Đảm bảo nguồn nước cho dân sinh và sản xuất tại Lý Sơn

Trên các cánh đồng, không khí chống hạn diễn ra khẩn trương. Người dân tất bật kéo ống, vận hành máy bơm, tận dụng nguồn nước ngầm để tưới tiêu cho hành, tỏi và hoa màu.

Gia đình ông Lê Thanh Tiễn ở thôn Đông An Vĩnh canh tác hơn 5 sào hành, tỏi. Sau khi thu hoạch vụ tỏi cuối tháng 3, ông nhanh chóng xuống giống vụ hành mới. Trong điều kiện nắng gắt, cây hành cần được cung cấp nước thường xuyên để đảm bảo sinh trưởng.

Người dân Lý Sơn đặt ống dẫn nước.

Theo ông Tiễn, khu vực sản xuất gần giếng Ông Lý, một trong những nguồn nước lớn trên đảo luôn có hàng chục máy bơm hoạt động cùng lúc. Nguồn nước tuy chưa bao giờ cạn nhưng chất lượng không ổn định, độ ngọt thay đổi theo mùa. Nhiều hộ phải kéo đường ống dài hàng trăm mét, thậm chí hàng kilomet để lấy nước tưới, khiến việc sử dụng tiết kiệm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Trước điều kiện thời tiết bất lợi, nông dân Lý Sơn không chỉ tiết kiệm nước mà còn chủ động điều chỉnh cơ cấu cây trồng. Theo kinh nghiệm địa phương, hành có thể trồng 3 vụ mỗi năm, trong khi tỏi chỉ có 1 vụ. Những năm hạn nặng, nhiều hộ giảm diện tích hoặc chuyển sang cây trồng ít cần nước hơn.

Người dân Lý Sơn xuống giống hành tím, tiết kiệm nước để phục vụ tưới.

Ông Nguyễn Thành Dũng, một nông dân trồng hành lâu năm, cho biết sản xuất trên đảo phụ thuộc rất lớn vào nguồn nước. Gia đình ông hiện canh tác hơn 1 ha hành, tỏi, trong đó tỏi được trồng từ khoảng tháng 10 âm lịch và kéo dài 4 tháng. Để thích ứng hạn hán, người dân khoan giếng, đào giếng và chia nhỏ diện tích sản xuất, ưu tiên những khu vực có điều kiện tưới tốt nhằm đảm bảo năng suất.

Theo ông Dũng, nhiều hộ cũng đã đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, phân bổ thời gian hợp lý, thường tưới vào sáng sớm hoặc buổi tối để hạn chế thất thoát nước. Mỗi lần tưới chỉ nên kéo dài khoảng 20 phút và thực hiện luân phiên giữa các ruộng để duy trì độ ẩm.

Từ ngày 1/7/2025, địa phương đã siết chặt quản lý, chấm dứt tình trạng khoan giếng tràn lan nhằm bảo vệ nguồn nước ngầm.

Bên cạnh sản xuất, vấn đề nước sinh hoạt cũng được đặc biệt quan tâm. Tại khu vực Đảo Bé, người dân xây dựng bể ngầm trữ nước mưa và tận dụng các bể chứa tập trung để tích nước trong mùa mưa, giảm áp lực mùa khô. Các hồ chứa nước ngọt trên đảo hiện đóng vai trò quan trọng, ưu tiên phục vụ nhu cầu dân sinh.

Theo ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn, địa phương đang triển khai xây dựng thêm hai bể chứa nước mưa quy mô lớn, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, dự án hệ thống bể chứa nước mưa với tổng vốn khoảng 75 tỷ đồng cũng đang được tái khởi động. Về lâu dài, theo quy hoạch phát triển, Lý Sơn sẽ đầu tư nhà máy khử nước biển thành nước ngọt bằng công nghệ hiện đại để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, đặc biệt khi du lịch phát triển.

Những giếng nước khoan phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân trên đảo.

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2025, địa phương đã siết chặt quản lý, chấm dứt tình trạng khoan giếng tràn lan nhằm bảo vệ nguồn nước ngầm vốn đang bị ảnh hưởng bởi sản xuất nông nghiệp và các yếu tố môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, những giải pháp linh hoạt, chủ động của chính quyền và người dân đảo Lý Sơn không chỉ giúp ứng phó với hạn hán trước mắt mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong tương lai.

Văn Hà