Cuộc đấu cân não giữa Mỹ và Iran trên Biển Arab

Căng thẳng leo thang và “thông điệp sức mạnh” từ tàu sân bay Mỹ

Căng thẳng gia tăng tại Biển Arab đang thu hút sự chú ý toàn cầu sau khi Mỹ triển khai tàu sân bay USS Abraham Lincoln — một trong những chiến hạm mạnh nhất của Hải quân nước này tới khu vực

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ. Ảnh: AP

Quyết định của Mỹ triển khai USS Abraham Lincoln diễn ra trong bối cảnh bất ổn khu vực tiếp tục gia tăng, biến Biển Arab thành một điểm nóng mới. Nếu xảy ra đụng độ trực tiếp, đây sẽ là cuộc đối đầu quy mô lớn với sự tham gia của vũ khí hiện đại, nhiều biên đội tàu chiến và hàng nghìn binh sĩ, tiềm ẩn nguy cơ leo thang thành xung đột toàn diện.

Mặc dù Iran thường xuyên thể hiện sức mạnh thông qua tập trận và các thông điệp chiến lược, các chuyên gia cho rằng điều này khác xa với việc đối đầu trực diện với một lực lượng hải quân hiện đại.

Tàu sân bay Mỹ hoạt động theo nhóm tác chiến tàu sân bay, trong đó có các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, tàu tuần dương, tàu ngầm và tàu hậu cần. Toàn bộ lực lượng này tạo thành một “căn cứ quân sự di động”, có khả năng tấn công, phòng thủ và duy trì hoạt động dài ngày trên biển. Sự phối hợp chặt chẽ và sức mạnh tổng hợp khiến mọi kịch bản đối đầu trực tiếp đều trở nên đặc biệt nguy hiểm.

Chênh lệch sức mạnh trên biển

Một trong những lý do chính khiến Iran tránh đối đầu trực tiếp là khoảng cách lớn về năng lực quân sự. USS Abraham Lincoln là tàu sân bay lớp Nimitz chạy bằng năng lượng hạt nhân, lượng giãn nước hơn 100.000 tấn và có thể mang theo tới 90 máy bay các loại.

Biên đội không quân này cho phép tấn công tầm xa, trinh sát liên tục và hỗ trợ hỏa lực trên không — tạo ra ưu thế vượt trội về kiểm soát không gian tác chiến. Chỉ riêng sự hiện diện của tàu sân bay đã giúp Mỹ thiết lập ảnh hưởng quân sự đáng kể trong khu vực.

Trong khi đó, do chịu các lệnh trừng phạt kéo dài, Iran chủ yếu dựa vào chiến lược bất đối xứng, sử dụng các tàu cỡ nhỏ, tốc độ cao và máy bay không người lái. Một số UAV có tầm hoạt động xa, được thiết kế để tấn công theo số lượng lớn nhằm gây quá tải hệ thống phòng thủ đối phương.

Tuy nhiên, việc tấn công một mục tiêu di động như tàu sân bay đòi hỏi khả năng theo dõi liên tục và điều này phụ thuộc nhiều vào hệ thống vệ tinh hiện đại mà Iran được cho là còn hạn chế. Ngay cả tên lửa tốc độ cao cũng khó đạt hiệu quả nếu thiếu dữ liệu mục tiêu chính xác.

Ở chiều ngược lại, Mỹ sở hữu các hệ thống phòng thủ nhiều lớp, trong đó có hệ thống Aegis, cho phép phát hiện và đánh chặn các mối đe dọa từ xa. Điều này khiến việc xuyên thủng lá chắn bảo vệ của nhóm tác chiến tàu sân bay trở nên cực kỳ khó khăn.

Rủi ro leo thang và lựa chọn kiềm chế

Một yếu tố quan trọng khác là rủi ro về nhân lực và hệ quả chiến lược. USS Abraham Lincoln có hơn 5.000 thủy thủ, vì thế bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào tàu có thể gây thương vong lớn, kéo theo phản ứng quân sự mạnh mẽ từ Mỹ.

Đối với Iran, điều này đặt ra bài toán khó: vừa duy trì ảnh hưởng khu vực, vừa tránh kích hoạt một cuộc chiến toàn diện vượt quá khả năng kiểm soát. Một cuộc xung đột kéo dài trên biển sẽ tiêu tốn nguồn lực lớn và gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế vốn đang chịu nhiều hạn chế.

Thay vì đối đầu trực tiếp, Iran thường lựa chọn các biện pháp gián tiếp như thông qua lực lượng đồng minh trong khu vực, hỗ trợ các nhóm ủy nhiệm hoặc tiến hành các hoạt động ở mức độ thấp hơn xung đột công khai. Iran cũng sử dụng nhiều chiến thuật, trong đó có việc sử dụng tàu thương mại cải tiến để triển khai UAV số lượng lớn nhằm gây quá tải hệ thống phòng thủ của đối phương. Tuy vậy, các phương án này cũng gặp nhiều hạn chế trước hệ thống phòng thủ nhiều tầng, radar hiện đại và năng lực phối hợp tác chiến cao của nhóm tàu sân bay Mỹ.

Trong bối cảnh đó, giới quan sát nhận định cả hai bên nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì trạng thái “răn đe – kiềm chế”, thay vì bước vào một cuộc đối đầu hải quân trực diện với rủi ro leo thang khó kiểm soát.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)