Đại hội XIV: Xác lập tư duy, mô hình tăng trưởng mới để tạo đột phá

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, đã phân tích những điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số và vai trò của ngành Công Thương trong kỷ nguyên phát triển mới.

Thách thức lớn nhưng không xa vời

- Thưa ông, ý nghĩa lớn nhất của Đại hội XIV của Đảng đối với tiến trình phát triển đất nước là gì?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đặc biệt, khi Việt Nam đã đi qua 40 năm Đổi mới và đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển. Đây là kỳ Đại hội có ý nghĩa xác lập tư duy phát triển, mô hình tăng trưởng và động lực phát triển mới cho giai đoạn tới.

Yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững ở mức hai con số trong giai đoạn tới đang đặt ra rất cấp bách, không thể chậm trễ để hoàn thành các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030 và 2045. Ảnh minh họa

Mục tiêu Đại hội XIV của Đảng đặt ra rất rõ ràng: phát triển nhanh nhưng phải bền vững; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Đặc biệt, mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao là những mốc rất thách thức, đòi hỏi tư duy và cách làm mới.

- Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030 được đánh giá là rất cao. Theo ông, cơ sở nào để Việt Nam có thể hiện thực hóa mục tiêu này?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Đây là mục tiêu khó nhưng không phải không khả thi. Việt Nam có đủ điều kiện, tiềm năng và dư địa để phấn đấu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Trước hết, hiệu quả chung của nền kinh tế vẫn còn dư địa cải thiện. Nếu tháo gỡ tốt các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, tăng trưởng có thể được nâng lên đáng kể. Các khu vực kinh tế, từ công nghiệp, nông nghiệp đến dịch vụ, đều còn nhiều dư địa phát triển. Nhiều nguồn lực và động lực tăng trưởng mới, nhất là từ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hiện vẫn chưa được khai thác đầy đủ.

Tuy nhiên, để đạt tăng trưởng hai con số, đòi hỏi sự tập trung rất cao, sự thay đổi đồng bộ từ bộ máy tổ chức, phương thức điều hành đến cách thức triển khai ở từng khâu công việc. Nếu làm quyết liệt, chủ động, chúng ta hoàn toàn có thể tạo được đà tăng trưởng cao trong một giai đoạn dài.

- Nếu đạt được tăng trưởng hai con số, nền kinh tế Việt Nam sẽ vận hành theo hướng tích cực như thế nào, thưa ông?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Tăng trưởng cao, nếu được dẫn dắt đúng hướng, sẽ tạo ra một vòng xoáy tích cực cho nền kinh tế. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, định hướng phát triển công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ rõ ràng, hoạt động sản xuất - kinh doanh sẽ được mở rộng mạnh mẽ.

Về dài hạn, tăng trưởng cao sẽ tạo ra đà tăng trưởng mới, bền vững hơn cho nền kinh tế; giúp nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng quy mô thị trường, gia tăng tích lũy cho đầu tư phát triển và cải thiện rõ rệt đời sống người dân.

- Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là khai thác hiệu quả thị trường quốc tế song song với phát triển thị trường trong nước. Ông đánh giá thế nào về định hướng này?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Đây là định hướng hoàn toàn đúng. Muốn tăng trưởng cao và bền vững, không thể chỉ dựa vào cầu trong nước mà phải tận dụng tốt cả cung - cầu của thị trường quốc tế.

Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh. Ảnh: N.H

Điều quan trọng là xây dựng được các chuỗi giá trị, chuỗi sản xuất - kinh doanh có tính liên thông giữa trong nước và quốc tế. Khi doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa sản xuất cho thị trường trong nước, vừa đáp ứng nhu cầu xuất khẩu, nền kinh tế sẽ vận hành hiệu quả và toàn diện hơn. Đây là điều kiện cần để duy trì tăng trưởng hai con số trong dài hạn.

- Tăng trưởng cao đi kèm yêu cầu tăng trưởng xanh, bền vững được xem là “áp lực kép”. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Đúng là áp lực kép, nhưng cũng là yêu cầu tất yếu. Tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn không chỉ là xu thế toàn cầu mà còn là con đường để nâng cao hiệu quả sản xuất, tiết kiệm tài nguyên và tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế.

Nếu không chuyển sang sản xuất xanh, sản xuất tuần hoàn, Việt Nam sẽ rất khó thích ứng với các thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường lớn, có tiêu chuẩn cao. Đây chính là cách để chúng ta đi đường dài, bảo đảm tăng trưởng bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Động lực then chốt cho tăng trưởng cao, bền vững

- Ông kỳ vọng gì vào Đại hội XIV trong việc mở ra một giai đoạn phát triển mới cho đất nước?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh: Tôi kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ là dấu mốc đổi mới mạnh mẽ và toàn diện hơn, nhanh hơn trong tư duy phát triển và tổ chức thực hiện. Với quyết tâm chính trị cao, cùng những đổi mới trong quản lý, điều hành thời gian qua, Đại hội XIV của Đảng có thể mở ra một “cú hích” quan trọng, nâng cao hiệu quả quản lý, sản xuất - kinh doanh và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

- Riêng với ngành Công Thương, ông đặt kỳ vọng gì trong giai đoạn tới?

PGS. TS Đinh Trọng Thịnh:Ngành Công Thương là một trong những trụ cột chiến lược của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng, đảm bảo an ninh năng lượng, phát triển xuất nhập khẩu và ổn định thị trường trong nước. Trong nhiệm kỳ 2021 - 2025, cùng với những thành quả quan trọng, toàn diện của nền kinh tế, ngành Công Thương đã có đóng góp nổi bật, trở thành một trong những động lực chính thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng tự chủ, hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Sản xuất công nghiệp phục hồi rõ nét, tăng trưởng bình quân 6,1%/năm; trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 6,9%/năm, tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Lĩnh vực năng lượng phát triển mạnh, quy mô hệ thống điện vươn lên hàng đầu Đông Nam Á, cơ bản bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Xuất nhập khẩu là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng bình quân 10,9%/năm, thặng dư thương mại duy trì ở mức cao, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.

Thị trường trong nước tăng trưởng bình quân 7,7%/năm, trở thành “bệ đỡ” quan trọng của nền kinh tế; thương mại điện tử tăng trên 20%/năm, tạo động lực cho kinh tế số và chuyển đổi số doanh nghiệp. Hội nhập kinh tế quốc tế được triển khai hiệu quả, tận dụng 17 FTA để mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

- Xin cảm ơn ông!

Bước vào kỷ nguyên mới của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, ngành Công Thương được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò động lực then chốt, đi đầu trong phát triển chuỗi cung ứng tự chủ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng, qua đó đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và đưa Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới.

Nguyễn Hạnh