Cuộc 'tổng tấn công' phá bỏ các rào cản trong môi trường kinh doanh

Bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh, 184 thủ tục hành chính

Chính phủ mới đây ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Các Nghị quyết này thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Y tế, Bộ Công an và một Nghị quyết chung do Bộ Tư pháp chủ trì áp dụng cho Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, và Ngân hàng Nhà nước.

Phát biểu tại cuộc làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chiều 29/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh là một giải pháp nhanh nhất, ngắn nhất tác động ngay tới tăng trưởng. Ảnh: VGP

Loạt Nghị quyết này đã sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm: 2 Nghị quyết của Chính phủ, 155 Nghị định và 6 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, có tới 184 thủ tục hành chính bị bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%. Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa.

Đánh giá về những động thái quyết liệt này, bà Phạm Thị Ngọc Thủy - Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) cho rằng, đây có thể được ví như là “cuộc tổng tấn công” vào những rào cản, nút thắt của trong môi trường đầu tư kinh doanh.

“Đây là sự chỉ đạo rất trọng tâm, ưu tiên và chủ động của Thủ tướng Chính phủ, của lãnh đạo Chính phủ ngay từ khi tiếp nhận nhiệm vụ của nhiệm kỳ mới. Điều này đã cho thấy rằng, Chính phủ đang thực sự làm gương trong câu chuyện kiến tạo phát triển, chứ không phải chỉ là tư duy quản lý như trước” - bà Thủy nhận xét.

Theo bà Thủy, “cuộc tổng tấn công” này có nhiều bước tiến rất đột phá. Đơn cử như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc các thủ tục hành chính do cấp Trung ương giải quyết sẽ không quá 30% theo đúng tiêu chuẩn quốc tế mà OECD đã công bố, thay vì 45% như thời điểm hiện tại. Hay việc Chính phủ giao Bộ Tư pháp vào cuộc với vai trò “trọng tài” để chủ trì tổng hợp và đánh giá độc lập tất cả những phương án cải cách mà các bộ ngành xây dựng. Quá trình này mặc dù ngắn, mặc dù nhanh nhưng lại đã tham vấn rất đa dạng tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp.

Giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ

Ở cấp độ doanh nghiệp, điều này trước hết tác động trực tiếp đến chi phí của các doanh nghiệp. Bởi đây chi phí tuân thủ thường là những khoản chi phí rất lớn, gồm cả trực tiếp và gián tiếp mà lâu nay doanh nghiệp đã kiến nghị rất nhiều. Khi việc cải cách được hiện thực hóa, doanh nghiệp có thể tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí, và đặc biệt là tiết kiệm rất lớn về mặt thời gian. “Thời gian bây giờ chính là lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp và cũng là của nền kinh tế” - bà Thủy nhấn mạnh.

Ước tính, quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024. Để bảo đảm hiệu quả, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung nguồn lực triển khai các quy định mới, tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ và tuyệt đối không để phát sinh các rào cản hành chính mới trong quá trình thực hiện.

Ước tính, quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024.

Chủ trương cải cách đã rất rõ ràng, yêu cầu đặt ra đã rất cụ thể. Tuy vậy, để các Nghị quyết này thực sự đi vào cuộc sống, những kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề phải thực sự sát sao, quyết tâm mới có thể tháo gỡ thực chất. Báo cáo mới đây nhất của Ban IV cho thấy thực tiễn vẫn tồn tại nhiều “nút thắt” mang tính lặp lại, có nguy cơ làm tăng chi phí và kéo dài thời gian xử lý thủ tục.

Một trong những kiến nghị đáng chú ý là về nguy cơ “phân rã” hệ thống thủ tục nếu phân quyền không hợp lý. Việc trao quyền cho cấp tỉnh, cấp xã ban hành quy trình riêng (ví dụ trong lĩnh vực bất động sản, tài chính) có thể dẫn tới tình trạng mỗi tỉnh một quy định khác nhau, gây khó khăn cho doanh nghiệp hoạt động liên vùng, thậm chí phá vỡ tính thống nhất của cơ sở dữ liệu quốc gia. Do đó, Ban IV đề xuất chỉ phân quyền cho địa phương quy định thủ tục hành chính đối với các chính sách mang tính đặc thù.

Đối với việc cắt giảm thủ tục hành chính cấp trung ương xuống dưới mức 30% theo chuẩn OECD, để việc phân cấp hiệu quả, Ban IV đề xuất Chính phủ chỉ đạo đi đôi với việc phân quyền và phân bổ nguồn lực hợp lý - có thể gắn với chỉ tiêu “khối lượng giao dịch thủ tục hành chính/tháng” hoặc một số chỉ tiêu định lượng khác - để giảm tình trạng quá tải, tắc nghẽn hoặc tâm lý “sợ sai” ở địa phương như một số trường hợp thực tế đã xảy ra; đồng thời cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý.

Phát huy vai trò các kênh đánh giá độc lập, khách quan

Một hướng kiến nghị mang tính nền tảng khác là nghiên cứu, quy trình hóa các chỉ đạo quan trọng của Đảng - Nhà nước như “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm” hoặc “lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả lãnh đạo, quản lý” vào các quy trình xây dựng và thực hiện các thủ tục hành chính hiện hành. Đồng thời, phát huy vai trò các kênh độc lập, khách quan (như Hội đồng tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ, các Hiệp hội doanh nghiệp…) vào việc đo lường hiệu quả xử lý thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp song song với quá trình tự rà soát, đánh giá của hệ thống cơ quan nhà nước.

Bên cạnh đó, Ban IV cũng nêu kiến nghị về những vướng mắc cụ thể, tập trung vào việc xử lý tình trạng chồng chéo, trùng lặp thủ tục. Từ việc đề xuất hợp nhất các loại giấy phép có nội dung trùng lặp, rút ngắn thời gian thẩm định, đến việc áp dụng cơ chế một cửa thực chất và số hóa toàn diện quy trình, các giải pháp đều hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch cho môi trường kinh doanh.

Khi làm được như vậy, mới có thể tạo đột phá thực chất, đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh toàn cầu diễn biến phức tạp, những lợi thế từ thể chế, từ sự minh bạch và niềm tin vào một Chính phủ kiến tạo, hành động sẽ là sức mạnh nền tảng để nền kinh tế tăng trưởng bền vững./.

Hoàng Yến