Con người ở đâu trong vòng lặp bảo mật có AI?

Sự bùng nổ của AI đang tái định hình toàn bộ bức tranh an toàn thông tin. Ở góc độ phòng thủ, trí tuệ nhân tạo giúp chuyên gia gia tăng tốc độ phân tích mã độc, tự động hóa quy trình giám sát và phát hiện sớm các mối đe dọa. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các nhóm tấn công có chủ đích (APT) cũng tận dụng chính công nghệ này để gia tăng quy mô và độ tinh vi cho các chiến dịch xâm nhập.

Lúc này, cuộc cạnh tranh giữa bên tấn công và bên phòng thủ không còn dừng lại ở việc “ai sở hữu AI”, mà ai có khả năng khai thác, kiểm soát và sử dụng AI hiệu quả hơn. Tại sự kiện an ninh mạng BSides Hanoi lần thứ 2 với chủ đề “No Human”, cộng đồng bảo mật đã đặt ra vấn đề “Con người thực sự nằm ở vị trí nào trong vòng lặp bảo mật khi AI ngày càng trở nên phổ quát?“.

“No Human” không hướng tới tương lai nơi máy móc thay thế hoàn toàn con người, mà phản ánh sự chuyển dịch về vai trò. Khi công việc giám sát rập khuôn và xử lý dữ liệu thô được giao cho AI, con người được giải phóng để tập trung vào những bài toán chiến lược và phức tạp hơn.

Anh Đinh Thái Sơn cho biết AI có thể phát hiện những lỗ hổng logic phức tạp đã tồn tại nhiều năm mà các công cụ quét mã tĩnh truyền thống hoặc con người đều bỏ sót. (Ảnh: Thụy Phương)

Tại sự kiện, nhà nghiên cứu bảo mật Đinh Thái Sơn nhận định AI giúp nâng hiệu suất tìm kiếm lỗ hổng lên mức tối đa, rút ngắn đáng kể thời gian từ khi phát hiện đến khi có thể khai thác. “Lúc này, vai trò của con người dịch chuyển: Thay vì ngồi dò từng dòng code, con người hiện nay đóng vai trò giám sát, tinh chỉnh mô hình và xử lý các vấn đề giao tiếp phức tạp với nhà phát triển để vá lỗi. Toàn bộ hạ tầng bảo mật toàn cầu sẽ buộc phải điều chỉnh để thích ứng với tốc độ tìm lỗi của AI“, anh nói.

Bức tranh an ninh mạng hiện đại cũng từ đó trải rộng trên nhiều lát cắt mới: từ bảo mật blockchain, điều tra số, phân tích mã độc chuyên sâu cho đến tổng hợp tri thức mối đe dọa. Tại mỗi lĩnh vực, AI có thể xử lý lượng dữ liệu khổng lồ trong vài giây, nhưng chính tư duy chuyên môn, khả năng suy luận ngữ cảnh và phán đoán logic của con người mới đưa ra quyết định cuối cùng.

Trí tuệ tập thể - mắt xích định hình năng lực phòng thủ

Ông Trương Đức Lượng chia sẻ tại sự kiện.

Bên cạnh năng lực cá nhân, sự kết nối và chia sẻ tri thức trong cộng đồng chính là yếu tố then chốt giúp con người giữ vững vị thế trước các mối đe dọa dựa trên AI. AI dù thông minh đến đâu cũng chỉ học từ dữ liệu quá khứ, trong khi các cuộc tấn công mạng luôn biến ảo không ngừng.

Nhấn mạnh về giá trị cốt lõi của yếu tố con người và cộng đồng, ông Trương Đức Lượng - Chủ tịch HĐQT VSEC kiêm thành viên Hội đồng Chuyên môn BSides Hanoi 2026 - chia sẻ: “Giá trị của một cộng đồng kỹ thuật không được đo bằng quy mô của một hội nghị, mà bằng những nghiên cứu được tạo ra, những kết nối được duy trì và sự đóng góp lâu dài của các thành viên cho hệ sinh thái an ninh mạng“.

Trên tinh thần đó, thay vì tìm kiếm một đáp án chung cho những thách thức mới của an ninh mạng, BSides Hanoi hướng tới việc quy tụ những nghiên cứu đa chiều, tạo không gian để các ý tưởng được chia sẻ, phản biện và tiếp tục hoàn thiện. Điểm khác biệt của BSides Hanoi không ở việc giới thiệu những công nghệ mới, mà ở cách các nghiên cứu được chia sẻ, phản biện và tiếp tục hoàn thiện thông qua đối thoại với cộng đồng.