Đảm bảo an ninh trật tự trong thời đại số: Thách thức từ không gian mạng

Lực lượng Công an tỉnh Thanh Hóa tập trung rà soát, nắm chắc tình hình trên không gian mạng. Ảnh: Lê Quỳnh

Khi tội phạm “dịch chuyển”

Không gian mạng đang trở thành “địa bàn mới” của tội phạm. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, các đối tượng có thể tiếp cận hàng nghìn người, dựng lên những kịch bản lừa đảo tinh vi mà không cần xuất hiện trực tiếp.

Từ giả danh cơ quan chức năng, lừa đảo đầu tư tài chính, đến chiêu trò “trúng thưởng”, “việc nhẹ lương cao”... các thủ đoạn liên tục biến tướng, đánh trúng tâm lý nhẹ dạ, thiếu kỹ năng số của một bộ phận người dân. Đặc biệt, việc lợi dụng dữ liệu cá nhân bị rò rỉ để tạo dựng lòng tin khiến các kịch bản lừa đảo ngày càng khó nhận diện.

Thực tế tại Thanh Hóa trong thời gian qua, lực lượng công an đã phát hiện, triệt phá nhiều chuyên án lớn liên quan đến tội phạm trên không gian mạng. Có vụ liên quan đến hàng chục nghìn nạn nhân trên cả nước, số tiền chiếm đoạt lên tới hàng trăm tỷ đồng; có những đường dây hoạt động xuyên quốc gia, điều hành từ nước ngoài nhưng gây hậu quả tại địa phương.

Trung tá Triệu Hải Đăng, Phó Trưởng Công an xã Cẩm Thạch chia sẻ: “Tội phạm lừa đảo trên không gian mạng đang diễn biến rất phức tạp. Thực tế tại địa phương, có rất nhiều người dân liên tục nhận được các cuộc gọi từ các đối tượng lừa đảo. Lo ngại hơn là ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi, nếu không kịp thời cập nhật các phương thức, thủ đoạn mới thì người dân rất dễ trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo”.

Rõ ràng, khi tội phạm đã “dịch chuyển”, công tác đảm bảo an ninh trật tự cũng buộc phải thay đổi để thích ứng.

Thách thức từ "chiếc áo công nghệ"

Khó khăn lớn nhất trong đấu tranh với tội phạm công nghệ cao là tính ẩn danh và xuyên biên giới. Các đối tượng sử dụng tài khoản ảo, công nghệ che giấu danh tính, máy chủ đặt ở nhiều quốc gia, khiến việc truy vết gặp nhiều trở ngại.

Tinh vi hơn, các đối tượng còn “khoác áo công nghệ”, lập các sàn giao dịch tiền ảo giả, xây dựng dự án đầu tư lợi nhuận cao, hoặc giả danh cơ quan chức năng để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền. Thậm chí, một số đối tượng đã sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để tạo giọng nói, hình ảnh giả, khiến người dân càng khó phân biệt thật - giả.

Trong khi đó, kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế, đặc biệt ở khu vực nông thôn, miền núi. Nhiều người chưa có thói quen kiểm chứng thông tin, dễ tin vào những lời mời gọi hấp dẫn. Một nạn nhân bị lừa đảo đầu tư, chia sẻ: “Ban đầu họ cho rút tiền nhỏ để tạo niềm tin. Sau đó tôi đầu tư số tiền lớn hơn thì không rút được nữa. Lúc đó mới biết mình bị lừa, nhưng đã quá muộn”. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, những vụ việc như vậy còn tác động tiêu cực đến tâm lý, niềm tin của người dân.

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, công an xã là lực lượng trực tiếp xử lý nhiều vấn đề phát sinh tại cơ sở. Tuy nhiên, tội phạm công nghệ cao lại đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, trong khi điều kiện về nhân lực, trang thiết bị ở cơ sở còn hạn chế. Bên cạnh đó, tin giả, thông tin sai sự thật trên mạng xã hội cũng đang trở thành nguy cơ gây mất ổn định an ninh trật tự, khi tốc độ lan truyền thường nhanh hơn nhiều so với quá trình xác minh, xử lý.

Chủ động thích ứng để giữ vững an ninh trật tự

Trước những thách thức trên, lực lượng Công an Thanh Hóa đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ phòng ngừa đến đấu tranh, xử lý.

Thượng tá Nguyễn Xuân Toán, Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh Thanh Hóa) cho biết: “Chúng tôi xác định phải chủ động rà soát, nắm tình hình. Đồng thời, huy động cán bộ, chiến sĩ có bề dày kinh nghiệm, tập trung các máy móc, trang thiết bị, nhất là trang thiết bị về công nghệ cao, kết hợp các biện pháp nghiệp vụ để nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm”.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, cảnh báo được đẩy mạnh, giúp người dân nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới. Việc ứng dụng cơ sở dữ liệu dân cư, nền tảng VNeID cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hỗ trợ xác minh thông tin. Các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm công nghệ cao được triển khai quyết liệt, từ đó đã triệt phá nhiều đường dây lớn, góp phần răn đe, phòng ngừa chung.

Có thể thấy, cuộc chiến giữ gìn an ninh trật tự đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức - nơi tội phạm có thể ẩn mình sau màn hình, nhưng hậu quả để lại là rất thật. Tuy nhiên, để giữ vững an ninh trật tự trong thời đại số, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng. Mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, không để trở thành “mắt xích yếu” bị tội phạm lợi dụng.

Lê Quỳnh