Mỹ dự kiến thanh toán khoản nợ hàng tỷ USD với Liên hợp quốc

Mỹ là nước đóng góp lớn nhất cho ngân sách Liên hợp quốc, nhưng Washington và tổ chức này bất đồng về quy mô khoản nợ. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo với Quốc hội về ý định dành 725 triệu USD để thanh toán ngân sách thường xuyên của Liên hợp quốc.

Động thái này diễn ra sau thời gian Washington cắt giảm mạnh tài trợ và gây sức ép yêu cầu tổ chức toàn cầu này cải cách hoạt động.

Tuy nhiên, đến ngày 21-8 tiền vẫn chưa được chuyển. Một quan chức Mỹ cho biết bất kỳ khoản thanh toán nào cũng phụ thuộc vào việc Liên hợp quốc tiếp tục cải cách.

Việc phân bổ 725 triệu USD được Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo cho Quốc hội từ ngày 4-8, trước bài phát biểu dự kiến của Tổng thống Trump tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào tháng tới.

Khoản tiền này dự kiến xuất hiện đúng lúc Liên hợp quốc đang chịu sức ép tài chính đặc biệt lớn. Tổng Thư ký Antonio Guterres từng cảnh báo tổ chức này đang đối mặt nguy cơ “sụp đổ tài chính cận kề” do nhiều quốc gia thành viên chậm thanh toán nghĩa vụ, buộc ngân sách phải cắt giảm mạnh.

Mỹ là nước đóng góp lớn nhất cho ngân sách Liên hợp quốc, nhưng Washington và tổ chức này bất đồng về quy mô khoản nợ.

Liên hợp quốc cho biết hồi tháng 5 rằng Mỹ nợ hơn 4 tỷ USD, trong khi Washington cho rằng con số thực tế thấp hơn và khẳng định đã thực hiện một số khoản thanh toán. Như vậy, 725 triệu USD chưa bằng 20% số tiền Liên hợp quốc tính toán.

Theo Liên hợp quốc, hơn 4 tỷ USD nói trên gồm 2,04 tỷ USD cho ngân sách thường xuyên, 2,2 tỷ USD cho các hoạt động gìn giữ hòa bình hiện tại và trước đây, cùng 44 triệu USD dành cho các tòa án của tổ chức.

Cựu quan chức Liên hợp quốc, Eugene Chen, nhận định với Reuters rằng khoản thanh toán có thể giúp Liên hợp quốc duy trì trả lương cho nhân viên trong một thời gian.

“Nó giúp duy trì hoạt động của tổ chức thêm một thời gian nữa”, ông nói. Tuy nhiên, nếu Washington không tiếp tục thanh toán, Mỹ có nguy cơ mất quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng vào tháng 1.

Theo Điều 19 Hiến chương Liên hợp quốc, quốc gia thành viên có thể mất quyền bỏ phiếu tại Đại hội đồng nếu khoản đóng góp còn nợ bằng hoặc vượt nghĩa vụ của hai năm trước đó, dù vẫn tồn tại một số trường hợp ngoại lệ.

Chuyên gia tài chính Liên hợp quốc tại Viện Phát triển và Bền vững Đức (IDOS), Ronny Patz cho rằng, một khoản thanh toán lớn lúc này có thể giúp tránh những đợt cắt giảm tức thời. Nếu không có thêm tiền, Liên hợp quốc có thể gặp khó khăn trong hai hoặc ba tháng cuối năm, từ trả lương đến duy trì hoạt động thường ngày.

Khủng hoảng đã buộc tổ chức 80 năm tuổi triển khai chương trình cải cách và tiết kiệm mang tên UN80. Ngân sách năm 2026 bị giảm 9,2%, trong khi hơn 2.000 việc làm được chuyển khỏi những thành phố có chi phí cao như New York và Geneva tới các địa điểm có chi phí thấp hơn.

Tính đến ngày 18-8, chỉ có 129 trong tổng số 193 quốc gia thành viên hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính năm nay.

Khoản 725 triệu USD vì thế có thể giúp Liên hợp quốc giảm sức ép trước mắt, nhưng chưa giải quyết được bài toán tài chính dài hạn. Đằng sau cuộc tranh luận về tiền đóng góp là vấn đề lớn hơn về khả năng vận hành của một thể chế toàn cầu khi nguồn lực ngày càng phụ thuộc vào những tính toán chính trị của các quốc gia thành viên.

Tổng hợp

Đỗ Phú