Đà Nẵng gỡ điểm nghẽn rác thải ùn ứ kéo dài

Rác thải tồn đọng tại các điểm tập kết tạm ở nhiều địa phương trong thành phố Đà Nẵng.

Áp lực rác thải

Thời gian qua, nhiều khu vực phía Nam Đà Nẵng như Nam Phước, Thu Bồn, Duy Nghĩa, Hội An Tây… rơi vào tình trạng rác thải tồn đọng kéo dài tại các điểm tập kết tạm. Những núi rác không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc một số nhà máy xử lý rác ngừng hoạt động hoặc quá tải. Nhà máy xử lý rác Bắc Quảng Nam dừng tiếp nhận từ tháng 9/2025 do vi phạm quy định môi trường; trong khi Nhà máy xử lý rác Hội An cũng tạm dừng từ cuối năm 2025 vì quá tải. Điều này khiến toàn bộ lượng rác phát sinh phải dồn về các điểm tập kết tạm thời.

Tại huyện Duy Xuyên (cũ), lượng rác tồn đọng đã lên tới hàng nghìn tấn, trong đó xã Nam Phước hơn 700 tấn, Thu Bồn khoảng 650 tấn, Duy Nghĩa hơn 500 tấn. Các điểm tập kết gần như đã chạm ngưỡng lưu chứa, nguy cơ quá tải hiện hữu.

Ông Lê Bá Cường, đại diện đơn vị thu gom, vận chuyển rác cho biết khó khăn lớn không chỉ nằm ở khối lượng rác mà còn ở điều kiện vận chuyển và thời gian tiếp nhận. Mỗi chuyến xe mất khoảng một giờ cho cả hành trình, trong khi thời gian đổ rác bị giới hạn, khiến việc xử lý không thể đáp ứng nhu cầu thực tế.

Thực tế, khu xử lý Tam Nghĩa chỉ tiếp nhận tối đa khoảng 35 tấn/ngày, trong khi lượng rác phát sinh tại các địa phương lên tới 55 - 60 tấn/ngày. Sự chênh lệch này khiến tình trạng ùn ứ rác trong ngày là điều khó tránh khỏi, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết khi lượng rác tăng cao.

Ông Văn Bá Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phước cho hay, tại buổi làm việc giữa UBND các xã Duy Nghĩa, Nam Phước, Duy Xuyên, Thu Bồn và hợp tác xã vào đầu tháng 3 vừa qua, tình hình xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn các xã được nhận định hết sức khó khăn. Các điểm tập kết rác thải tạm thời trên địa bàn các xã gần hết khả năng lưu chứa và việc tập kết lưu giữ rác thải quá lâu có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường khu vực.

Rác thải tồn đọng tại các điểm tập kết tạm ở nhiều địa phương trong thành phố Đà Nẵng.

Tại phường Hội An Tây, toàn bộ rác sinh hoạt từ nhiều khu vực phải đưa về bãi Cẩm Hà để tập kết tạm, với khối lượng khoảng 120 tấn/ngày. Áp lực ngày càng lớn khiến khu vực này đối mặt nguy cơ quá tải nghiêm trọng nếu không có giải pháp kịp thời.

Tuy nhiên, với lượng rác phát sinh trung bình khoảng 120 tấn/ngày từ các phường Hội An Tây, Hội An Đông và Hội An, khối lượng rác tồn đọng ngày càng lớn, gây áp lực nghiêm trọng lên môi trường khu vực. Địa phương cũng cảnh báo nguy cơ quá tải, không còn điểm tập kết nếu không có phương án xử lý kịp thời, đặc biệt trong các thời điểm cao điểm như lễ, Tết.

Để tháo gỡ tình trạng này, UBND phường Hội An Tây kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường xem xét cho phép địa phương ký hợp đồng đặt hàng với đơn vị có năng lực để vận chuyển rác đến các khu xử lý phù hợp. Đồng thời, đề xuất hỗ trợ kinh phí và giải pháp xử lý dứt điểm bãi rác Cẩm Hà, không để tiếp tục tồn tại hình thức tập kết tạm kéo dài. Về lâu dài, địa phương kiến nghị sớm khôi phục hoạt động các nhà máy xử lý rác hoặc đầu tư bổ sung công suất xử lý mới, bảo đảm xử lý triệt để lượng rác phát sinh hằng ngày, hạn chế tối đa nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Đây không chỉ là vấn đề thu gom, xử lý, mà còn là câu chuyện về môi trường sống của người dân. Khi những điểm tập kết quá tải chưa được giải quyết dứt điểm thì nỗi lo ô nhiễm vẫn còn hiện hữu. Người dân phía Nam thành phố Đà Nẵng đang chờ những chuyển biến rõ ràng, dứt điểm, sớm trả lại không gian sống trong lành như trước.

Đồng bộ giải pháp

Rác thải tồn đọng tại các điểm tập kết tạm ở nhiều địa phương trong thành phố Đà Nẵng.

Thành phố Đà Nẵng luôn xác định, việc xây dựng “Thành phố môi trường” là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Thành phố đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý chất thải rắn; đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn; thu hút đầu tư công nghệ xử lý tiên tiến; tăng cường truyền thông, nâng cao ý thức cộng đồng nhằm từng bước hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn. Đặc biệt, thành phố Đà Nẵng đang triển khai phát triển các thiết chế mới như Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế và đô thị thông minh, do vậy yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật xanh, quản trị môi trường hiện đại và tiêu chuẩn phát triển bền vững càng đặt ra cao hơn.

Chính vì vậy, việc xử lý rác thải, bảo vệ môi trường cần được đi trước một bước. Thành phố hiện áp lực về rác sinh hoạt vẫn đang rất lớn, với con số thống kê khoảng 4.452 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày; trong đó, tại vùng lõi đô thị (15 xã, phường thuộc Đà Nẵng cũ) phát sinh khối lượng khoảng 1.200 - 1.400 tấn/ngày. Còn lại lượng lớn là các địa phương phía Nam thành phố.

Theo Đồ án điều chỉnh quy hoạch xử lý chất thải rắn thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong thời gian tới, thành phố Đà Nẵng dự kiến đầu tư 3 công trình trạm trung chuyển rác thải gồm Ngũ Hành Sơn, Nguyễn Đức Trung và Hòa Vang. Thành phố cũng đẩy nhanh tiến độc các nhà máy xử lý rác thải và nâng cấp, tái khởi động một số nhà máy nhằm đảm bảo xử lý rứt điểm nguồn rác thải ùn ứ trong thời gian vừa qua.

Do đó, tại phường Hội An Tây, dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Hội An được đầu tư với công suất thiết kế 120 tấn/ngày đêm. Hiện nay, doanh nghiệp đã hoàn tất việc đầu tư hạ tầng, lắp đặt các thiết bị chính và đang trong giai đoạn tinh chỉnh để chạy thử nghiệm.

Ông Nguyễn Lương Giáp, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng 579 (đơn vị chủ đầu tư) cho biết, đây là một trong những dự án xử lý rác thải đồng bộ, triệt để, tiên phong tại khu vực cũng như cả nước. Chính vì tính chất mới mẻ và hiện đại này, trong quá trình đầu tư đã phát sinh một số thủ tục pháp lý mới cần được tháo gỡ. Đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện các thủ tục, mục tiêu đưa nhà máy vào hoạt động ngay trong đầu quý III/2026.

Được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển lớn trong tiếp nhận và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nhà máy đốt rác phát điện Khánh Sơn (phường Hòa Khánh) đang là dự án trọng điểm khu vực phía Bắc thành phố. Dự án này giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực xử lý rác, hướng đến giảm dần chôn lấp và tận dụng nguồn năng lượng từ chất thải. Với công suất thiết kế xử lý khoảng 900 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, dự án sẽ kết hợp phát 18MW điện, góp phần giải quyết bài toán môi trường theo hướng hiện đại, bền vững.

Nhà máy xử lý rác thải Bắc Quảng Nam (thành phố Đà Nẵng) đang bị dừng hoạt động.

Hiện nay, chủ đầu tư là Công ty cổ phần Môi trường Việt Nam đang tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu hoàn thành các hạng mục theo đúng lộ trình. Phấn đấu quý I/2027 có thể vận hành thương mại nhà máy đốt rác này. Bên cạnh đó, Dự án Nhà máy xử lý rác thải và phát điện, khu xử lý chất thải rắn Nam Quảng Nam, thuộc địa bàn xã Núi Thành cũng đang được mời gọi đầu tư. Tổng diện tích dự án khoảng 17,1 ha. Công suất thiết kế 2.000 tấn/ngày; trong đó, rác thải sinh hoạt 600 tấn/ngày, rác thải công nghiệp thông thường và nguy hại 1.400 tấn/ngày.

Dự án nhằm thu gom, xử lý và tiêu hủy rác thải sinh hoạt, công nghiệp thông thường, nguy hại có dẫn đến sản xuất điện; tái chế phế liệu; sản xuất, truyền tải và phân phối điện. Vốn đầu tư dự án từ nguồn vốn góp của nhà đầu tư và nguồn vốn huy động hợp pháp khác. Thời gian hoạt động của dự án là 50 năm…

Ông Võ Như Toàn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin, để giải quyết căn cơ bài toán rác thải, cần đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Bên cạnh việc đầu tư mở rộng các khu xử lý và nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển, bài toán rác thải cần được giải bằng hàng loạt nhóm nhiệm vụ từ chính sách đến hạ tầng, kêu gọi sự tham gia của cộng đồng.

Trước hết, thành phố tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, đơn giá, cơ chế đấu thầu hoặc đặt hàng cung cấp dịch vụ thống nhất trên toàn địa bàn. Đồng thời phân cấp rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền và đơn vị dịch vụ trong toàn bộ chuỗi quản lý chất thải. Cùng đó, ưu tiên đầu tư và hiện đại hóa hạ tầng xử lý rác, nhất là dự án ứng dụng công nghệ thu hồi năng lượng với quy mô lớn (650 tấn/ngày, 1.000 tấn/ngày, 800 tấn/ngày) và ô chôn lấp mới nhằm bảo đảm năng lực tiếp nhận và xử lý rác ổn định, liên tục.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát, điều phối thu gom, trung chuyển và xử lý cũng được đẩy mạnh, gắn với kênh phản ánh của người dân và hệ thống thu phí dịch vụ minh bạch. Cùng đó, thành phố cũng định hướng đa dạng hóa nguồn lực đầu tư thông qua cơ chế ưu đãi, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia bằng hình thức đối tác công tư (PPP), xã hội hóa, giảm áp lực ngân sách.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng cho rằng, các sở, ngành cần phối hợp chặt chẽ, chủ động, lường trước các câu chuyện phát sinh, không để xảy ra khủng hoảng. Hiện tại, các nhà máy xử lý rác thải đang được triển khai trên địa bàn thành phố cần phải đẩy nhanh tiến độ, nhất là nhà máy đốt chất thải rắn phát điện Khánh Sơn quyết tâm phấn đấu tháng 1/2027 phải nhận rác. Đây là nhiệm vụ quan trọng, góp phần đảm bảo an ninh liên quan rác thải.

Theo ông Trần Nam Hưng, việc đẩy nhanh tiến độ dự án này không chỉ nhằm bảo đảm kế hoạch đầu tư mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc cùng thành phố tháo gỡ áp lực rác thải. Khi đi vào hoạt động, nhà máy sẽ góp phần nâng cao năng lực xử lý, giảm tải cho khu chôn lấp, từng bước hoàn thiện hệ thống xử lý chất thải rắn theo hướng hiện đại, đồng bộ.

Ngoài ra, ở các khu vực, đặc biệt khu vực đô thị trung tâm phải cải tiến việc thu gom rác sạch hơn, thường xuyên hơn, theo tinh thần Chỉ thị số 14/CT-TU về tăng cường sự lãnh đạo, quản lý bảo đảm trật tự đô thị và thực hiện nếp sống văn minh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng của Ban Thường vụ Thành ủy đã chỉ đạo. Việc kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là sự lựa chọn mang ý nghĩa chiến lược để Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái, đáng sống.

Bài và ảnh: Trần Tĩnh (TTXVN)