quyền và đây không phải là vấn đề có thể đem ra đàm phán, bởi đó là một phần của các giá trị dân chủ căn bản. Tuy nhiên, chúng tôi sẵn sàng thảo luận với Mỹ về các biện pháp tăng cường hợp tác chung trong lĩnh vực an ninh tại khu vực Bắc cực. Trong nhiều năm qua, chúng tôi đã hợp tác chặt chẽ với Mỹ và mong muốn tiếp tục làm việc cùng nhau trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, không đe dọa, hướng tới một giải pháp chính trị trong khuôn khổ dân chủ và quan hệ đồng minh”.

NATO đang tìm cách giữ vai trò điều phối kỹ thuật thay vì chính trị. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết liên minh cần đánh giá chi tiết các yêu cầu an ninh bổ sung tại Bắc cực, đồng thời nhấn mạnh NATO không có thẩm quyền đàm phán về chủ quyền thay mặt cho các quốc gia thành viên. Phần lớn các nước châu Âu ủng hộ việc tăng cường hiện diện của NATO trong khu vực, nhưng tỏ ra thận trọng trước cách tiếp cận gây sức ép từ Mỹ.

Tại Brussels, các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu hoan nghênh quyết định của Tổng thống Donald Trump rút lại các đe dọa áp thuế liên quan đến Greenland, coi đây là bước đi giúp hạ nhiệt căng thẳng xuyên Đại Tây Dương.

Tuy nhiên cũng theo Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, EU sẽ bảo vệ lợi ích của mình trước mọi hình thức cưỡng ép: “Mục tiêu của chúng tôi vẫn là bảo đảm sự ổn định và hiệu quả của quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương. Đồng thời, Liên minh châu Âu sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích của mình, cũng như bảo vệ các quốc gia thành viên, công dân và doanh nghiệp trước mọi hình thức cưỡng ép. EU có đầy đủ thẩm quyền và công cụ để làm điều đó, và sẽ sử dụng khi cần thiết”.

Lập trường này phần nào đối lập với quan điểm cứng rắn hơn của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, vốn cho rằng châu Âu cần thể hiện năng lực tự bảo vệ và tạo ra sự tôn trọng bằng các công cụ sẵn có.

Greenland, vì thế được dự báo thời gian tới sẽ tiếp tục là điểm nóng trong cạnh tranh chiến lược toàn cầu và lợi ích an ninh khu vực. Kết quả các cuộc đàm phán sắp tới không chỉ định hình tương lai của hòn đảo Bắc cực này, mà còn là phép thử quan trọng đối với sự gắn kết của NATO và mức độ tin cậy trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu.

Thu Hoài/VOV1