Chuyên mục: Công nghệ

Đại học Quốc gia TPHCM cần tập trung nguồn lực, làm chủ công nghệ lõi

1 giờ trước

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị Đại học Quốc gia TPHCM tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có thế mạnh, tổ chức nghiên cứu theo chuỗi từ khoa học cơ bản, làm chủ công nghệ lõi đến thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa; lấy sản phẩm và tác động thực tế làm thước đo.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng làm việc với Đại học Quốc gia TPHCM - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Sáng 14/8, tại TPHCM, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đến thăm và làm việc với Đại học Quốc gia TPHCM về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Dự cuộc làm việc có Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được; Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng; Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định; Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Anh Tiến; GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia (ĐHQG) TPHCM…

ĐHQG TPHCM đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ công nghệ chiến lược

Báo cáo tại cuộc làm việc, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết ĐHQG TPHCM là hệ thống gồm 8 trường đại học thành viên. Các trường đều là những cơ sở giáo dục đại học lớn, đa ngành, đa lĩnh vực. Hiện nay, ĐHQG TPHCM là cơ sở giáo dục đại học có quy mô lớn nhất Việt Nam, với trên 110.000 sinh viên và khoảng 6.500 viên chức, người lao động.

Qua thực tiễn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, Quyết định số 129/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển ĐHQG TPHCM thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, ĐHQG TPHCM xác định một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là sự tách rời tương đối giữa hoạt động đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai báo cáo tại cuộc làm việc - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Trên cơ sở đó, ĐHQG TPHCM tập trung phát triển hệ sinh thái hợp tác "3 nhà" gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Trong đó, ĐHQG TPHCM giữ vai trò hạt nhân kết nối nhân tài, tri thức, công nghệ và các nguồn lực xã hội.

Về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ, thời gian qua, ĐHQG TPHCM quyết liệt triển khai các chương trình đào tạo tài năng từ bậc trung học phổ thông đến đại học và sau đại học; đồng thời mở mới nhiều ngành đào tạo liên quan đến các lĩnh vực công nghệ chiến lược như thiết kế vi mạch, công nghệ bán dẫn, công nghệ lượng tử và công nghệ điện hạt nhân.

Trong ngắn hạn, ĐHQG TPHCM sử dụng lợi thế, nguồn lực sẵn có để giải quyết các bài toán của doanh nghiệp và địa phương.

Trong trung hạn, tập trung vào các lĩnh vực gồm thiết kế chip, UAV, trí tuệ nhân tạo (AI), mạng xã hội số và công nghệ sinh học ứng dụng.

Trong dài hạn, ĐHQG TPHCM chuẩn bị nhân sự và hạ tầng để từng bước làm chủ các công nghệ có độ khó cao như chip chuyên dụng, công nghệ lượng tử và điện hạt nhân.

Theo báo cáo, trong danh mục công nghệ chiến lược quốc gia, ĐHQG TPHCM tham gia khoảng 70%. ĐHQG TPHCM cũng vừa thành lập Trung tâm Xuất sắc về Toán học phục vụ công nghệ chiến lược.

Về hạ tầng nghiên cứu, trong năm 2026, ĐHQG TPHCM đã được đầu tư một phòng thí nghiệm vi mạch bán dẫn dùng chung cấp quốc gia và 5 phòng thí nghiệm khoa học cơ bản tích hợp công nghệ chiến lược. ĐHQG TPHCM cũng đang hợp tác với Công ty Realtime Robotics Việt Nam xây dựng 6 nhiệm vụ về kinh tế không gian tầm thấp và phương tiện bay không người lái.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, ĐHQG TPHCM là một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Tại cuộc làm việc, ĐHQG TPHCM kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo trao quyền chủ động cho ĐHQG TPHCM trong phát triển, mở và tổ chức các ngành, chương trình đào tạo mới, nhất là các ngành liên ngành, xuyên ngành phục vụ công nghệ chiến lược và nhu cầu nhân lực mới.

ĐHQG TPHCM đồng thời kiến nghị Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính hình thành cơ chế vốn mồi của Nhà nước với quy mô đủ lớn, dễ tiếp cận, chấp nhận rủi ro và không hoàn lại; đồng thời sớm xây dựng hành lang pháp lý phù hợp cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ chiến lược, trước mắt ưu tiên lĩnh vực công nghệ sinh học do có tiềm năng thị trường lớn…

Tạo nền tảng khoa học cho công nghệ chiến lược

Nêu ý kiến tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đánh giá cao những kết quả ĐHQG TPHCM đạt được thời gian qua, đặc biệt là sự chuyển dịch trong tư duy phát triển. Từ chỗ đào tạo và nghiên cứu tương đối tách biệt, ĐHQG TPHCM nay đã trở thành một thể thống nhất, tạo hệ sinh thái gắn kết đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết Bộ sẽ thẩm định nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo chip thu phát vô tuyến điện cho UAV do ĐHQG TPHCM trình bày, đồng thời kỳ vọng sớm có kết quả để triển khai.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nêu ý kiến tại cuộc làm việc - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Về hạ tầng phòng thí nghiệm, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cho công nghệ chiến lược. Bộ đề nghị ĐHQG TPHCM rà soát, lựa chọn các phòng thí nghiệm có năng lực nổi trội về bán dẫn, vật liệu, công nghệ sinh học và các lĩnh vực chiến lược khác để tham gia hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng đã giải đáp các kiến nghị của ĐHQG TPHCM liên quan đến việc mở ngành, chương trình đào tạo mới; cơ chế cho phép chuyên gia của các doanh nghiệp quốc tế tham gia giảng dạy được tính vào nguồn lực để xác định chỉ tiêu; cơ chế đặc thù để quy tụ nhân tài toàn cầu và phát triển các trung tâm xuất sắc.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết Bộ đã ban hành nhiều văn bản nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài về làm việc. Hiện nay, Bộ đang xây dựng, trình Chính phủ Nghị định quy định về việc người nước ngoài vào làm việc, quản lý, giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục Việt Nam. Nghị định đang được xin ý kiến các thành viên Chính phủ, trong đó có nhiều quy định mới nhằm tháo gỡ vướng mắc về cấp giấy phép lao động.

Theo hướng này, dự kiến từ năm tới sẽ cơ bản giải quyết những vướng mắc trong việc thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng giải đáp các kiến nghị của ĐHQG TPHCM - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Đưa hợp tác "3 nhà" đi vào thực chất

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng bày tỏ vui mừng đến thăm, làm việc với ĐHQG TPHCM; đánh giá cao cơ sở vật chất, hạ tầng phòng thí nghiệm, Trung tâm đổi mới sáng tạo và những kết quả Đại học Quốc gia đạt được trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, ĐHQG TPHCM là một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, với những kết quả ấn tượng trong nghiên cứu, công bố khoa học; đã hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, từng bước gắn khoa học cơ bản với phát triển công nghệ chiến lược và chủ động xây dựng lộ trình phát triển 10 nhóm công nghệ theo các giai đoạn ngắn hạn, đến năm 2030 và sau năm 2030.

Thời gian tới, Phó Thủ tướng đề nghị ĐHQG TPHCM tiếp tục phát huy kết quả đạt được, lựa chọn một số lĩnh vực có thế mạnh để đầu tư, tránh dàn trải, lãng phí nguồn lực; tổ chức nghiên cứu theo chuỗi từ khoa học cơ bản, làm chủ công nghệ lõi đến thử nghiệm, sản xuất và thương mại hóa. Mỗi chương trình cần xác định rõ công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cuối cùng, doanh nghiệp hoặc địa phương tiếp nhận; lấy sản phẩm và tác động thực tế làm thước đo.

Phó Thủ tướng đề nghị ĐHQG TPHCM tiếp tục phát huy kết quả đạt được, lựa chọn một số lĩnh vực có thế mạnh để đầu tư - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Về đào tạo, cần xây dựng lộ trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu đất nước, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược; xác định rõ nhu cầu, quy mô, cơ cấu và chuẩn đầu ra theo từng giai đoạn, gắn đào tạo với nghiên cứu, thực hành và phát triển công nghệ, tập trung vào những lĩnh vực có thế mạnh như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học.

Về khoa học, công nghệ, cần tập trung nguồn lực, lựa chọn lĩnh vực có thế mạnh để hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc có khả năng cạnh tranh quốc tế. Nghiên cứu cơ bản phải tạo nền tảng cho phát triển công nghệ; nghiên cứu công nghệ hướng tới làm chủ công nghệ lõi, hình thành sản phẩm, chuyển giao và thương mại hóa. Với AI, bán dẫn, UAV, công nghệ sinh học, vật liệu và công nghệ lượng tử, cần xác định rõ sản phẩm, lộ trình, đơn vị tiếp nhận và khả năng thương mại hóa.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thăm Phòng thí nghiệm Vi mạch của Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TPHCM - Ảnh: chinhphu.vn/Gia Huy

Về hợp tác "3 nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp), Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân kết nối của ĐHQG TPHCM, đưa hợp tác đi vào thực chất, lấy bài toán phát triển của đất nước, địa phương và nhu cầu doanh nghiệp làm đầu bài cho nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo. Chuyển mạnh từ hợp tác, ký kết sang cùng đặt hàng, đầu tư, nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.

Phó Thủ tướng ghi nhận các kiến nghị của ĐHQG, đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và UBND TPHCM nghiên cứu, phối hợp, hướng dẫn, tháo gỡ các vướng mắc theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.