Cuộc gặp gỡ của đất, lửa và sáng tạo

Các tác phẩm gốm của nghệ sĩ, nghệ nhân Đồng Nai tham gia triển lãm, giới thiệu và quảng bá tại phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. ảnh: NVCC

Trong triển lãm ấy, các nghệ sĩ, nghệ nhân của Đồng Nai mang đến nhiều tác phẩm mang đậm dấu ấn gốm Biên Hòa, góp phần khẳng định sức sống của một dòng gốm truyền thống trong đời sống mỹ thuật đương đại.

Mang gốm Biên Hòa đến với công chúng

Trong không gian triển lãm tại số 1 đường Einstein, phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 150 tác phẩm gốm của 75 tác giả đến từ nhiều địa phương đã tạo nên một cuộc gặp gỡ đặc biệt của những người yêu nghệ thuật gốm. Đây không đơn thuần là một cuộc trưng bày tác phẩm mà còn là diễn đàn, nơi các nghệ sĩ, giảng viên, nghệ nhân và những người làm nghề cùng chia sẻ đam mê sáng tạo, kỹ thuật xử lý chất liệu cũng như xu hướng phát triển của nghệ thuật gốm Việt Nam.

Đến với triển lãm, Đồng Nai để lại dấu ấn với lực lượng tham gia đông đảo, từ giảng viên, nghệ nhân đến sinh viên và cựu sinh viên Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai. Những gương mặt như: Hoàng Ngọc Hiến, Nguyễn Quang Hoàng, Hoàng Minh Hải, Nguyễn Thị Dũng, Nguyễn Cường... đã giới thiệu nhiều tác phẩm với đa dạng phong cách, tạo hình giàu tính biểu cảm và tinh thần sáng tạo không ngừng.

Lần đầu tiên tham gia triển lãm quy mô tại Thành phố Hồ Chí Minh, anh Hoàng Minh Hải, giảng viên Khoa Gốm và Điêu khắc, Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai chọn 5 tác phẩm trong bộ sưu tập Vì yêu trưng bày. Đây là những tác phẩm được anh sáng tác trong giai đoạn 2024-2026, trong đó có tác phẩm từng đoạt Giải thưởng Văn học nghệ thuật hằng năm của thành phố Đồng Nai.

Chia sẻ về hành trình sáng tác, anh Hoàng Minh Hải cho biết: “Mỗi tác phẩm dự triển lãm đều được “thai nghén” trong thời gian dài, từ việc tìm ý tưởng, phác thảo đề tài đến thử nghiệm màu men và kiểm soát nhiệt độ nung. Tôi kỳ vọng từ triển lãm, người xem không chỉ trực tiếp thưởng lãm nghệ thuật mà còn cảm nhận được tình yêu dành cho chất liệu gốm và văn hóa của vùng đất Đồng Nai trong từng tác phẩm”.

Với họa sĩ Nguyễn Quang Hoàng (hội viên Ban Mỹ thuật, Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai), việc mang tác phẩm gốm Biên Hòa đi giao lưu là cơ hội để nghệ sĩ Đồng Nai học hỏi thêm nhiều phương pháp sáng tác mới, đồng thời giới thiệu, quảng bá những giá trị riêng của dòng gốm truyền thống đến người dân và du khách trong nước và quốc tế.

“Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có “đời sống” nghệ thuật phong phú, đa dạng. Nơi đây có vị trí địa lý thuận lợi cho việc tham quan, thưởng lãm tác phẩm và nếu du khách có nhu cầu, các tác phẩm trong triển lãm sẽ được bán. Việc làm này không chỉ tăng thêm thu nhập cho tác giả mà còn đưa tác phẩm đến gần với công chúng gần xa” - họa sĩ Quang Hoàng chia sẻ.

Sau triển lãm và giao lưu gốm 2026 ở phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, các tác phẩm gốm sẽ tiếp tục được triển lãm tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Vào tháng 9 tới, các tác phẩm gốm trong triển lãm sẽ được trưng bày và tổ chức giao lưu, giới thiệu tại Trường cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai, phường Trấn Biên.

Khi đất, nước và lửa kể chuyện của nghệ thuật đương đại

Theo Ban tổ chức triển lãm gốm năm 2026, mỗi tác phẩm hiện diện trong triển lãm là kết quả của quá trình nghiên cứu hình khối, khảo nghiệm chất liệu và kiểm soát kỹ thuật nung. Khác với hội họa hay điêu khắc truyền thống, gốm luôn chứa đựng yếu tố bất định. Người nghệ sĩ chỉ có thể làm chủ quá trình tạo hình; còn lửa sẽ quyết định diện mạo cuối cùng của tác phẩm. Chính tính ngẫu nhiên ấy làm nên bản sắc của nghệ thuật gốm, nơi mọi biến đổi của men, sắc độ, bề mặt và kết cấu đều trở thành một phần của ngôn ngữ biểu đạt.

Nghệ nhân Hoàng Ngọc Hiến (Ban Mỹ thuật, Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai) có nhiều năm gắn bó với gốm Biên Hòa và từng tham gia các cuộc triển lãm khu vực, toàn quốc, đoạt nhiều giải thưởng cao. Anh Hiến cho hay: Gốm Biên Hòa vốn nổi tiếng bởi sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo. Đặc điểm nổi bật của dòng gốm này là kỹ thuật khắc chìm, phối men nhiều màu, kết hợp giữa trang trí, hội họa. Nhiều sản phẩm gốm từ đôi bàn tay khéo léo của người nghệ sĩ đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật mang đậm hơi thở đương đại.

“Người làm gốm hôm nay vẫn sử dụng đất, nước, lửa, màu men và những kỹ thuật đặc trưng của ông cha, nhưng cách kể chuyện đã khác. Mỗi tác phẩm bằng sự sáng tạo của người nghệ sĩ đã và đang phản ánh suy nghĩ, cảm xúc và góc nhìn mới trước cuộc sống” - anh Hiến nói.

Với công chúng, triển lãm là dịp để khám phá vẻ đẹp của nghệ thuật gốm từ một góc nhìn gần gũi hơn. Sau mỗi tác phẩm là kỹ thuật tạo hình, xử lý men, là nhiều tháng ngày thử nghiệm, điều chỉnh và chờ kết quả sau mỗi lần vào lò. Đất, nước và lửa vì thế không đơn thuần tạo nên một sản phẩm, mà trở thành phương tiện để người nghệ sĩ gửi gắm cảm xúc, quan niệm thẩm mỹ và những câu chuyện của thời đại vào từng tác phẩm.

Sự hiện diện của các nghệ sĩ Đồng Nai trong triển lãm không chỉ góp phần quảng bá thương hiệu gốm Biên Hòa mà còn khẳng định sức sống của một dòng gốm đang tiếp tục đổi mới trên nền tảng di sản. Cuộc gặp gỡ giữa những người yêu gốm đang và sẽ tiếp thêm động lực để nghệ thuật gốm Việt Nam, trong đó có gốm Biên Hòa tiếp tục phát triển, khẳng định vị thế và lan tỏa giá trị văn hóa bằng ngôn ngữ sáng tạo nghệ thuật.

Cẩm Thành