Đám cưới giữa rừng và chuyện tình yêu của 2 nhà báo Giải phóng

Sách Quyết liệt sống (Nhà xuất bản Trẻ ấn hành) khắc họa cuộc đời và sự nghiệp của cố nhà báo Minh Hiền qua những bài báo của bà, cùng hồi ức của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là của người bạn đời - nhà văn, nhà báo Nguyễn Hồ.

Nhan đề của cuốn sách mượn từ một bài viết của đồng nghiệp, gợi tinh thần sống hết mình của Minh Hiền: tận tụy với nghề, thủy chung với gia đình và kiên cường trước những thử thách của cuộc đời.

Sách Quyết liệt sống. Ảnh: ML.

Những lá thư viết về nghề, tương lai và người mình yêu

Trong hồi ức của Nguyễn Hồ, người đọc trở lại những năm đầu thập niên 1970, khi ông và Minh Hiền cùng công tác tại Báo Giải Phóng.

Tình cảm của hai người lớn dần giữa nhịp sống khẩn trương của chiến trường. Đúng lúc ấy, Minh Hiền thuộc diện được cơ quan cử ra miền Bắc học tập.

Nhà báo Minh Hiền, 1967. Ảnh: Lâm Tấn Tài/ Chụp lại từ sách.

Với một phóng viên trẻ, đó là cơ hội quý để học nghề, nhưng cũng là quyết định không dễ dàng.

Khi ấy, Minh Hiền điều trị ở bệnh xá, còn Nguyễn Hồ vẫn ở cơ quan. Những cánh thư qua lại trở thành cách hai người sẻ chia, động viên nhau trước lựa chọn quan trọng ấy.

Đọc những lá thư trong sách, điều gây bất ngờ là chúng nói nhiều về công việc hơn chuyện yêu.

Nguyễn Hồ nhắc lại lời khuyên của nhà báo Thép Mới, phân tích vì sao Minh Hiền nên ra Bắc học tập để có điều kiện trau dồi nghề nghiệp.

Ông không khuyên người mình yêu ở lại vì tình cảm riêng, mà luôn động viên bà nghĩ đến con đường dài phía trước.

Qua những dòng thư ấy, tình yêu của hai người không hiện lên bằng những lời hẹn ước, mà bằng sự tin tưởng dành cho lựa chọn của đối phương.

Chính điều đó khiến những trang viết của Nguyễn Hồ có sức thuyết phục đặc biệt. Ông không kể một chuyện tình lãng mạn, mà kể về hai người trẻ cùng học cách đặt tương lai của người mình yêu lên trước nỗi nhớ của bản thân.

Giữa những dòng thư bàn chuyện nghề vẫn thấp thoáng những khoảnh khắc rất riêng. Nguyễn Hồ từng viết về ước mơ giản dị của hai người: “Cùng mắc võng trên đường Trường Sơn, hai đứa ở hai đầu xa thẳm...”. Chiến tranh khiến những cánh thư trở thành nơi họ gửi gắm nỗi nhớ và niềm tin.

Minh Hiền sau đó quyết định không ra miền Bắc. Hai người tiếp tục làm việc ở chiến trường, vẫn lặng lẽ viết thư cho nhau, kể chuyện công việc, động viên nhau vượt qua những tháng ngày gian khó và cùng chờ ngày hòa bình.

Vợ chồng Minh Hiền - Nguyễn Hồ chụp hình năm 1973 trong chiến khu Lò Gò. Ảnh: Tư liệu gia đình / Chụp lại từ sách.

Đám cưới giữa rừng và những năm tháng đồng hành

Nếu những lá thư là khởi đầu của câu chuyện tình, thì chương Đám cưới giữa rừng lại là nơi những ký ức ấy hiện lên rõ nét nhất.

Minh Hiền và Nguyễn Hồ nên duyên giữa chiến khu Kompong Chàm. Nhiều năm sau, trong bài thơ viết nhân kỷ niệm 30 năm ngày cưới, Nguyễn Hồ không kể về nghi thức hay váy cưới. Điều ông nhớ nhất lại là những chi tiết rất đời: Không có thiệp hồng...Bạn bè đứa biết, đứa không...Thư chúc mừng nửa năm sau mới đến...

Chỉ vài câu thơ đã gợi lên trọn vẹn không khí của một đám cưới thời chiến. Khi ấy, một cánh thư chúc mừng cũng phải đi qua nhiều tháng mới đến nơi. Niềm vui của đôi vợ chồng trẻ vì thế được sẻ chia theo một cách rất khác.

Bài thơ còn nhắc đến những món quà cưới mang đậm dấu ấn chiến khu: con cheo, con gà rừng, chiếc thắt lưng hay cây rút dép mà đồng đội mang đến trước khi lên đường làm nhiệm vụ.

Không có những món quà sang trọng, nhưng từng chi tiết nhỏ đều khiến người đọc cảm nhận được sự chân thành của những người đã cùng sống, cùng làm việc và cùng đi qua những năm tháng gian khó.

Điều thú vị là sau ba mươi năm nhìn lại, Nguyễn Hồ khép bài thơ bằng một phát hiện đầy hóm hỉnh: hai người quên làm đăng ký kết hôn. Một chi tiết khiến người đọc mỉm cười, nhưng cũng đủ để hiểu điều gắn kết họ suốt mấy chục năm chưa từng nằm ở một thủ tục hành chính. Đó là những tháng ngày cùng làm báo, cùng đi qua chiến tranh và cùng xây dựng cuộc sống sau hòa bình.

Nguyễn Hồ ở sân bay Phước Long, 1/1975. Ảnh: Phương Hà / Chụp lại từ sách.

Trong phần Hãy nắm tay em đi!, Nguyễn Hồ không còn kể về mối tình của hai người bằng tâm thế của một chàng trai trẻ. Những trang viết ấy là cái nhìn lắng đọng của người bạn đời sau gần nửa thế kỷ đồng hành.

Qua từng kỷ niệm nhỏ, từ những ngày ở chiến khu đến cuộc sống đời thường, ông khắc họa Minh Hiền không chỉ là nữ nhà báo tận tụy với nghề mà còn là người phụ nữ luôn mạnh mẽ, bao dung và hết lòng vì gia đình.

Chính sự đan xen giữa các lớp tư liệu đã tạo nên nét riêng của Quyết liệt sống. Những bài báo của Minh Hiền khắc họa một nhà báo dấn thân, còn những trang hồi ức của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là Nguyễn Hồ giúp chân dung ấy thêm đầy đặn.

Giữa những trang viết ấy, chuyện tình của hai người hiện lên như một phần không thể tách rời của cuộc đời Minh Hiền - cuộc đời đã sống hết mình với nghề, với tình yêu và với những lựa chọn của mình.

------

Thông tin trong bài được khai thác từ sách "Quyết liệt sống" (tác giả: Nguyễn Hồ - Minh Hiền và nhiều tác giả, NXB Trẻ phát hành lần đầu năm 2024).

Bài viết có biên tập trong quá trình xử lý thông tin, tư liệu để nội dung liền mạch.

Minh Châu