Đại biểu Quốc hội cảnh báo nguy cơ 'chia nhỏ' dòng tiền, khai báo sai lệch để dưới ngưỡng chịu thuế

Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội sáng 23/4. (Ảnh: Media Quốc hội)

Sáng ngày 23/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

Nguy cơ khai báo sai lệch để dưới ngưỡng chịu thuế

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ sự quan tâm đặc biệt đến tính trung thực trong việc kê khai doanh thu của các hộ kinh doanh. Đại biểu nhận định rằng, khi luật pháp xác lập một ngưỡng doanh thu cụ thể để miễn thuế, thực tế sẽ phát sinh những thách thức lớn trong công tác quản lý và giám sát.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) phát biểu thảo luận. (Ảnh: Media Quốc hội)

Cụ thể, đại biểu Phạm Văn Hòa dự báo về khả năng khi ngưỡng doanh thu được nâng lên mức trên 1 tỉ đồng, có thể xuất hiện tình trạng hộ kinh doanh sẽ tiến hành kê khai mức doanh thu thực tế của mình ở mức dưới 1 tỉ đồng để tránh nghĩa vụ nộp thuế. Theo đại biểu Hòa, đây là một kẽ hở cần được đặc biệt lưu tâm trong quá trình thực thi pháp luật.

Để giải quyết vấn đề này, đại biểu đoàn Đồng Tháp nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế trực tiếp. Đại biểu cho rằng, thực trạng này đòi hỏi sự rành mạch và công tâm tuyệt đối của đội ngũ cán bộ thuế khi tiến hành kiểm tra, giám sát tại các cơ sở sản xuất kinh doanh hoặc các doanh nghiệp đang hoạt động ở mức tiệm cận ngưỡng này. Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh, đây là điểm mấu chốt để đảm bảo tính thực chất của chính sách và tránh việc thất thu cho ngân sách nhà nước từ cấp cơ sở.

Cảnh báo tình trạng “chia nhỏ” dòng tiền

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) bày tỏ sự lo ngại về các hành vi "chia tách giả tạo" để trục lợi từ các quy định miễn, giảm thuế. Đại biểu Nga nhấn mạnh, vấn đề không chỉ nằm ở việc giao thẩm quyền cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, mà quan trọng hơn là cơ chế kiểm soát sau khi quy định được ban hành.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) phát biểu thảo luận. (Ảnh: Media Quốc hội)

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chỉ rõ, nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ duy nhất để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng, thị trường sẽ rất dễ phát sinh các tình trạng biến tướng. Các hành vi cụ thể được bà liệt kê bao gồm: chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hàng hoặc sử dụng tên của nhiều người khác nhau để đứng tên kinh doanh nhằm giữ cho mức doanh thu của từng thực thể luôn nằm dưới ngưỡng quy định.

Bên cạnh đó, đối với thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu dẫn lại từ báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp khi thẩm định cũng đã đặt ra yêu cầu phải bổ sung tiêu chí, nguyên tắc để đảm bảo tính hợp lý, khả thi và áp dụng một cách thống nhất.

Vì vậy, đại biểu đề nghị trong văn bản quy định chi tiết, Chính phủ sẽ thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu, đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để đảm bảo việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu thực sự đúng mục tiêu hỗ trợ, không trở thành kẽ hở để làm thất thu ngân sách.

Đề xuất cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp, thực thể kinh doanh có cùng một chủ sở hữu

Đồng quan điểm với các đại biểu phát biểu trước đó về nguy cơ lợi dụng chính sách, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đã đưa ra những đề xuất cụ thể để ngăn chặn tình trạng thất thu ngân sách. Đại biểu cho biết, trong thực tiễn kinh doanh, tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế là một rủi ro có thật.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) phát biểu thảo luận. (Ảnh: Media Quốc hội)

Để khắc phục tình trạng này, đại biểu Thạch Phước Bình kiến nghị cần bổ sung vào luật các quy định về “các bên có liên quan”. Theo đó, ông đề xuất xây dựng cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp, thực thể kinh doanh có cùng một chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát lẫn nhau. Đại biểu khẳng định, việc cộng gộp này là cần thiết để xác định đúng quy mô hoạt động thực tế, từ đó đảm bảo tính công bằng giữa các đối tượng nộp thuế và chống thất thu hiệu quả.

Bên cạnh đó, đối với thuế thu nhập cá nhân, theo đại biểu, cần bảo đảm sự công bằng giữa cá nhân kinh doanh và người làm công ăn lương bằng cách gắn ngưỡng doanh thu với yếu tố như mức giảm trừ gia cảnh hoặc biến động CPI. Đồng thời, cần làm rõ phạm vi áp dụng đối với các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, thương mại điện tử. Đây vốn là lĩnh vực phát triển nhanh nhưng còn nhiều khoảng trống trong quản lý.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. (Ảnh: Media Quốc hội)

Đối với thuế giá trị gia tăng, đại biểu cho rằng, cần thống nhất ngưỡng doanh thu không chịu thuế với ngưỡng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân để tránh gây phức tạp trong kê khai. Đồng thời cần làm rõ quy định về việc hộ kinh doanh không chịu thuế giá trị gia tăng có được xuất hóa đơn hay không, bởi điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng của các hộ kinh doanh nhỏ. Bên cạnh đó, cần có hướng dẫn cụ thể về việc chuyển đổi từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai đối với các hộ kinh doanh vượt ngưỡng nhằm khuyến khích minh bạch hóa hoạt động kinh doanh.

Cuối cùng, đại biểu Thạch Phước Bình cũng lưu ý thêm, để chính sách có sự ổn định và minh bạch, Chính phủ cần ban hành các nghị định hướng dẫn chi tiết về mức doanh thu cụ thể trước khi luật có hiệu lực từ 3 đến 6 tháng, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp chủ động trong việc tuân thủ.

Minh Khôi