Cuộc đua tổng thư ký Liên hợp quốc

Trong tuần này, 4 ứng viên cho vị trí người kế nhiệm Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) António Guterres bước vào vòng trả lời chất vấn để đánh giá năng lực. Đây là lần thứ hai LHQ tổ chức hình thức hỏi đáp công khai, một thể thức được tạo ra vào năm 2016 nhằm thúc đẩy tính minh bạch.

Theo hãng tin AP, cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet dự kiến là ứng viên đầu tiên đối mặt với đại sứ từ 193 quốc gia thành viên LHQ trong một phiên hỏi đáp kéo dài 3 giờ trong ngày 21-4. Bà Bachelet là một trong 2 ứng viên nữ và là một trong 3 ứng viên đến từ khu vực Mỹ Latinh. Nối tiếp bà Bachelet là Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Mariano Grossi, người đến từ Argentina. Trong ngày 22-4, Tổng Thư ký Hội nghị LHQ về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) Rebeca Grynspan, đến từ Costa Rica, sẽ trở thành tâm điểm tại hội trường Đại hội đồng LHQ. Ứng viên cuối cùng tham gia phiên hỏi đáp trong ngày là cựu Tổng thống Senegal Macky Sall.

Trong các phiên chất vấn nói trên, các ứng viên nhiều khả năng sẽ được hỏi nhiều về tầm nhìn cho vị trí tổng thư ký LHQ, các điểm nóng toàn cầu và tương lai của LHQ. Dù chỉ có 2 ứng cử viên nữ, áp lực kêu gọi có một nữ tổng thư ký LHQ vẫn tiếp diễn. Ông Guterres luôn nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới trong bộ máy cơ quan này trong suốt 2 nhiệm kỳ của mình. Anh và Pháp cũng bày tỏ mong muốn thấy một phụ nữ nắm giữ vai trò lãnh đạo LHQ. Trong khi đó, đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz nhấn mạnh Washington sẽ ủng hộ ứng viên tốt nhất - không nhất thiết là một phụ nữ đến từ Mỹ Latinh như một số quốc gia đang kêu gọi.

Ông Rafael Mariano Grossi, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (trái), là một trong những ứng viên kế nhiệm Tổng Thư ký Liên hợp quốc António GuterresẢnh: Liên hợp quốc

Từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền LHQ, bà Bachelet, 74 tuổi, tin rằng mình có đủ kinh nghiệm để đương đầu với một giai đoạn có nhiều khủng hoảng và xung đột chưa từng có. Ứng viên này được Mexico và Brazil hậu thuẫn nhưng quê nhà Chile đã rút lại sự ủng hộ sau khi Tổng thống Jose Antonio Kast nhậm chức. Ứng viên nữ còn lại là bà Rebeca Grynspan, 70 tuổi, cựu Phó Tổng thống Costa Rica. Bà Grynspan từng gây chú ý khi làm trung gian cho Sáng kiến ngũ cốc biển Đen giữa Nga và Ukraine hồi tháng 7-2022. Trong khi đó, ông Rafael Grossi, 65 tuổi, đã lãnh đạo IAEA từ năm 2019 và trở thành nhân vật trung tâm trong các vấn đề nóng, như chương trình hạt nhân của Iran. Ứng viên này kêu gọi LHQ trở lại với lời hứa ban đầu là "cứu nhân loại khỏi thảm họa chiến tranh".

Là ứng viên duy nhất không đến từ khu vực Mỹ Latinh, cựu Tổng thống Senegal Macky Sall, 64 tuổi, nhấn mạnh mối liên hệ giữa hòa bình và phát triển trong chương trình tranh cử. Ông cho rằng hòa bình sẽ không bao giờ có thể bền vững nếu sự phát triển bị hủy hoại bởi nghèo đói, bất bình đẳng, tình trạng bị gạt ra ngoài lề xã hội và những tổn thương do biến đổi khí hậu. Ông Sall được Burundi - nước đang giữ chức chủ tịch Liên minh châu Phi - đề cử nhưng lại không nhận được sự ủng hộ từ nhiều thành viên khối này, cũng như từ chính quê nhà.

Xuân Mai