Công bố kết luận về vaccine mRNA ngừa Covid-19

Ảnh minh họa: Futurism

Cách đây sáu năm, khi những liều vaccine mRNA ngừa Covid-19 đầu tiên được triển khai, khái niệm “mRNA” vẫn là điều xa lạ. Nhiều người hoài nghi, nhiều người lo ngại vaccine có thể làm thay đổi ADN của con người, trong khi cũng có những người hoàn toàn tin tưởng vào cơ sở khoa học đứng sau công nghệ mới này.

Sáu năm sau, một nhóm nhà khoa học thuộc Đại học British Columbia (Canada) đã thực hiện tổng quan toàn diện về các bằng chứng khoa học hiện có nhằm đánh giá những gì vaccine mRNA đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và hướng phát triển của công nghệ này trong tương lai.

Tổng quan nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, các thử nghiệm lâm sàng và dữ liệu thực tế thu thập từ hàng tỷ liều vaccine đã được sử dụng tại hàng chục quốc gia trên thế giới.

Kết quả, nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet cho thấy vaccine mRNA là một nền tảng an toàn và hiệu quả, các tác dụng phụ nghiêm trọng xảy ra với tỷ lệ rất thấp. Đồng thời, công nghệ từng được phát triển để chống Covid-19 hiện đang được mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác, bao gồm điều trị ung thư.

“Sau hàng tỷ liều vaccine đã được sử dụng, hiện nay chúng ta có trong tay một lượng bằng chứng khoa học đặc biệt lớn”, tác giả chính Anna Blakney cho biết trong thông cáo báo chí. “Tổng quan này khẳng định vaccine mRNA là một nền tảng an toàn và có hiệu quả rất cao, được hỗ trợ bởi các quy trình thử nghiệm nghiêm ngặt và hệ thống giám sát trong thực tế”.

Hiệu quả bảo vệ mạnh mẽ, rủi ro nghiêm trọng rất hiếm gặp

Theo nghiên cứu, dữ liệu từ các chương trình tiêm chủng Covid-19 trên toàn cầu cho thấy vaccine mRNA mang lại khả năng bảo vệ đáng kể trước nguy cơ nhập viện và tử vong ở nhiều nhóm đối tượng khác nhau, bao gồm trẻ em, phụ nữ mang thai và những người bị suy giảm miễn dịch.

Các mũi tiêm nhắc lại tiếp tục giúp duy trì hiệu quả bảo vệ, trong khi những phiên bản vaccine cập nhật được điều chỉnh theo sự biến đổi của virus SARS-CoV-2.

Vaccine mRNA dạng hạt nano lipid. Ảnh: Kateryna Kon/Shutterstock

Một trong những tác dụng phụ được theo dõi chặt chẽ nhất là viêm cơ tim, tình trạng viêm ở cơ tim được ghi nhận với tỷ lệ cao hơn ở nam giới trẻ tuổi. Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh rằng những biến cố bất lợi nghiêm trọng như vậy xuất hiện rất hiếm và lợi ích từ việc tiêm chủng, bao gồm giảm nguy cơ mắc bệnh nặng, nhập viện và tử vong, vẫn vượt trội hơn các nguy cơ tiềm tàng.

Đối với những lo ngại cho rằng vaccine mRNA có thể làm thay đổi ADN của con người, các nhà nghiên cứu cho biết cơ chế hoạt động của vaccine không cho phép điều đó xảy ra. Vaccine chỉ mang theo những chỉ dẫn tạm thời để tế bào tạo ra một đoạn protein giúp hệ miễn dịch học cách nhận diện tác nhân gây bệnh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các chỉ dẫn này sẽ tự phân hủy và không đi vào khu vực trong tế bào nơi ADN được lưu trữ.

Khi niềm tin trở thành một phần của câu chuyện vaccine

Bên cạnh các vấn đề khoa học, nghiên cứu cũng đề cập đến những thách thức xã hội xuất hiện trong quá trình triển khai vaccine.

Tại một số cộng đồng, sự hoài nghi đối với các cơ quan y tế và hệ thống chăm sóc sức khỏe khiến những dữ liệu an toàn đơn thuần chưa đủ để tạo dựng niềm tin của công chúng.

“Với bất kỳ loại vaccine hay thuốc mới nào, điều quan trọng là phải truyền đạt một cách rõ ràng và minh bạch các dữ liệu an toàn cũng như những quy trình thử nghiệm nghiêm ngặt hỗ trợ việc sử dụng chúng”, đồng tác giả Manish Sadarangani cho biết trong thông cáo báo chí. “Điều này có ý nghĩa thiết yếu đối với việc xây dựng niềm tin của công chúng, chống lại thông tin sai lệch và hỗ trợ mọi người đưa ra các quyết định sáng suốt về tiêm chủng”.

Triển vọng vượt ra ngoài Covid-19

Theo các nhà khoa học, nền tảng công nghệ đứng sau vaccine mRNA không chỉ giới hạn trong cuộc chiến chống Covid-19.

Ảnh: Yang H. Ku/C&EN/Shutterstock

Hệ thống vận chuyển của vaccine dựa trên các hạt nano lipid - những hạt chất béo siêu nhỏ có nhiệm vụ bảo vệ phân tử mRNA và đưa chúng vào bên trong tế bào một cách an toàn. Công nghệ này, được phát triển với sự đóng góp của các nhà nghiên cứu Đại học British Columbia, có thể được điều chỉnh để ứng dụng cho nhiều bệnh lý khác nhau.

Hiện các nhà khoa học đang nghiên cứu sử dụng nền tảng mRNA để phát triển vaccine phòng cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV), điều trị các bệnh tự miễn và vaccine ung thư cá thể hóa. Đây là phương pháp nhằm huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện và tấn công chính khối u của từng bệnh nhân.

Ngoài lĩnh vực vaccine, nền tảng này cũng đang được nghiên cứu cho nhiều liệu pháp điều trị dựa trên RNA khác.

Các nhà khoa học cho biết, trong thời gian tới, các nỗ lực nghiên cứu sẽ tập trung vào việc giảm các phản ứng phụ mà một số người gặp phải sau tiêm chủng, kéo dài thời gian duy trì miễn dịch và giúp công nghệ mRNA trở nên dễ tiếp cận hơn trên phạm vi toàn cầu.

Hồng Nhung