Công chức, viên chức quá tải, TPHCM tính xã hội hóa một số khâu giải quyết thủ tục hành chính

UBND TPHCM vừa có tờ trình gửi HĐND TPHCM về dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM quy định cơ chế xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) trên địa bàn.

Phải làm thêm hơn 100 giờ/tháng, cả buổi tối, ngày nghỉ.

UBND TPHCM đánh giá TPHCM là đô thị đặc biệt, có quy mô dân số lớn nhất cả nước, diện tích quản lý rộng, số lượng đơn vị hành chính cấp xã lớn, khối lượng công việc phát sinh rất lớn và đa dạng trên nhiều lĩnh vực. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phạm vi quản lý, thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc thành phố và cấp xã tiếp tục được mở rộng.

Tuy nhiên, hiện nay, số lượng cấp phó và số lượng các phòng, ban, chi cục, tổ chức tương đương chủ yếu được quy định thống nhất trên phạm vi cả nước, chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt rất lớn về quy mô dân số, khối lượng công việc, mức độ phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý của đô thị đặc biệt như TPHCM.

Cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM giải quyết TTHC cho người dân, tháng 6/2026. Ảnh: Ngô Tùng.

Tính đến hiện tại, toàn thành phố đang áp dụng 2.170 TTHC, bao gồm 1.755 TTHC cấp tỉnh, 374 TTHC cấp xã và 57 TTHC thuộc thẩm quyền của cơ quan khác. Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, thành phố đã tiếp nhận và giải quyết hơn 1,78 triệu hồ sơ tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như đất đai, xây dựng, đầu tư, đăng ký kinh doanh và hộ tịch.

TPHCM hiện có hơn 11.600 nhân sự tham gia giải quyết TTHC tại các sở, ban, ngành và UBND xã, phường, đặc khu.

Mặc dù số lượng nhân sự khá cao nhưng số lượng hồ sơ mỗi công chức thụ lý, giải quyết tại TPHCM vẫn luôn ở mức cao nhất cả nước. Trung bình mỗi công chức cấp xã đang phải gánh vác từ 4-9 nhóm nhiệm vụ khác nhau, mỗi nhóm đều bao hàm nhiều khâu xử lý chi tiết, phức tạp.

Tình trạng quá tải tại các điểm tiếp nhận hồ sơ thường xuyên diễn ra, đặc biệt là vào các thời kỳ cao điểm hoặc khi có sự thay đổi về chính sách pháp luật chuyên ngành.

Ngoài ra, do áp lực từ quy định về thời hạn giải quyết TTHC và khối lượng hồ sơ phát sinh liên tục, công chức, viên chức tại nhiều cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố phải thường xuyên làm thêm giờ.

Để đảm bảo tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, không gây ách tắc cho hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân và doanh nghiệp, bộ phận công chức, viên chức tiếp nhận và giải quyết TTHC thường xuyên phải làm việc ngoài giờ hành chính, bao gồm cả buổi tối và các ngày nghỉ cuối tuần.

Hiện nay, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, cả nước nói chung và TPHCM nói riêng đã tăng cường, vận dụng tối đa các công nghệ, ứng dụng, khoa học kỹ thuật trong công tác tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính… Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển đổi, việc ứng dụng công nghệ thông tin vẫn bộc lộ một số bất cập, hạn chế.

Giúp tiết kiệm hàng triệu giờ lao động thủ công

Nhằm khắc phục tình trạng này và nâng cao hiệu quả hoạt động, việc ban hành chính sách đặc thù cho phép xã hội hóa một số khâu trong quy trình giải quyết TTHC là yêu cầu thực tiễn và cấp thiết.

Cụ thể, có thể áp dụng chính sách này đối với các công việc như hướng dẫn người dân, doanh nghiệp kê khai, hoàn thiện hồ sơ,tiếp nhận và phân loại hồ sơ ban đầu, đặc biệt là công tác số hóa, bóc tách dữ liệu từ hồ sơ giấy sang dữ liệu điện tử và kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu số hóa đang chiếm phần lớn thời gian tác nghiệp của công chức.

Thành phố cần thiết lập cơ chế cho phép các tổ chức, doanh nghiệp hoặc tổ chức hành nghề chuyên nghiệp tham gia thực hiện các công đoạn này dưới sự kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan nhà nước.

Ngoài ra, nhu cầu xã hội hóa hiện nay đang tập trung cao độ ở các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn, hồ sơ mang tính chất phức tạp và có ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh như đất đai, xây dựng, đầu tư, đăng ký kinh doanh và hộ tịch.

Cũng trong tờ trình, UBND TPHCM cho rằng việc áp dụng cơ chế xã hội hóa tại các lĩnh vực này có thể giúp TPHCM tiết kiệm được hàng triệu giờ lao động thủ công mỗi năm, trực tiếp kéo giảm tỷ lệ công chức, viên chức đang phải làm thêm giờ hiện nay, tạo không gian và thời gian để họ tập trung vào nghiên cứu chuyên sâu, nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong Chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh, sinh viên tham gia giải quyết một số công việc hành chính đơn giản tại các địa phương.

Ngô Tùng