Công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc trong lĩnh vực VHTTDL

Tại Hội nghị, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Phạm Cao Thái đã công bố các quyết định công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, người giám định tư pháp theo vụ việc trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ VHTTDL.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy chủ trì Hội nghị

Các quyết định công nhận 9 tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, gồm: Cục Di sản văn hóa; Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện; Cục Điện ảnh; Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm; Cục Nghệ thuật biểu diễn; Cục Bản quyền tác giả; Cục Báo chí; Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử; Cục Xuất bản, In và Phát hành.

Cùng với đó, Bộ VHTTDL công nhận 81 người giám định tư pháp theo vụ việc trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ. Danh sách này thuộc các nhóm lĩnh vực: di sản văn hóa; văn hóa cơ sở; điện ảnh; mỹ thuật, nhiếp ảnh; nghệ thuật biểu diễn; bản quyền tác giả; báo chí; xuất bản, in và phát hành; cùng nhóm theo dõi việc thực hiện quy định pháp luật về giám định tư pháp tại Vụ Pháp chế.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, việc công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc không hình thành tổ chức bộ máy mới, không làm phát sinh biên chế. Đây là nhiệm vụ, trách nhiệm của Bộ được quy định tại Luật Giám định tư pháp, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết của các cơ quan trưng cầu giám định, đồng thời không tạo khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao.

Triển khai nhiệm vụ được giao, ngày 9.3.2026, Bộ trưởng Bộ VHTTDL đã ban hành Quyết định số 461/QĐ-BVHTTDL về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025. Đến nay, Bộ đã hoàn thành hai nhiệm vụ quan trọng: ban hành Thông tư số 04/2026/TT-BVHTTDL ngày 30.3.2026 quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ; đồng thời quyết định công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, người giám định tư pháp theo vụ việc trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ.

Ông Phạm Cao Thái, Vụ trưởng Vụ Pháp chế công bố các quyết định

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho biết, căn cứ quy định của pháp luật và hướng dẫn của Bộ tại Công văn số 3077/BVHTTDL-PC ngày 29.5.2026, các đơn vị có lĩnh vực chuyên ngành có yêu cầu giám định tư pháp đã hoàn thành việc đề xuất công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, người giám định tư pháp theo vụ việc, đáp ứng yêu cầu, điều kiện theo quy định.

Với tính chất giám định chuyên môn trong lĩnh vực chuyên ngành được giao quản lý, các đơn vị sau khi được công nhận đều có thể tổ chức thực hiện giám định tư pháp trong phạm vi chuyên môn của mình. Trường hợp vụ việc cụ thể vượt quá điều kiện nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị hoặc không bảo đảm yêu cầu theo quy định, pháp luật cho phép tổ chức được trưng cầu từ chối thực hiện giám định vụ việc đó.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy khẳng định, việc công nhận tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, người giám định tư pháp theo vụ việc trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ VHTTDL đã được quyết định đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục, yêu cầu, điều kiện theo quy định. Đây là nhiệm vụ quan trọng trong triển khai thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025 tại Bộ VHTTDL.

Các quyết định này cũng xác lập rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện giám định tư pháp theo vụ việc trong các lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ. Theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, trách nhiệm thực hiện giám định tư pháp theo vụ việc chính thức chuyển từ Bộ sang các cục quản lý chuyên ngành thuộc Bộ; Bộ VHTTDL chỉ thành lập Hội đồng giám định tư pháp trong trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật.

Đối với lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, hoạt động giám định tư pháp có ý nghĩa quan trọng bởi nhiều nội dung cần đánh giá chuyên sâu, gắn với đặc thù quản lý chuyên ngành. Các vụ việc liên quan đến di sản văn hóa, cổ vật, tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, bản quyền tác giả, báo chí, xuất bản, thông tin điện tử… không thể chỉ căn cứ vào hồ sơ hành chính thông thường, mà cần kết luận chuyên môn độc lập, khách quan, đúng pháp luật.

Toàn cảnh Hội nghị

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị thủ trưởng các đơn vị quán triệt, triển khai kịp thời, hiệu quả nhiệm vụ giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn được giao. Các cơ quan tham mưu quản lý nhà nước thuộc Bộ cần tổ chức quán triệt các quy định của pháp luật; phân công lãnh đạo phụ trách, cán bộ đầu mối; bố trí cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện làm việc để thực hiện tốt nhiệm vụ ngay từ đầu.

Bà Lã Thị Vân Anh, chuyên viên Cục Bổ trợ Tư pháp (Bộ Tư pháp) cho biết, Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 và Nghị định số 177/2026-NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp có rất nhiều điểm mới so với Luật Giám định tư pháp năm 2012, sửa đổi bổ sung năm 2020. Đặc biệt về trình tự, thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp, cũng như các quy định về việc trưng cầu, tiếp nhận và thực hiện giám định. Trong đó, có những quy định mới về quyền từ chối, quy định về đình chỉ việc giám định tư pháp.

Đặc biệt, có một quy định mới về chi phí giám định tư pháp. Theo đó, thay vì ngân sách nhà nước cấp cho cơ quan tiến hành tốt tụng, thì các cơ quan tổ chức giám định được nhà nước bảo đảm ngân sách hoạt động sẽ tự dự toán, thanh toán, quyết toán chi phí giám định tư pháp. Như vậy, theo quy định mới, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ không thanh toán chi phí giám định tư pháp nên cơ quan giám định phải tự dự toán chi phí cũng như tiền bồi dưỡng giám định tư pháp.

Hội nghị là bước triển khai cụ thể Luật Giám định tư pháp năm 2025 trong các lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ VHTTDL, góp phần chuẩn hóa nguồn chuyên môn, xác lập rõ trách nhiệm của các đơn vị chuyên ngành, bảo đảm hoạt động giám định tư pháp theo vụ việc được thực hiện khách quan, đúng pháp luật, đúng chuyên môn.

HOÀNG HƯƠNG