Công nghệ mở lối cho di sản tâm linh

Một góc Chùa Hang.

Chuẩn hóa thông tin, lan tỏa Phật pháp từ hệ sinh thái số

Năm 1980, Chùa Hang được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia. Điểm đặc biệt của Chùa Hang là kiến trúc độc đáo, xây dựng dựa vào vách núi, có nhiều hang động tự nhiên, tạo nên không gian linh thiêng, huyền bí, gắn với quần thể di tích Miếu Bà Chúa Xứ, lăng Thoại Ngọc Hầu và nhiều công trình tín ngưỡng khác. Ngoài giá trị tôn giáo, lưu giữ những truyền thuyết đầy màu sắc về sự tĩnh tại và lòng từ bi, nơi đây còn mang ý nghĩa lịch sử và văn hóa sâu sắc, phản ánh đời sống tín ngưỡng của cư dân vùng đất Nam Bộ.

Trải qua gần 200 năm hình thành, ngôi cổ tự đã chuyển mình từ một hang đá sơ khai trở thành di tích quốc gia, đang bước vào kỷ nguyên số để tiếp nối mạch nguồn văn hóa dân tộc. Sự kết hợp giữa nét cổ kính, tâm linh, lòng từ bi và sự năng động của công nghệ số đã giúp Chùa Hang không chỉ là nơi tìm về của những tâm hồn tìm kiếm sự bình yên mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa Phật giáo Việt Nam trên vùng đất phương Nam.

Thời gian qua, hình ảnh Chùa Hang trên không gian mạng chủ yếu được lan tỏa qua các video, hình ảnh do du khách và YouTuber tự đăng tải, dẫn đến tình trạng thông tin về lịch sử, kiến trúc và hoạt động của chùa bị sai lệch, thiếu kiểm chứng theo kiểu “tam sao thất bản”.

Trước thực tế đó, nhằm bảo vệ giá trị chính thống của một di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, Chùa Hang đã xây dựng hệ sinh thái số toàn diện. Không chỉ phục vụ quảng bá hình ảnh, hệ thống này hướng tới chuẩn hóa thông tin về ngôi chùa, từ tên gọi chính thức “Phước Điền tự” đến các hoạt động phật sự, nội dung giảng pháp…, giúp phật tử và cộng đồng tiếp cận nguồn thông tin chính xác, đáng tin cậy. Việc ứng dụng công nghệ số đồng thời mở rộng khả năng lan tỏa Phật pháp trong thời đại mới, góp phần kết nối giá trị truyền thống với đời sống hiện đại, tạo sự giao thoa hài hòa giữa văn hóa, tín ngưỡng và công nghệ.

Thầy Pháp Nhân, phụ trách truyền thông Chùa Hang cho biết, chuyển đổi số được triển khai nhằm bảo tồn di sản, số hóa lịch sử, kiến trúc, pháp thoại và kinh sách để lưu giữ lâu dài, hạn chế mai một. Thông qua website và ứng dụng, phật tử và du khách có thể tìm hiểu, tham quan, nghe pháp thoại trực tuyến. Hệ sinh thái số cũng giúp quản lý thông tin, sự kiện, dữ liệu phật sự một cách khoa học, góp phần lan tỏa giá trị Phật giáo và kết nối truyền thống với cộng đồng trong môi trường số.

Du khách quét mã QR tìm hiểu thông tin về Chùa Hang.

Việc ứng dụng công nghệ đã đưa Chùa Hang trở thành mô hình tiêu biểu trong lĩnh vực tâm linh, góp phần thúc đẩy du lịch tâm linh vùng Thất Sơn và khẳng định giá trị giao thoa giữa văn hóa – công nghệ. Chuyển đổi số không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn mang ý nghĩa gìn giữ di sản văn hóa - tôn giáo, lan tỏa Phật pháp và kết nối truyền thống với hiện đại, giúp ngôi chùa trở thành biểu tượng giao thoa văn hóa - công nghệ của An Giang và cả nước.

Cuộc chuyển dịch đưa Chùa Hang lên không gian mạng có sự đồng hành của doanh nghiệp công nghệ và các tu sĩ. Ông Phạm Quý Hùng, Giám đốc điều hành hệ sinh thái doanh nghiệp GBi – Công ty TNHH GBi Ecoz là người đề xuất và triển khai giải pháp hệ sinh thái số cho chùa. Theo ông Hùng, đây là hệ thống tích hợp toàn diện, bao gồm số hóa thông tin, hoạt động thực tế và kho tư liệu kinh sách, góp phần chuẩn hóa và lan tỏa giá trị của di tích.

Hệ thống không chỉ hỗ trợ quản lý minh bạch, chuyên nghiệp mà còn giúp phật tử dễ dàng tiếp cận thông tin Chùa Hang từ xa. Việc ứng dụng mã QR tại các điểm tham quan cho phép du khách tra cứu nhanh thông tin về lịch sử, kiến trúc, tượng Phật và các câu chuyện gắn với chùa, thay thế các bảng giới thiệu truyền thống.

Thay đổi tư duy, mở rộng kết nối

Việc xây dựng một “hệ sinh thái số” toàn diện tại Chùa Hang là kết quả của quá trình thay đổi tư duy mạnh mẽ trong chính những người tu hành. Nếu trước đây, chốn thiền môn thường gắn với sự khép kín, thậm chí từng có thời điểm việc sử dụng điện thoại bị hạn chế vì lo ngại tác động tiêu cực từ internet, thì nay cách tiếp cận đã dần thay đổi.

Với nhận thức rõ nếu không ứng dụng công nghệ sẽ tụt hậu, nhà chùa đã chủ động chuyển mình để hòa nhập. Trong hơn một năm, các tăng ni vừa tu tập, vừa học cách viết bài, xử lý hình ảnh, dựng video và vận hành hệ thống số. Từ chỗ chỉ quen với kinh kệ, thầy Pháp Nhân và các cộng sự đã trực tiếp tham gia sản xuất nội dung, bảo đảm thông tin truyền tải đúng tinh thần Phật giáo và phục vụ cộng đồng.

Theo thầy Pháp Nhân, trước khi có kênh chính thống, thông tin về chùa chủ yếu lan truyền qua các nền tảng cá nhân, dễ xảy ra sai lệch. Việc số hóa giúp chuẩn hóa nội dung, cung cấp nguồn thông tin chính xác, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận.

Du khách chiêm bái Tây phương Tam thánh trong hang động của Chùa Hang.

Từ đầu năm 2025, hệ sinh thái số của Chùa Hang chính thức vận hành và tiếp tục được hoàn thiện. Sự hiện diện rõ nét trên môi trường số không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh mà còn lan tỏa các giá trị đạo đức, văn hóa tới cộng đồng. Đây được xem là mô hình chuyển đổi số tiêu biểu đầu tiên trong lĩnh vực tôn giáo tại địa phương.

Chuyển đổi số tại Chùa Hang không chỉ dừng lại ở việc quảng bá một địa danh, mà còn mang sứ mệnh góp phần giáo dục đạo đức xã hội; lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa - tâm linh truyền tải cho cộng đồng một cách sinh động và dễ tiếp cận. Thông qua các nền tảng số, những bài học về nhân quả, lòng từ bi, sự hiếu kính… có thể được phổ biến rộng rãi, trở thành nguồn cảm hứng cho cộng đồng. Người dân, phật tử và du khách có thể tương tác, tìm hiểu, tham gia các hoạt động thiện nguyện, góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, nuôi dưỡng tinh thần từ bi, hỷ xả và giá trị đạo đức xã hội.

Hệ sinh thái số của Chùa Hang đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi du lịch tâm linh vùng Thất Sơn, góp phần kết nối các điểm đến và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững cho tỉnh An Giang và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Bước đi tiên phong của Chùa Hang đã chứng minh rằng, công nghệ không làm mất đi tính tôn nghiêm của tôn giáo. Ngược lại, nếu được sử dụng với tâm thế đúng đắn, nó sẽ là “cánh tay nối dài” đưa giá trị đạo đức và văn hóa truyền thống đi xa hơn trong thế giới số. Giữa vùng Thất Sơn, Chùa Hang đang viết nên một chương mới - nơi đạo và đời giao thoa trên nền tảng của sự minh bạch và kết nối bền vững, đánh thức ngôi chùa cổ Phước Điền tự trên không gian số.

Chuyển đổi số tại Chùa Hang không chỉ là câu chuyện của những con số hay thuật toán mà là minh chứng cho việc “Đạo pháp không rời thế gian”. Sự hòa quyện giữa nét cổ kính và hơi thở công nghệ đang tạo nên một diện mạo mới cho Phật giáo An Giang và vùng châu thổ sông Cửu Long; đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn bền vững trong cộng đồng.

Bài và ảnh:Lê Huy Hải (TTXVN)