Công nghệ quản trị dữ liệu: Việt Nam đang đứng ở đâu trên thế giới?

Trước thềm hội thảo “Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân - Thách thức và rủi ro” diễn ra vào 20.3 tới đây, trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Tuấn Anh, Trưởng ban Công nghệ & Quản trị tích hợp của Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI, đã chia sẻ góc nhìn về xu hướng công nghệ toàn cầu, vị trí của Việt Nam cũng như những lỗ hổng phổ biến trong bảo vệ dữ liệu hiện nay.

Từ số hóa sang quản trị dựa trên dữ liệu

Theo ông Đỗ Tuấn Anh, trên thế giới, các quốc gia đang chuyển nhanh từ giai đoạn số hóa sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu (data-driven governance).

“Xu hướng nổi bật hiện nay là ứng dụng mạnh các nền tảng dữ liệu và phân tích, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, API và cơ chế liên thông dữ liệu để biến dữ liệu thành tài sản chiến lược”, ông Tuấn Anh cho biết.

Các tổ chức quốc tế như OECD cũng ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt này. Thay vì chỉ số hóa hồ sơ và quy trình, nhiều chính phủ đang sử dụng dữ liệu để ra quyết định chính sách, thiết kế dịch vụ công và tối ưu vận hành.

Trong đó, trí tuệ nhân tạo ngày càng được xem là công cụ quan trọng thúc đẩy phát triển Chính phủ số, giúp phân tích khối lượng dữ liệu lớn và đưa ra dự báo chính xác hơn.

Công nghệ - “xương sống” của quản trị dữ liệu hiện đại

Theo chuyên gia của FSI, công nghệ không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà chính là nền tảng cốt lõi của toàn bộ hệ thống quản trị dữ liệu.

“Nhờ các nền tảng dữ liệu, AI và điện toán đám mây, dữ liệu không chỉ được lưu trữ mà còn được chuẩn hóa, liên thông và khai thác để phục vụ ra quyết định”, ông Tuấn Anh cho biết.

Điều này giúp nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế mới từ dữ liệu, yếu tố ngày càng được xem là “tài sản số” của doanh nghiệp và quốc gia.

Ông Đỗ Tuấn Anh, Trưởng ban Công nghệ & Quản trị tích hợp của Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Phát triển Công nghệ FSI

Bên cạnh đó, công nghệ cũng giữ vai trò then chốt trong việc bảo mật và bảo vệ quyền riêng tư. Các giải pháp bảo mật hiện đại cho phép kiểm soát truy cập, phát hiện rủi ro và đảm bảo dữ liệu được khai thác trong phạm vi pháp luật cho phép.

Trong bối cảnh Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực, vai trò của công nghệ càng trở nên quan trọng, khi doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng yêu cầu khai thác dữ liệu và đảm bảo an toàn thông tin.

Việt Nam đang ở giai đoạn “xây nền”, nhưng có cơ hội bứt phá

So với các quốc gia phát triển, theo ông Đỗ Tuấn Anh, Việt Nam hiện vẫn đang ở giai đoạn xây dựng nền tảng cho quản trị dữ liệu. Tuy nhiên, tốc độ phát triển được đánh giá là khá nhanh.

“Việt Nam đã ban hành Luật Dữ liệu 2024, Nghị định 165/2025 và nhiều chiến lược quốc gia về dữ liệu, đồng thời đang xây dựng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia”, ông cho biết.

Đáng chú ý, thứ hạng Chính phủ điện tử của Việt Nam đã tăng lên vị trí 71 thế giới vào năm 2024, tăng 15 bậc so với năm 2022 – cho thấy những bước tiến rõ rệt trong chuyển đổi số.

Dù vậy, khoảng cách với các quốc gia phát triển vẫn còn đáng kể. Theo ông Tuấn Anh, những hạn chế lớn nhất hiện nay bao gồm:Chất lượng và mức độ chuẩn hóa dữ liệu chưa cao; Khả năng liên thông dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế; Năng lực khai thác dữ liệu bằng AI chưa mạnh; Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, theo ông, đây cũng chính là cơ hội. “Nếu tận dụng tốt giai đoạn hoàn thiện pháp lý và hạ tầng hiện nay, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn khoảng cách và bắt kịp xu hướng toàn cầu”, ông cho biết.

Doanh nghiệp “hở” ở cả công nghệ, con người và quy trình

Từ thực tế triển khai tại nhiều tổ chức, doanh nghiệp, FSI nhận thấy các lỗ hổng trong bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ. Theo ông Đỗ Tuấn Anh, vấn đề lớn nhất nằm ở nhận thức của con người: “Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa coi bảo vệ dữ liệu cá nhân là ưu tiên, chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm đối với dữ liệu của khách hàng, nhân viên hay đối tác”.

Bên cạnh đó, các lỗ hổng về quy trình cũng rất phổ biến. Dữ liệu cá nhân thường bị phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau, thiếu cơ chế phân loại và kiểm soát truy cập. Trong khi đó, các giải pháp bảo mật truyền thống chủ yếu tập trung vào việc chống tấn công từ bên ngoài: “Nguy cơ rò rỉ dữ liệu thực tế lại thường xảy ra khi dữ liệu được chia sẻ qua email, nền tảng cloud hoặc thiết bị lưu trữ, nhưng không có cơ chế kiểm soát đầu ra”, ông phân tích.

Đây là điểm yếu khiến nhiều doanh nghiệp dù đã đầu tư vào an ninh mạng vẫn có thể bị lộ lọt dữ liệu.

Để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, FSI đã phát triển nhiều giải pháp công nghệ, trong đó có hệ thống chống thất thoát dữ liệu ở lớp đầu ra. Theo ông Đỗ Tuấn Anh, giải pháp này có khả năng phát hiện các kết nối bất thường, ngăn chặn mã độc đánh cắp dữ liệu và giám sát luồng dữ liệu đi ra khỏi hệ thống. Một trong những ưu điểm là khả năng triển khai đơn giản, chi phí đầu tư không quá lớn và không yêu cầu đội ngũ IT chuyên sâu.

Đặc biệt, hệ thống sử dụng cơ sở dữ liệu về các máy chủ độc hại được cập nhật thường xuyên từ các trung tâm an ninh mạng quốc tế, giúp nâng cao độ chính xác trong phát hiện và giảm thiểu cảnh báo sai. Theo đại diện FSI, giải pháp này đã được triển khai tại thị trường Nhật Bản trong nhiều năm và được nhiều doanh nghiệp tin tưởng sử dụng. “Trong bối cảnh các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ, việc đầu tư vào các giải pháp công nghệ bảo vệ dữ liệu không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là yếu tố bảo vệ uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp”, ông Tuấn Anh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành tài sản chiến lược của nền kinh tế số, sự kết hợp giữa khung pháp lý chặt chẽ và nền tảng công nghệ hiện đại sẽ quyết định hiệu quả quản trị dữ liệu của mỗi quốc gia và doanh nghiệp. Với Việt Nam, giai đoạn hiện nay được xem là “thời điểm vàng” để xây dựng nền tảng, hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu và tận dụng cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên số.

Trang Trần - Mai Trần