Đại sứ Dương Chính Chức: Chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Angola có nhiều ý nghĩa quan trọng

Xin Đại sứ chia sẻ về mục tiêu, ý nghĩa cũng như kỳ vọng về chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Angola Téte António? Chuyến thăm lần này gửi đi thông điệp gì về quyết tâm của Việt Nam và Angola trong việc làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước?

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Angola Téte António từ ngày 3-4/6/2026 diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1975-2025) và đang tích cực triển khai các kết quả đạt được trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Angola của Chủ tịch nước Lương Cường vào tháng 8/2025.

Đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của người đứng đầu ngành Ngoại giao Angola kể từ sau chuyến thăm lịch sử nói trên, tiếp nối và cụ thể hóa những nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, đồng thời tạo thêm động lực chính trị để đưa quan hệ Việt Nam-Angola bước sang giai đoạn phát triển mới, thực chất và hiệu quả hơn.

Chuyến thăm nhằm trao đổi các biện pháp nhằm tăng cường trao đổi cấp cao và các cấp, rà soát việc triển khai các thỏa thuận đã đạt được, thảo luận về các biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, năng lượng, giáo dục - đào tạo, y tế và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, Liên minh châu Phi (AU) và các cơ chế hợp tác Nam-Nam giữa hai nước thời gian tới.

Chuyến thăm có nhiều ý nghĩa quan trọng, trong đó nổi bật như: (i) Thúc đẩy các cơ quan hai bên sớm ký Hiệp định Khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần vốn là những văn kiện quan trọng để thúc đẩy hợp tác đầu tư, thương mại hai nước, tạo môi trường ổn định, minh bạch và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hai nước mở rộng hoạt động kinh doanh, đầu tư lâu dài tại đất nước của nhau;

(ii) Là dịp để hai bên trao đổi về việc sớm tổ chức Khóa họp lần thứ 8 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Angola tại Việt Nam, một cơ chế hợp tác song phương quan trọng giữa hai nước và (iii) chuyển tải thông điệp rất rõ ràng rằng Việt Nam và Angola không chỉ trân trọng những giá trị của quan hệ hữu nghị truyền thống được vun đắp qua nhiều thế hệ, mà còn quyết tâm chuyển hóa nền tảng chính trị tốt đẹp đó thành các chương trình hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang có rất nhiều biến động lớn, sâu sắc như hiện nay.

Trải qua hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Angola đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đại sứ đánh giá đâu là những lĩnh vực hợp tác còn nhiều dư địa để hai nước khai thác trong thời gian tới?

Sau gần 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Angola đã xây dựng được nền tảng quan hệ chính trị tin cậy và hữu nghị vững chắc, một sự hợp tác và ủng hộ lẫn nhau ổn định cả về song phương và đa phương.

Đặc biệt, những năm gần đây, quan hệ song phương đã có nhiều bước phát triển mới thông qua các cơ chế hợp tác và các chuyến thăm cấp cao. Tại Kỳ họp lần thứ 7 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Angola tổ chức tại Luanda tháng 3/2024, hai bên đã thông qua Biên bản Kỳ họp, nhất trí thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, giáo dục - đào tạo, y tế, thương mại và ngoại giao.

Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Angola của Chủ tịch nước Lương Cường tháng 8/2025, hai bên đã ra Tuyên bố chung với những mục tiêu mới như làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác hai nước trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, nông nghiệp, khai khoáng và an ninh năng lượng, đề ra mục tiêu kim ngạch thương mại song phương lên mức 1 tỷ USD, ký nhiều văn kiện hợp tác mới, tạo cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để mở rộng hợp tác trong giai đoạn tới như tinh thần của Tuyên bố chung.

So với tiềm năng và nhu cầu phát triển của mỗi nước, dư địa hợp tác là rất lớn.

Trước hết là lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực. Đây là lĩnh vực có tính bổ trợ lẫn nhau cao. Việt Nam có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, phát triển cây công nghiệp, thủy sản và xây dựng chuỗi giá trị nông sản. Trong khi đó, Angola có quỹ đất rộng lớn, điều kiện tự nhiên thuận lợi và đang đặt ưu tiên cao cho phát triển nông nghiệp nhằm đa dạng hóa nền kinh tế.

Hiện nay, hai bên đang triển khai Bản ghi nhớ hợp tác nông nghiệp và Kế hoạch hành động giai đoạn 2025-2030, trong đó tập trung vào đào tạo kỹ thuật canh tác lúa nước, phát triển cây ngô, đậu tương, rau màu, chăn nuôi và thủy sản. Một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đang nghiên cứu khả năng đầu tư các dự án sản xuất nông nghiệp quy mô lớn tại Angola, kết hợp chuyển giao công nghệ, cơ giới hóa và đào tạo nguồn nhân lực địa phương. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là những dự án tiêu biểu của hợp tác Nam-Nam giữa Việt Nam và châu Phi.

Thứ hai là năng lượng, dầu khí và khai khoáng. Angola là một trong những quốc gia sản xuất dầu khí hàng đầu châu Phi, trong khi Việt Nam có nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và có kinh nghiệm trong lĩnh vực thăm dò, khai thác dầu khí. Trong điện đàm ngày 16/3/2026 giữa Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Tổng thống Angola Joao Lourenco, hai lãnh đạo đã nhất trí tăng cường hợp tác về an ninh năng lượng, thúc đẩy nhanh triển khai Bản ghi nhớ về hợp tác dầu khí giữa PVEP và Sonangol E&P. Việc Tập đoàn Xuân Thiện tham gia thành công vào khai thác mỏ KON9 cũng như các dự án quan trọng khác tại Angola cũng sẽ là viên gạch quan trọng trong nền tảng thúc đẩy hợp tác giữa các doanh nghiệp dầu khí, mở rộng hoạt động thương mại dầu thô và nghiên cứu các cơ hội đầu tư trong lĩnh vực năng lượng, hóa dầu và khai khoáng thời gian tới.

Thứ ba là thương mại và đầu tư. Kim ngạch thương mại song phương đã có bước tăng trưởng tích cực trong những năm gần đây, song vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô thị trường và tiềm năng hợp tác của hai nước. Việt Nam có thể gia tăng xuất khẩu hàng tiêu dùng, máy móc nông nghiệp, hàng điện tử, dệt may và vật liệu xây dựng sang Angola; đồng thời tăng cường nhập khẩu dầu mỏ, khoáng sản và các nguyên liệu phục vụ sản xuất. Trong lĩnh vực này, việc sớm ký kết Hiệp định Khuyến khích và Bảo hộ đầu tư và Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là những văn kiện mà cộng đồng doanh nghiệp hai nước mong đợi từ lâu, bởi sẽ giúp giảm thiểu rủi ro đầu tư, tránh đánh thuế chồng lấn, nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp và tạo động lực mới cho dòng vốn đầu tư song phương.

Thứ tư là giáo dục - đào tạo, y tế và phát triển nguồn nhân lực. Đây là lĩnh vực hợp tác truyền thống mang nhiều ý nghĩa nhân văn. Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã cử hàng nghìn chuyên gia y tế, giáo dục sang Angola để hỗ trợ Angola. Hai bên hiện đang xem xét thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở đào tạo, bệnh viện và các tổ chức chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và dịch vụ y tế.

Ngoài ra, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh cũng là những lĩnh vực mới đầy triển vọng. Angola đang đẩy mạnh chương trình hiện đại hóa nền kinh tế, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, trong khi Việt Nam cũng là nước có nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và thu hút đầu tư và các doanh nghiệp giàu kinh nghiệm có thể tham gia vào quá trình chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu hay thông tin viễn thông tại Angola.

Một điểm đặc biệt trong quan hệ Việt Nam-Angola là vai trò rất tích cực của cộng đồng người Việt Nam tại Angola, có thể coi là thế mạnh độc nhất vô nhị của Angola so với các nước châu Phi khác trong hợp tác, giao lưu. Angola hiện là quốc gia có cộng đồng người Việt đông nhất tại châu Phi, với hàng nghìn người đang sinh sống, làm việc và kinh doanh trên nhiều lĩnh vực. Trong nhiều năm qua, cộng đồng người Việt đã trở thành cầu nối quan trọng giữa hai nền kinh tế, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Hội người Việt Nam tại Angola và Hội Doanh nhân Việt Nam tại Angola đã có nhiều hoạt động thiết thực trong việc hỗ trợ cộng đồng, kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại, đầu tư và tăng cường giao lưu văn hóa. Đây là lực lượng quan trọng của ngoại giao nhân dân, góp phần bổ trợ hiệu quả cho ngoại giao Nhà nước và ngoại giao kinh tế, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương.

Tôi tin rằng với quyết tâm chính trị cao từ lãnh đạo hai nước, sự chủ động của các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và cộng đồng người Việt Nam tại Angola, quan hệ hợp tác Việt Nam-Angola sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.

Trong bối cảnh châu Phi đang nổi lên như một cực tăng trưởng mới của thế giới, Việt Nam có thể tận dụng quan hệ với Angola như thế nào để mở rộng hợp tác với khu vực này?

Châu Phi đang trở thành một trong những khu vực năng động nhất của kinh tế thế giới với dân số trẻ, nguồn tài nguyên phong phú, tốc độ đô thị hóa nhanh và việc triển khai Khu vực Thương mại tự do châu Phi (AfCFTA). Đây là thị trường rộng lớn với nhiều cơ hội hợp tác về thương mại, đầu tư, năng lượng, hạ tầng và chuyển đổi số.

Trong bối cảnh đó, Angola có vị trí đặc biệt quan trọng đối với chiến lược tăng cường hợp tác của Việt Nam với châu Phi. Không chỉ là đối tác truyền thống của Việt Nam, Angola còn là một trong những nền kinh tế lớn của khu vực Nam và Trung Phi, đồng thời là thành viên tích cực của Liên minh châu Phi, Cộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC) và nhiều cơ chế hợp tác khu vực quan trọng khác.

Tôi cho rằng, Việt Nam có thể tận dụng quan hệ với Angola theo một số hướng lớn.

Một là, Angola có thể trở thành hình mẫu hợp tác Nam-Nam tiêu biểu giữa Việt Nam và châu Phi. Những kinh nghiệm của Việt Nam trong phát triển nông nghiệp, xóa đói giảm nghèo, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế rất phù hợp với nhu cầu phát triển của nhiều quốc gia châu Phi. Nếu các dự án hợp tác tại Angola đạt hiệu quả cao, đây sẽ là cơ sở để nhân rộng mô hình sang các nước khác trong khu vực.

Hai là, Angola có thể đóng vai trò là cửa ngõ để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các thị trường rộng lớn hơn tại Nam Phi và Trung Phi. Với vị trí địa chiến lược thuận lợi và khả năng kết nối với các thị trường trong khu vực SADC cũng như AfCFTA, Angola có thể trở thành trung tâm trung chuyển và đầu tư quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam tại châu Phi.

Ba là, hai nước có thể tăng cường phối hợp về chính trị - ngoại giao và các vấn đề toàn cầu. Angola là quốc gia có uy tín ngày càng cao tại châu Phi, trong khi Việt Nam đang là nước có vai trò trụ cột của ASEAN, đóng góp tích cực đóng góp vào các cơ chế đa phương ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương và trên thế giới. Việt Nam và Angola có thể phối hợp để xây dựng quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa ASEAN và AU, hay ASEAN và SADC. Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai nước sẽ góp phần nâng cao tiếng nói của các nước đang phát triển trong các vấn đề quốc tế cùng quan tâm.

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đang có nhiều biến động, với xu hướng tái định hình chuỗi cung ứng, áp lực an ninh năng lượng và cạnh tranh chiến lược ở châu Phi ngày càng gay gắt, việc đi trước, đặt nền móng quan hệ vững chắc với các đối tác châu Phi truyền thống như Angola sẽ giúp Việt Nam có vị thế thuận lợi để khai thác những cơ hội mà lục địa này mang lại trong thập kỷ tới. Đây không chỉ là vấn đề ngoại giao, mà còn là tầm nhìn chiến lược về kinh tế của một Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Ngọc Anh