Cuộc gọi dẫn đến quyết định bước ngoặt của Tổng thống Mỹ Trump ở Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Mar-a-Lago tháng 12/2025. (Ảnh: Reuters)

Cơ hội có một không hai

Trước đó, cả ông Trump và ông Netanyahu đều nhận được báo cáo tình báo rằng Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và các phụ tá chủ chốt của ông sẽ sớm họp tại khu nhà của ông ở Tehran.

Thông tin tình báo mới cho thấy cuộc họp đã được chuyển sang sáng thứ Bảy, thay vì tối hôm đó, Reuters dẫn lời 3 người nắm được nội dung cuộc gọi cho biết.

Quyết tâm thúc đẩy một chiến dịch đã muốn từ lâu, ông Netanyahu lập luận rằng có thể sẽ không bao giờ có cơ hội tốt hơn để loại bỏ ông Khamenei và trả đũa những nỗ lực trước đó của Iran nhằm ám sát ông Trump, các nguồn tin cho biết. Trước đó, Iran bị cáo buộc đã dàn dựng một âm mưu ám sát nhằm vào ông Trump năm 2024, khi ông đang là ứng viên tổng thống.

Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc một người đàn ông Pakistan tìm cách tuyển người tại Mỹ để thực hiện kế hoạch này, nhằm trả đũa vụ Washington sát hại tướng Qassem Soleimani của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Vào thời điểm cuộc gọi diễn ra, ông Trump đã phê chuẩn kế hoạch tiến hành một chiến dịch quân sự chống Iran nhưng chưa quyết định khi nào hoặc trong hoàn cảnh nào Mỹ sẽ tham gia, các nguồn tin giấu tên cho biết.

Trước đó, quân đội Mỹ đã tăng cường hiện diện trong khu vực trong nhiều tuần, khiến nhiều người trong chính quyền tin rằng việc tổng thống quyết định hành động chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ba nguồn tin nắm được tình hình cho biết, cuộc gọi của ông Netanyahu cùng với thông tin tình báo nói rằng cơ hội để loại bỏ nhà lãnh đạo tối cao và nhiều quan chức cấp cao Iran cùng lúc có thể không xuất hiện lần nữa đã trở thành chất xúc tác để ông Trump ra lệnh tiến hành chiến dịch Epic Fury vào ngày 27/2.

Ông Netanyahu thuyết phục ông Trump rằng ông có thể làm nên lịch sử bằng cách giúp loại bỏ một ban lãnh đạo Iran mà phương Tây và nhiều người Iran không ủng hộ từ lâu. Ông Netanyahu lập luận rằng người dân Iran có thể sẽ xuống đường để lật đổ chế độ thần quyền đã quản lý đất nước từ năm 1979.

Những quả bom đầu tiên được thả vào sáng 28/2. Tối hôm đó, ông Trump tuyên bố ông Khamenei đã chết.

Trả lời đề nghị bình luận, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly không nhắc đến cuộc gọi giữa ông Trump và ông Netanyahu, chỉ nhắc lại mục tiêu của chiến dịch là nhằm “phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo và sản xuất của chế độ Iran, tiêu diệt hải quân của chế độ Iran, chấm dứt khả năng trang bị cho các lực lượng ủy nhiệm và đảm bảo rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Văn phòng của Thủ tướng Netanyahu và đại diện Iran tại Liên Hợp Quốc đều không phản hồi đề nghị bình luận.

Trong cuộc họp báo ngày 19/3, ông Netanyahu nói rằng thông tin Israel kéo Mỹ vào cuộc chiến là “tin giả”. Ông Trump cho biết quyết định tấn công là của riêng ông.

Cuộc gặp ở Mar-a-Lago và vụ đột kích Venezuela

Khi còn vận động tranh cử năm 2024, ông Trump đề cao chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết” và khẳng định muốn tránh chiến tranh với Iran, ưu tiên giải quyết bằng ngoại giao.

Nhưng khi các cuộc thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran không đạt được thỏa thuận vào mùa xuân năm ngoái, ông Trump bắt đầu cân nhắc một cuộc tấn công, 3 người nắm được các cuộc thảo luận tại Nhà Trắng nói với Reuters.

Cuộc tấn công đầu tiên diễn ra vào tháng 6/2025, khi Israel ném bom các cơ sở hạt nhân và tên lửa của Iran, loại bỏ một số lãnh đạo Iran. Lực lượng Mỹ sau đó tham gia, và khi chiến dịch chung kết thúc sau 12 ngày, ông Trump công khai ca ngợi thành công, nói rằng Mỹ đã “xóa sổ” các cơ sở hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, vài tháng sau, Mỹ và Israel lại thảo luận về một chiến dịch không kích thứ 2 nhằm vào các cơ sở tên lửa và ngăn Iran đạt được khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Israel cũng muốn loại bỏ ông Khamenei, một đối thủ địa chính trị lâu năm và có quan điểm gay gắt, người đã nhiều lần hạ lệnh phóng tên lửa vào Israel và ủng hộ các lực lượng ủy nhiệm được vũ trang mạnh bao vây quốc gia này.

Israel bắt đầu lên kế hoạch tấn công Iran với ý định sẽ hành động một mình, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz nói với N12 News của Israel ngày 5/3.

Nhưng trong chuyến thăm khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của Trump ở Florida vào tháng 12/2025, ông Netanyahu nói với Trump rằng ông không hoàn toàn hài lòng với kết quả của chiến dịch chung vào tháng 6 năm đó, 2 nguồn tin cho biết.

Ông Trump cho biết ông sẵn sàng cân nhắc một chiến dịch ném bom khác, nhưng ông cũng muốn thử thêm một vòng đàm phán ngoại giao.

Chiến dịch đột kích của Mỹ vào Venezuela để bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro tại Caracas ngày 3/1 mà không gây thương vong cho phía Mỹ cho thấy Washington có khả năng tiến hành các chiến dịch quân sự tham vọng mà lực lượng của họ ít chịu tổn thất.

Cuối tháng đó, các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn nổ ra tại Iran. Ông Trump tuyên bố sẽ hỗ trợ người biểu tình, nhưng không có hành động công khai ngay lập tức.

Tuy nhiên, trong nội bộ đã có sự tăng cường phối hợp giữa Lực lượng Phòng vệ Israel và Bộ chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), với các cuộc họp chung bí mật để lập kế hoạch quân sự, 2 quan chức Israel cho biết.

Không lâu sau đó, trong chuyến thăm Washington vào tháng 2 của ông Netanyahu, lãnh đạo Israel đã báo cáo với ông Trump về chương trình tên lửa đạn đạo đang phát triển của Iran, chỉ ra các địa điểm đáng lo ngại cụ thể. Ông cũng nêu ra những rủi ro của chương trình này, bao gồm khả năng Iran có thể tấn công lãnh thổ Mỹ trong tương lai.

Bảng hiển thị hình ảnh chiếc máy bay của Không quân Mỹ đang bốc cháy tại Baghdad, Iraq, ngày 23/3. (Ảnh AP)

Dự đoán thành sự thật

Ông Trump đã được các quan chức Lầu Năm Góc và tình báo báo cáo về những lợi ích nếu cuộc tấn công thành công, bao gồm việc làm suy yếu nghiêm trọng chương trình tên lửa của Iran.

Trước cuộc gọi giữa ông Netanyahu và ông Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio nói với một nhóm nhỏ các lãnh đạo Quốc hội vào ngày 24/2 rằng Israel có khả năng sẽ tấn công Iran, dù Mỹ có tham gia hay không, và Iran sau đó có thể sẽ trả đũa các mục tiêu của Mỹ.

Các quan chức tình báo Mỹ nhận định rằng nếu Israel tấn công Iran, Tehran sẽ phản công nhằm vào các cơ sở ngoại giao và quân sự của Mỹ cũng như các đồng minh vùng Vịnh. Dự đoán này đã trở thành sự thật.

Các cuộc tấn công đã dẫn đến các đòn đáp trả của Iran nhằm vào tài sản quân sự Mỹ, khiến ít nhất 13 quân nhân Mỹ thiệt mạng, gây thiệt hại nặng nề cho các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh.

Trước chiến dịch, ông Trump cũng được báo cáo rằng có khả năng việc loại bỏ lãnh đạo cấp cao Iran có thể mở đường cho một chính phủ mới sẵn sàng đàm phán hơn với Washington.

Khả năng thay đổi chế độ là một trong những lập luận của ông Netanyahu trong cuộc gọi, ngay trước khi ông Trump ra lệnh cuối cùng về chiến dịch tấn công Iran, các nguồn tin cho biết.

Quan điểm này khác với đánh giá của Cục Tình báo Trung ương (CIA). Cơ quan này trước đó nhận định rằng ông Khamenei có khả năng sẽ được thay thế bằng một nhân vật cứng rắn khác nếu ông bị sát hại.

CIA chưa phản hồi đề nghị bình luận về thông tin này.

Ông Trump nhiều lần kêu gọi người dân Iran nổi dậy sau khi ông Khamenei thiệt mạng. Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ 4 và khu vực chìm trong xung đột, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran vẫn tuần tra trên đường phố. Hàng triệu người Iran vẫn ở trong nhà trú ẩn. Tân Lãnh tụ tối cao Iran được đánh giá là người cứng rắn hơn cả cha ông.

Bình Giang