Công khai danh tính người phát tán tin giả

Công khai danh tính người phát tán thông tin sai sự thật

Sự bùng nổ của mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là các mô hình AI tạo hình ảnh thời gian qua, biến không gian số thành mảnh đất màu mỡ cho những tin đồn độc hại, thông tin giật gân câu view mọc lên như nấm sau mưa.

Nhiều đối tượng sẵn sàng bóp méo sự thật, xâm hại nghiêm trọng danh dự người khác hay gây hoang mang dư luận vì nhiều lý do khác nhau. Nguyên nhân cốt lõi khiến vấn nạn này khó dứt là vì các hình thức xử phạt trước đây chưa đủ sức răn đe, các biện pháp kỹ thuật ẩn danh, khiến kẻ vi phạm dễ nhờn luật.

Anh Nguyễn Hoàng Minh (phường Kim Liên) chia sẻ: "Thời gian vừa qua, Facebook và Threads của tôi hiện lên rất nhiều bài viết, thông tin chưa xác thực về một cuốn sách và những người liên quan. Khi xu hướng này chưa nguội, đợt mưa bão vừa qua, mạng xã hội của tôi lại hiện lên những video cũ cắt ghép tinh vi về ngập lụt quy mô lớn. Gần đây nhất là rất nhiều thông tin bịa đặt về việc sáp nhập phường, xã; thông tin khởi tố vụ án. Khi vào trang nguồn đăng tải thông tin, trang cá nhân đó hoàn toàn không có thông tin gì. Dường như họ rất yên tâm khi đăng tải thông tin sai sự thật rồi ung dung vì không sợ bị phát hiện".

Người dùng đang đăng nhập vào mạng xã hội Threads. Ảnh: Khánh Huy

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5-10-2026 quy định toàn diện về công tác phòng, chống tin giả và tin sai sự thật trên không gian mạng. Văn bản này xác lập các tiêu chí phân loại tin giả theo mức độ nguy hại, chuẩn hóa quy trình xử lý khép kín 6 bước.

Đồng thời, Nghị định quy định rõ chế tài công khai danh tính cá nhân, tổ chức cố tình phát tán thông tin sai lệch nhằm lập lại kỷ cương và làm sạch môi trường mạng.

Hành lang pháp lý mới còn siết chặt trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới trong việc kiểm duyệt và phối hợp định danh người dùng. Sự kết hợp đồng bộ giữa định danh điện tử VNeID và cơ chế truy vết dòng tiền từ các tài khoản mạng xã hội vi phạm đã bịt kín mọi kẽ hở tẩu tán thông tin hoặc ẩn nấp sau các tài khoản ảo.

Đồng bộ quy trình, phòng ngừa từ sớm
Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) phân tích, việc chuẩn hóa quy trình 6 bước theo Nghị định số 328/2026/NĐ-CP có ý nghĩa lớn ở chỗ chuyển công tác quản lý nhà nước từ cách xử lý tương đối phân tán, phụ thuộc vào từng vụ việc sang một quy trình thống nhất.

Trong môi trường mạng, chỉ gỡ một bài đăng sau khi đã lan truyền rộng thường không đủ, bởi nội dung có thể đã bị sao chép sang nhiều nền tảng khác nhau. Việc đưa các bước gắn nhãn, cảnh báo, yêu cầu rà soát và ngăn chặn vào cùng một quy trình giúp xử lý triệt để không chỉ nguồn phát mà còn hạn chế quá trình tiếp tục lan truyền của thông tin sai lệch.

Người dùng đang đăng nhập vào mạng xã hội Facebook . Ảnh: Khánh Huy

Quy trình này cũng làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và các chủ thể liên quan, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh của người dân qua nhiều kênh để tạo thêm nguồn phát hiện tin giả từ xã hội. Giá trị lớn nhất của quy trình không nằm ở việc có thêm thủ tục, mà là biến công tác phòng chống tin giả thành một cơ chế phản ứng có trình tự, đầu mối và trách nhiệm rõ ràng, chuyển đổi tư duy từ xử lý hậu quả sang can thiệp sớm ngay từ khi thông tin bắt đầu có dấu hiệu nguy hại.

Bên cạnh đó, quy định gắn nhãn tin giả tạo ra cảnh báo trực quan, kịp thời cho người tiếp nhận để hạn chế việc tiếp tục tin tưởng hay chia sẻ nội dung sai sự thật.

Về quản lý nhà nước, việc gắn nhãn giúp phân biệt rõ giữa thông tin chưa được kiểm chứng và tin giả đã được cơ quan có thẩm quyền xác định, tạo cơ sở để các nền tảng áp dụng biện pháp xử lý tiếp theo. Tuy nhiên, luật sư cũng lưu ý rằng gắn nhãn không phải là giải pháp tự thân duy nhất mà cần kết hợp đồng bộ với việc xác minh, hạn chế phát tán qua thuật toán và gỡ bỏ khi cần thiết.

Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng luật sư Tinh Thông Luật, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội. Ảnh: NVCC

“Hiệu quả phụ thuộc vào độ chính xác và kịp thời của việc xác minh, cũng như khả năng nền tảng hạn chế việc tiếp tục đề xuất, chia sẻ hoặc phát tán nội dung đã bị xác định là giả. Nếu chỉ gắn nhãn nhưng nội dung vẫn được thuật toán tiếp tục phân phối rộng rãi thì tác dụng cảnh báo sẽ rất hạn chế.

Do đó, giá trị lớn nhất của cơ chế này là chuyển từ tư duy gỡ bỏ sau khi đã lan truyền sang cảnh báo và giảm khả năng tiếp tục lan truyền. Gắn nhãn cần được xem là một mắt xích trong quy trình xử lý tin giả, kết hợp với xác minh, cảnh báo, hạn chế phát tán và gỡ bỏ khi cần thiết, chứ không phải giải pháp duy nhất” - luật sư Diệp Năng Bình chia sẻ thêm.

Sự minh bạch hóa thông tin, kết hợp giữa chế tài nêu tên nghiêm khắc và quy trình quản lý đồng bộ chính là bước đi tất yếu để thanh lọc không gian mạng, trả lại sự bình yên và tin cậy cho cộng đồng.

Khánh Huy