Cuộc chơi tỷ USD phía sau các giải đấu thể thao lớn

Thể thao toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi rõ nét khi các yếu tố kinh tế dần định hình cấu trúc vận hành. Quyết định của FIFA nâng tổng tiền phân bổ World Cup 2026 lên 871 triệu USD, tăng khoảng 15% so với kỳ trước, là minh chứng trực diện cho xu hướng này.

Việc mở rộng giải đấu lên 48 đội không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn kéo theo gia tăng số trận, từ đó thúc đẩy doanh thu bản quyền và tài trợ.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cho rằng mở rộng quy mô “tạo thêm cơ hội cho các liên đoàn và nhà tài trợ, đồng thời nâng cao giá trị thương mại của giải đấu”.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino. Ảnh: The Independent

Các dữ liệu tài chính cho thấy quy mô thương mại của thể thao đã vượt xa khuôn khổ truyền thống.

Theo phân tích của Docsports công bố năm 2026, World Cup có thể tạo ra hơn 4,2 tỷ USD từ bản quyền truyền hình và khoảng 2,8 tỷ USD từ tài trợ.

Nghiên cứu cũng chỉ ra nguồn thu chủ yếu hiện nay không còn đến từ bán vé mà từ quyền phát sóng và quảng cáo. “Bóng đá buộc phải ‘tiến hóa’ về mặt thương mại để tồn tại trong ngành công nghiệp giải trí hiện đại,” cựu Chủ tịch Juventus Andrea Agnelli nhận định.

Xu hướng này tiếp tục được củng cố trong báo cáo “Triển vọng ngành thể thao toàn cầu 2026” của Deloitte. Báo cáo cho thấy doanh thu từ bản quyền và tài trợ tăng trưởng hai con số, trong khi nguồn thu từ sân vận động suy giảm.

Tim Bridge, đối tác phụ trách mảng kinh doanh thể thao của Deloitte, cho rằng bản quyền phát sóng và doanh thu thương mại đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi.

“Các sân vận động ngày nay đang được thiết kế lại thành trung tâm giải trí đa chức năng, phản ánh sự chuyển dịch sang mô hình kinh doanh trải nghiệm,” ông nói.

Không chỉ bóng đá nam, thị trường thể thao nữ cũng đang mở rộng nhanh chóng. Deloitte ước tính doanh thu từ thể thao nữ có thể đạt khoảng 3 tỷ USD trong năm 2026, với tốc độ tăng trưởng gần 25% mỗi năm.

Điều này cho thấy các tổ chức thể thao đang tích cực khai thác những phân khúc mới nhằm mở rộng nguồn thu, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ các nhà tài trợ và nền tảng phát sóng.

Ở cấp độ sự kiện, giá trị kinh tế của từng giải đấu ngày càng rõ rệt. Theo Business Times, việc điều chỉnh lịch đua Công thức 1 có thể gây thiệt hại tài chính đáng kể do mỗi chặng đua gắn liền với chi phí tổ chức và hợp đồng tài trợ lớn.

Mỗi chặng đua F1 ngày nay đều gắn liền với chi phí tổ chức và hợp đồng tài trợ lớn. Ảnh: Business Times

Từ đó cho thấy mỗi sự kiện thể thao hiện vận hành như một tài sản thương mại độc lập, nơi yếu tố doanh thu giữ vai trò trung tâm. Cùng lúc, sự cạnh tranh giữa các nền tảng phát sóng, từ truyền hình truyền thống đến streaming, đang đẩy giá bản quyền lên mức kỷ lục, khiến các giải đấu ngày càng phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ để mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, sự dịch chuyển này cũng kéo theo nhiều tranh luận. Khi lợi ích kinh tế chi phối các quyết định, yếu tố chuyên môn và trải nghiệm người hâm mộ có nguy cơ bị thu hẹp. Việc tăng số đội hay kéo dài lịch thi đấu nhằm tối đa hóa doanh thu có thể dẫn đến quá tải, làm thay đổi bản chất cạnh tranh.

Một số chuyên gia cho rằng, thể thao đang được “đóng gói như nội dung giải trí”, trong đó kết quả trên sân không còn là yếu tố duy nhất quyết định giá trị.

Theo The Independent, Deloitte, Business Times, Docsports, Straits Times

Đỗ Phú