Cuộc soán ngôi lặng lẽ: Việt Nam thay Trung Quốc trong Top 3 xuất siêu sang Mỹ

Thế chân Trung Quốc trong Top 3 quốc gia xuất siêu vào thị trường Mỹ

Như vậy, Việt Nam đã chính thức vượt qua Trung Quốc để trở thành đối tác xuất siêu đứng thứ 3 vào thị trường Mỹ. Trong Top 3, Việt Nam đứng sau Đài Loan và Mexico.

Trong khi đó, tính đến cùng thời điểm, xuất siêu của Trung Quốc vào thị trường Mỹ thu hẹp về mức 173 tỉ USD.

Sự thu hẹp về giá trị xuất siêu của Trung Quốc vào thị trường Mỹ đã diễn ra từ sau năm 2018 đến nay, trải qua 2 cuộc chiến thương mại, đều dưới thời của Tổng thống Donald Trump.

Trước cuộc thương chiến Mỹ - Trung lần thứ nhất năm 2018, xuất siêu của Trung Quốc vào thị trường Mỹ đạt mức kỷ lục gần 420 tỉ USD/năm. Tuy nhiên, từ sau năm 2018, giá trị xuất siêu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào nền kinh tế số 1 thế giới đã dần sụt giảm.

Một biểu đồ thể hiện, xuất siêu của Trung Quốc vào Mỹ đạt đỉnh gần 420 tỉ USD vào năm 2018, nhưng sau đó dần thu hẹp, chỉ còn gần 300 tỉ USD vào năm 2021, thời điểm xảy ra đại dịch Covid 19. Từ năm 2022, xuất siêu của Trung Quốc vào Mỹ dần hồi phục, và đạt khoảng 400 tỉ USD vào năm 2023. Tuy nhiên sau năm 2023, giá trị xuất siêu của Trung Quốc vào Mỹ giảm trở lại. Đặc biệt là từ tháng 4/2025 khi thương chiến Mỹ - Trung lần 2 bùng phát, giá trị xuất siêu của Trung Quốc lùi về mức dưới 300 tỉ USD. Và trong vòng chưa đầy 1 năm, con số này tiếp tục thu hẹp, giảm xuống chỉ còn 173 tỉ USD vào cuối năm 2025.

Giá trị xuất siêu sang thị trường Mỹ của Trung Quốc đi xuống trong khi của Việt Nam đi lên.

Trong khi đó, xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ có xuất phát điểm thấp hơn rất nhiều so với Trung Quốc. Vào thời điểm thương chiến Mỹ - Trung lần thứ nhất xảy ra, xuất siêu của Việt Nam vào Mỹ chỉ khoảng hơn 100 tỉ USD. Tuy nhiên từ thương chiến Mỹ - Trung lần hai, bất chấp thời điểm từ tháng 4/2025 Mỹ áp thuế đối ứng trên diện rộng đối với hàng trăm quốc gia trong đó có Việt Nam, xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ vẫn tăng trưởng không ngừng. Và theo thống kê, đến cuối năm 2025, giá trị xuất siêu của Việt Nam vào thị trường Mỹ đạt 188 tỉ USD.

Sự đổi ngôi này không chỉ cho thấy nguyên nhân từ 2 cuộc thương chiến giữa Mỹ và Trung Quốc, mà còn phản ánh tâm điểm cạnh tranh giữa 2 cường quốc kinh tế này đã ảnh hưởng trực tiếp rất lớn đến xuất khẩu của Trung Quốc vào Mỹ.

Tuy nhiên trên thực tế, cho dù giá trị xuất siêu vào thị trường Mỹ sụt giảm mạnh, nhưng Trung Quốc vẫn xuất siêu tăng nhờ vào các thị trường như Đông Nam Á, Châu Phi, và thậm chí Châu Âu.

Việt Nam lại gia tăng nhập siêu từ Trung Quốc

Cùng với diễn biến Việt Nam tăng giá trị xuất siêu sang thị trường Mỹ, nước ta cũng nhập siêu ngày càng tăng từ Trung Quốc. Cụ thể, theo số liệu của Cục Hải quan, từ 2021-2025 giá trị nhập siêu từ Trung Quốc không ngừng tăng, từ 55,2 tỉ USD năm 2021 lên mức 82,8 tỉ ISD năm 2024 và tăng tiếp lên mức 115,6 tỉ USD năm 2025. Như vậy, trong vòng 5 năm, giá trị nhập siêu từ Trung Quốc của Việt Nam đã tăng gấp đôi.

Trong khi đó, xuất siêu của Trung Quốc vào Việt Nam gia tăng kỷ lục.

Biểu so sánh nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc giai đoạn 2021-2025.

Một trong những nguyên nhân khiến nhập siêu từ Trung Quốc gia tăng đến từ sự tăng cường nhập khẩu nguyên phụ liệu (cho các ngành như dệt may, da giày…) phục vụ cho việc sản xuất, gia công hàng xuất khẩu sang các thị trường trong đó có thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, Việt Nam còn nhập từ Trung Quốc máy móc, phụ tùng, thiết bị, linh kiện điện tử, điện thoại… Trong đó, chỉ riêng nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc đã lên tới khoảng 52,9 tỉ USD vào năm 2025, chiếm tỉ trọng cao nhất trong số các nhóm hàng hóa nhập khẩu từ nước này.

Việc Việt Nam tăng trưởng mạnh về xuất siêu sang thị trường Mỹ đang đặt chúng ta vào tâm điểm chú ý của chính sách thương mại Mỹ. Một khi Trung Quốc đã không còn là quốc gia số 1 trong bảng xếp hạng thâm hụt thương mại với Mỹ, chính phủ Tổng thống Donald Trump có thể sẽ hướng tâm điểm xử lý thâm thủng thương mại sang các thị trường đặc biệt là Top 3 với Mexico, Đài Loan và Việt Nam. Tình thế này đặt ra yêu cầu cấp bách cho Việt Nam trong việc ứng phó với các chính sách thương mại từ Mỹ trong thời gian tới.

Thế Lâm