Hướng dẫn về giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính

Thông tư số 46/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung quy định tại Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15, bao gồm: tiêu chuẩn giám định viên tư pháp; tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc; trình tự, thủ tục tiếp nhận trưng cầu, thực hiện giám định tư pháp; danh mục lĩnh vực chuyên môn, chuyên ngành giám định; thời hạn giám định tư pháp; thành phần hồ sơ và chế độ lưu trữ hồ sơ giám định tư pháp.

Giám định viên tư pháp trong lĩnh vực tài chính phải đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định. Ảnh minh họa.

Thông tư nêu rõ, giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính bao gồm: giám định tư pháp về kế toán, kiểm toán; giá, thẩm định giá; chứng khoán; thuế; hải quan; tài sản công; tài chính doanh nghiệp; quản lý doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã; đầu tư, đấu thầu, đầu tư công, quy hoạch; kinh doanh bảo hiểm; dự trữ quốc gia, thống kê; thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tổ chức thu, chi chế độ bảo hiểm thất nghiệp và giám định tư pháp về các lĩnh vực tài chính khác theo quy định của pháp luật thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính.

Tiêu chuẩn giám định viên tư pháp trong lĩnh vực tài chính

Thông tư số 46/2026/TT-BTC quy định, công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam có đủ tiêu chuẩn quy định tại khoản 1 Điều 10 Luật Giám định tư pháp và không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 11 của luật này thì có thể được xem xét, bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực tài chính.

Theo đó, giám định viên tư pháp trong lĩnh vực tài chính phải có trình độ đại học trở lên thuộc các ngành đào tạo trong lĩnh vực kinh tế, tài chính hoặc ngành đào tạo khác phù hợp với chức danh hoặc vị trí việc làm và đã qua thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 5 năm trở lên; đã qua khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp do cơ quan có thẩm quyền tổ chức.

Tiếp nhận trưng cầu giám định tư pháp

Về việc tiếp nhận trưng cầu giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính đối với văn bản trưng cầu giám định tư pháp gửi đến Bộ Tài chính hoặc gửi đến các đơn vị thuộc Bộ Tài chính: Trình tự, thủ tục tiếp nhận văn bản trưng cầu giám định được thực hiện như tiếp nhận văn bản do các cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến Bộ Tài chính theo quy định tại Quy chế văn thư và Quy chế làm việc của Bộ Tài chính.

Trường hợp văn bản trưng cầu liên quan đến lĩnh vực quản lý nhà nước của một đơn vị hoặc từ 2 đơn vị trở lên: Trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận bản chính hoặc bản sao hoặc bản điện tử theo phân công của Bộ Tài chính, đơn vị được giao có trách nhiệm lựa chọn người phù hợp với lĩnh vực, nội dung trưng cầu để cử người tham gia giám định (trường hợp liên quan đến 2 đơn vị thì gửi Vụ Tổ chức cán bộ để trình Bộ phê duyệt). Nếu từ chối cử người tham gia giám định, thì trực tiếp trình Bộ xem xét, phê duyệt chủ trương.

Trường hợp văn bản trưng cầu giám định tư pháp gửi đến Cục Thuế, Cục Hải quan, Cục Dự trữ nhà nước, Kho bạc nhà nước, Cục Thống kê, Ủy ban Chứng khoán nhà nước, Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Cục loại 1) hoặc gửi đến đơn vị thuộc Cục loại 1 (sau đây viết là Chi cục): Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản trưng cầu giám định tư pháp, Cục loại 1/Chi cục căn cứ nội dung trưng cầu giám định để lựa chọn và ký văn bản cử người giám định tư pháp. Nếu từ chối cử người thực hiện giám định, lãnh đạo Cục/Chi cục ký văn bản từ chối cử người giám định tư pháp gửi tổ chức, cá nhân trưng cầu giám định,

Việc tiếp nhận trưng cầu giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính tại Sở Tài chính được thực hiện như sau: Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện việc tiếp nhận trưng cầu giám định theo quy định của Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 và các văn bản liên quan.

Trình tự thực hiện giám định tư pháp

Giám định viên tư pháp, người giám định tư pháp theo vụ việc trong lĩnh vực tài chính xem xét, nghiên cứu nội dung trưng cầu giám định: xác định rõ đối tượng giám định, nội dung trưng cầu giám định; nghiên cứu, phân tích hồ sơ trưng cầu giám định đã được cung cấp; tiến hành so sánh, đối chiếu đối tượng giám định, nội dung trưng cầu giám định với quy chuẩn chuyên môn theo quy định; đưa ra kết luận rõ ràng, cụ thể về nội dung chuyên môn của đối tượng giám định theo nội dung trưng cầu giám định.

Trường hợp cần thiết, cá nhân, tổ chức thực hiện giám định đề nghị với người trưng cầu giám định cho khảo sát đối tượng giám định để phục vụ công tác thực hiện giám định, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Thời hạn giám định tư pháp

Thời hạn giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính tối đa 2 tháng, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 30 Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 và điểm b, điểm c khoản 2 Điều này.

Trường hợp vụ việc giám định có 2 nội dung giám định khác nhau trong lĩnh vực tài chính quy định tại Điều 3 Thông tư này hoặc có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn, liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc phụ thuộc vào kết quả giám định của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thì thời hạn tối đa 3 tháng.

Trường hợp vụ việc giám định có từ 3 nội dung giám định khác nhau trong lĩnh vực tài chính quy định tại Điều 3 Thông tư này trở lên hoặc có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc khối lượng công việc đặc biệt lớn, liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc phụ thuộc vào kết quả giám định của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác thì thời hạn tối đa 4 tháng./.

Thông tư số 46/2026/TT-BTC thay thế Thông tư số 40/2022/TT-BTC ngày 29/6/2022 của Bộ Tài chính quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính; Thông tư số 28/2024/TT-BKHĐT ngày 31/12/2024 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn một số nội dung về giám định tư pháp trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.

Hà Phương