Đại học Quốc gia Hà Nội tiên phong hiện thực hóa các nghị quyết lớn của Đảng

Đồng chí Hoàng Minh Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: Quốc Toản

Thưa đồng chí, trong bối cảnh Đảng ta xác định phải triển khai mạnh mẽ, nhanh chóng ba đột phá chiến lược để tạo đòn bẩy quyết định cho sự bứt phá của đất nước thì vai trò, trách nhiệm và những đóng góp trọng tâm của ĐHQGHN trong việc cụ thể hóa, lan tỏa và triển khai hiệu quả các nghị quyết lớn của Đảng hiện nay như thế nào?

Phát biểu khai mạc Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, bước vào nhiệm kỳ Đại hội XIV, phải làm thật mạnh, làm thật nhanh ba đột phá chiến lược để tạo đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá: đột phá về thể chế và thực thi; đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Trong bối cảnh đó, trước yêu cầu và kỳ vọng ngày càng cao của Đảng, Nhà nước và nhân dân, ĐHQGHN tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ, tinh thần tiên phong, gương mẫu, chủ động và sáng tạo trong triển khai các nghị quyết lớn của Đảng.

Với phương châm hành động xuyên suốt “Tiên phong – Sáng tạo – Nhân văn – Xuất sắc – Phụng sự”, ĐHQGHN xác định rõ trách nhiệm của một trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu quốc gia trong việc đóng góp thiết thực cho sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển khoa học và công nghệ, xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh; qua đó góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hùng cường và thịnh vượng.

Các nghị quyết lớn của Đảng được ban hành trong thời gian qua ở những lĩnh vực khác nhau như: khoa học và công nghệ, xây dựng đội ngũ trí thức, đổi mới giáo dục và đào tạo, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị… đều thống nhất ở một tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt: lấy con người làm trung tâm, lấy tri thức làm nền tảng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Quan điểm này thể hiện sự kế thừa và phát triển tư duy lý luận của Đảng trong điều kiện mới.

Quán triệt sâu sắc tinh thần đó, là cơ sở giáo dục đại học lớn, ĐHQGHN luôn xác định rõ trách nhiệm quốc gia trong việc chủ động lan tỏa, cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các chủ trương, đột phá và nghị quyết lớn của Đảng bằng những chương trình hành động cụ thể, khả thi và có giá trị thực tiễn cao.

Với tinh thần đổi mới tư duy, hành động quyết liệt, tổ chức thực hiện hiệu quả, ĐHQGHN nhận thức rõ rằng việc triển khai các nghị quyết lớn của Đảng không chỉ là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, mà còn là sứ mệnh, trách nhiệm và cơ hội để khẳng định vai trò, vị thế của một trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu của đất nước. Đây cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với ĐHQGHN trong việc đóng góp trí tuệ, nguồn lực và các mô hình phát triển tiên phong, thiết thực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.

Giám đốc ĐHQGHN PGS.TS Hoàng Minh Sơn giới thiệu với Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về gian trưng bày của ĐHQGHN tại triển lãm “Những thành tựu nổi bật trong ngành giáo dục và y tế”, ngày 16/9/2025. Ảnh: Quốc Toản

ĐHQGHN xác định giải pháp đột phá, có tính chất quyết định trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao là gì, thưa đồng chí?

Kiến tạo và phát triển các nguồn lực được ĐHQGHN xác định là giải pháp đột phá, có tính chất quyết định trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thực hiện thành công các nghị quyết lớn của Đảng.

Nghị quyết số 45-NQ/TW đặt trọng tâm vào việc xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức – lực lượng then chốt đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Với nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình, ĐHQGHN đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình, đề án nhằm thu hút, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ trí thức tinh hoa.

Trong 5 năm qua, ĐHQGHN đã thu hút nhiều nhà khoa học uy tín trong nước và quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và khoa học mũi nhọn. Các chương trình phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư cho nhà khoa học xuất sắc, cùng chính sách giáo sư thỉnh giảng quốc tế đã góp phần hình thành môi trường học thuật năng động, dân chủ, tôn trọng tự do sáng tạo, gắn chặt với trách nhiệm xã hội và chuẩn mực khoa học quốc tế.

Tại ĐHQGHN, việc phát triển năng lực giảng viên, nghiên cứu viên và cán bộ quản lý trong môi trường quốc tế được xác định là trụ cột then chốt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và năng lực hội nhập của toàn hệ thống. Trên cơ sở đó, ĐHQGHN triển khai đồng bộ các chương trình, đề án và cơ chế nhằm tăng cường năng lực chuyên môn, ngoại ngữ, phương pháp sư phạm tiên tiến, năng lực nghiên cứu và quản trị đại học hiện đại cho đội ngũ cán bộ.

Quán triệt Nghị quyết số 45-NQ/TW, ĐHQGHN đặc biệt coi trọng xây dựng môi trường học thuật dân chủ, kỷ cương, tôn trọng tự do học thuật gắn với trách nhiệm xã hội; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu hút, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài, tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ trí thức, nhà khoa học yên tâm cống hiến, phát huy cao nhất năng lực và trí tuệ.

Đội ngũ trí thức ĐHQGHN không chỉ là lực lượng nòng cốt trong đào tạo và nghiên cứu, mà còn là chủ thể quan trọng tham gia tư vấn, phản biện chính sách, đóng góp trí tuệ cho quá trình hoạch định và hoàn thiện đường lối, chủ trương phát triển của Đảng và Nhà nước.

Thực tiễn cho thấy công tác phát triển đội ngũ của ĐHQGHN đã đạt nhiều kết quả tích cực, cả về quy mô và chất lượng. Tỷ lệ cán bộ khoa học trên tổng số cán bộ tại các đơn vị đào tạo và nghiên cứu khoa học đạt 69,1%, vượt mức tối thiểu 65% theo quy định tại Nghị quyết số 19-NQ/TW. Các chỉ số về trình độ, năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế của đội ngũ cán bộ khoa học cho thấy ĐHQGHN đang từng bước tiệm cận các tiêu chí của một đại học nghiên cứu hiện đại.

ĐHQGHN hiện có hơn 3.000 cán bộ khoa học, trong đó gần 1.900 tiến sĩ, tiến sĩ khoa học và trên 630 giáo sư, phó giáo sư – lực lượng trí thức có quy mô và chất lượng hàng đầu cả nước. Ảnh: Quốc Toản

Thưa đồng chí, trong bối cảnh đổi mới thể chế và chuyển đổi số toàn diện đang trở thành động lực quan trọng của phát triển quốc gia, ĐHQGHN có chiến lược gì để tận dụng cơ hội này, tạo ra xung lực phát triển mới cho nhà trường cũng như đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước?

Thực hiện mục tiêu đến năm 2030 lọt vào nhóm 500 đại học hàng đầu thế giới, top 100 châu Á và có một số lĩnh vực đạt top 100 thế giới, ĐHQGHN đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận trên các bảng xếp hạng quốc tế. Theo Bảng xếp hạng QS World University Rankings 2026, ĐHQGHN được xếp hạng trong nhóm 761–770 thế giới, xếp thứ 158 châu Á và thuộc nhóm 10,3% cơ sở giáo dục đại học hàng đầu khu vực.

Những kết quả này phản ánh rõ nét hiệu quả của quá trình đổi mới thể chế, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, ĐHQGHN xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột phát triển cốt lõi, là động lực nội sinh quan trọng nhất để nâng cao chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và sức cạnh tranh quốc tế.

ĐHQGHN đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai nghị quyết, xây dựng chương trình hành động cụ thể và thiết lập hệ thống theo dõi, đánh giá dựa trên các chỉ số KPIs. Nghiên cứu khoa học là một trong hai nhiệm vụ trọng tâm của ĐHQGHN.

Trong năm 2025, ĐHQGHN đã công bố hơn 2.400 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc danh mục WoS/Scopus; đăng ký gần 100 sáng chế, giải pháp hữu ích; phát triển 50 nhóm nghiên cứu mạnh và hệ thống hơn 200 phòng thí nghiệm, trong đó có các phòng thí nghiệm trọng điểm cấp Nhà nước. Những con số này không chỉ phản ánh tiềm lực khoa học và công nghệ, mà còn cho thấy năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả các mục tiêu lớn mà Đảng đã đề ra.

Song song với đó, ĐHQGHN đã xác định và ưu tiên đầu tư phát triển 8 lĩnh vực công nghệ trọng điểm giai đoạn 2025–2035, gắn với 11 lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia, bao gồm: công nghệ chip bán dẫn; trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn; robot và tự động hóa; công nghệ y – sinh tiên tiến; công nghệ lượng tử; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; nông nghiệp thông minh; công nghệ môi trường và phát triển bền vững.

Trong thời gian qua, ĐHQGHN hình thành 16 chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm theo hướng liên ngành, đồng thời ưu tiên phát triển mô hình Trung tâm Nghiên cứu Xuất sắc (COE) nhằm thu hút các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Việc khởi xướng và mở rộng Liên minh Bán dẫn Việt Nam là minh chứng rõ nét cho vai trò chủ động, tiên phong và dẫn dắt của ĐHQGHN trong việc xây dựng hệ sinh thái đào tạo – nghiên cứu – doanh nghiệp, đồng hành cùng Chính phủ phát triển các ngành công nghiệp chiến lược. Cùng với phát triển khoa học và công nghệ, ĐHQGHN triển khai chuyển đổi số một cách toàn diện, đồng bộ trong quản trị đại học, đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng.

Việc xây dựng mô hình đại học số, quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng các nền tảng số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, mà còn thúc đẩy đổi mới căn bản phương thức đào tạo và nghiên cứu.

Với khát vọng trở thành đại học tinh hoa, vươn tầm quốc tế thì đâu là cơ sở nền tảng để ĐHQGHN khẳng định điều đó, thưa đồng chí?

Ngày 28/11/2025, ĐHQGHN ban hành Kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, trong đó xác định rõ mục tiêu phát triển thành đại học tinh hoa, đại học nghiên cứu đẳng cấp quốc tế. Đây không phải là sự “đáp ứng thụ động” trước yêu cầu chính sách, mà là kết quả của quá trình chuẩn bị chiến lược bài bản, được cụ thể hóa trong Chiến lược phát triển ĐHQGHN giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn 2045.

ĐHQGHN quan tâm các hợp tác với doanh nghiệp để triển khai các nghị quyết của Trung ương. Ảnh: Quốc Toản

Theo chiến lược này, ĐHQGHN hướng tới mô hình đại học nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, phấn đấu thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030 và nhóm 200 đại học hàng đầu thế giới vào năm 2035, với các lĩnh vực khoa học mũi nhọn đạt top 100 thế giới. Sáu trụ cột phát triển – từ quản trị kiến tạo, hội tụ nhân tài, gắn kết nghiên cứu đỉnh cao với đào tạo tinh hoa, đến tài chính bền vững, công nghệ hiện đại và phát triển Khu đô thị đại học Hòa Lạc – tạo nên khung chiến lược đồng bộ, nhất quán.

Không dừng lại ở quy mô hay thứ hạng, ĐHQGHN kiên định lựa chọn con đường phát triển tinh hoa gắn với phụng sự quốc gia: ưu tiên khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo; từng bước xây dựng Technopolis Hòa Lạc như không gian hội tụ trí tuệ, tri thức và sáng tạo. Đây chính là khát vọng vươn tầm thế giới trên nền tảng bản sắc, trách nhiệm và sứ mệnh quốc gia của ĐHQGHN. Khát vọng xây dựng đại học tinh hoa của ĐHQGHN không chỉ được thể hiện trong các văn kiện chiến lược, mà còn được bảo chứng bằng hệ thống nguồn lực toàn diện, đồng bộ và ngày càng tiệm cận các chuẩn mực của những đại học nghiên cứu.

Trên nền tảng đó, ĐHQGHN có đầy đủ điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thành công mô hình đại học tinh hoa gắn với sứ mệnh phụng sự quốc gia.

Trước hết, nguồn lực về đội ngũ là nền tảng cốt lõi, ĐHQGHN hiện có hơn 3.000 cán bộ khoa học, trong đó gần 1.900 tiến sĩ, tiến sĩ khoa học và trên 630 giáo sư, phó giáo sư – lực lượng trí thức có quy mô và chất lượng hàng đầu cả nước.

Tỷ lệ cán bộ khoa học này như một tấm gương phản ánh rõ nét đặc trưng của một đại học nghiên cứu. Cùng với đó, hệ thống 50 nhóm nghiên cứu mạnh, chính sách thu hút nhân tài, giáo sư thỉnh giảng quốc tế và đầu tư cho nhà khoa học xuất sắc đã hình thành môi trường học thuật cạnh tranh, sáng tạo và tiệm cận chuẩn mực quốc tế – vốn được xem là yếu tố then chốt của đại học tinh hoa.

Bên cạnh đó, truyền thống đào tạo chất lượng cao chính là giá trị nền tảng tạo nên bản sắc và uy tín học thuật của ĐHQGHN. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, ĐHQGHN luôn giữ vai trò trung tâm đào tạo nhân tài, cung cấp nguồn nhân lực trình độ cao cho hệ thống chính trị, khoa học và kinh tế của đất nước.

Mô hình đào tạo gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo – nghiên cứu – đổi mới sáng tạo, đặc biệt ở các chương trình tài năng, chất lượng cao và sau đại học, đã tạo nên văn hóa học thuật đề cao chuẩn mực, kỷ cương và tự do sáng tạo gắn với trách nhiệm xã hội – nền tảng bền vững của đại học tinh hoa.

Đặc biệt, Khu đô thị ĐHQGHN tại Hòa Lạc mở ra không gian phát triển chiến lược, dài hạn cho mô hình đại học tinh hoa. Được định hướng theo mô hình “5 trong 1”, Hòa Lạc không chỉ giải quyết bài toán hạ tầng mà còn hướng tới hình thành Technopolis đại học – nơi hội tụ đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và kết nối doanh nghiệp, góp phần tạo dựng “cực tri thức” mới cho Thủ đô và đất nước. Với hệ thống nguồn lực toàn diện đó, ĐHQGHN không chỉ tiệm cận các tiêu chí của đại học tinh hoa, mà hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa thành công khát vọng vươn tầm quốc tế, đồng thời giữ vững vai trò tiên phong trong phụng sự phát triển đất nước.

Trân trọng cảm ơn đồng chí!

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc