Cướp biển Somalia trỗi dậy, gia tăng sức ép lên các tuyến hàng hải quốc tế

Mới đây, tàu chở dầu Sibu 1 treo cờ Eritrea đã bị 6 đối tượng có vũ trang khống chế ngoài khơi Yemen và chuyển hướng về phía Somalia. Tàu này còn được biết đến với tên Seamull.

Lực lượng đặc nhiệm chống cướp biển của Pháp tuần tra tại khu vực ngoài khơi thành phố Bosasso thuộc vùng bán tự trị Puntland, Somalia. Ảnh tư liệu: EPA/TTXVN

Theo Trung tâm Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), vụ việc xảy ra khi tàu di chuyển về phía Tây tại vịnh Aden, cách Al Mukalla của Yemen 136 hải lý (252 km) về phía Đông. Trước khi bị khống chế, tàu đã phát tín hiệu cấp cứu sau khi phát hiện 1 phương tiện không được phép tiếp cận.

Sibu 1 bị Mỹ áp đặt trừng phạt từ tháng 12-2025, với cáo buộc thuộc đội tàu ngầm hỗ trợ vận chuyển các sản phẩm dầu mỏ của Iran, nhằm né các biện pháp trừng phạt.

Theo dữ liệu của Cục Hàng hải Quốc tế (IMB) và các báo cáo của UKMTO, Sibu 1 là tàu thứ 13 bị tấn công trong năm nay ngoài khơi Somalia hoặc tại Vịnh Aden, trong khi cả năm 2025 chỉ ghi nhận 5 vụ.

Công ty tình báo hàng hải Windward cũng nhận định, cướp biển Somalia đang trở lại và trở thành mối đe dọa đối với hoạt động vận tải thương mại ở phía Tây Ấn Độ Dương và phía Nam Vịnh Aden. Từ tháng 4 đến nay, hoạt động cướp biển tại khu vực này gia tăng rõ rệt sau hơn 10 năm tạm lắng.

Hiện, 5 tàu chở hàng đang bị giữ, trong đó có tàu chở dầu bị bắt giữ hồi tháng 7 tại khu vực cách tỉnh Hadramout của Yemen khoảng 26 hải lý (48 km). Trước đó, cướp biển Somalia cũng bắt giữ các tàu vận chuyển dầu, phân bón và hóa chất.

Diễn biến này làm tăng sức ép đối với các công ty vận tải biển vốn đang đối mặt với những rủi ro tại Eo biển Hormuz, Biển Đỏ và Eo biển Bab el-Mandeb.

Các chuyên gia cho rằng, giá dầu tăng khiến tàu chở dầu trở thành mục tiêu hấp dẫn hơn, trong khi 1 phần lực lượng hải quân quốc tế được điều chuyển tới Eo biển Hormuz và Biển Đỏ để ứng phó với các mối đe dọa liên quan Iran và lực lượng Houthi tại Yemen.

Cướp biển Somalia từng tiến hành hàng trăm vụ tấn công trong những năm 2000 và đầu thập niên 2010, gây thiệt hại hàng tỷ USD cho kinh tế toàn cầu và thu về hàng trăm triệu USD tiền chuộc. Hoạt động này sau đó suy giảm mạnh nhờ các chiến dịch an ninh quốc tế và biện pháp bảo vệ tàu thương mại.

Việc cướp biển xuất hiện trở lại có thể khiến số tàu chấp nhận hoạt động tại các khu vực rủi ro giảm, đồng thời đẩy chi phí vận tải, bảo hiểm và an ninh tư nhân tăng cao.

LÊ QUẢNG