'Con chữ' thay đổi cuộc sống phụ nữ ở làng Dao Krông Nô

Mùa mưa năm 2018, chị Đặng Mùi Lưu (ngồi hàng đầu, bên phải) tham gia lớp xóa mù chữ tại thôn

Biết đếm tiền nhưng không biết chữ

Mùa mưa năm 2018, chị Đặng Mùi Lưu khiến cả gia đình bất ngờ khi quyết định tham gia lớp xóa mù chữ. Thời điểm đó, người phụ nữ Dao đã gần 40 tuổi, người con đầu chuẩn bị tốt nghiệp bậc THCS.

Chia sẻ về quyết định đi học, chị Lưu nói, đó là ước mơ, nguyện vọng mà chị ấp ủ từ ngày nhỏ. Khi điều kiện gia đình ổn định, chị muốn đi học để làm gương cho các con.

Con chữ đã thực sự trở thành “chìa khóa” mở cánh cửa tri thức, giúp người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở xã Krông Nô tự tin hơn trong cuộc sống

“Tôi mồ côi mẹ từ 7 tuổi rồi theo anh trai từ tỉnh Cao Bằng vào xã Krông Nô sinh sống. Ngày trước cuộc sống khó khăn, anh chị không có điều kiện cho đi học nên không biết chữ. Cũng nhiều lần muốn đi học nhưng vì không có lớp nên chưa thực hiện được”, chị Lưu cho hay.

Năm 2018, Trường Tiểu học Ngô Gia Tự mở lớp xóa mù chữ cho người dân 2 thôn Đắk Na và Đắk Ri. Theo danh sách ban đầu, khóa học chỉ có khoảng hơn 60 học viên. Nhưng thực tế, gần 120 học viên đã đến lớp trong ngày đầu khai giảng. Chị Đặng Mùi Lưu là một trong số này.

Chị Lưu kể thêm, khoảng 10 năm trở về trước, số người trong thôn không biết chữ rất nhiều, trong đó đa phần là phụ nữ. Khi biết nhà trường mở lớp dạy chữ buổi tối, chị em trong thôn đăng ký học ngay.

“Học chữ để con cái không phải mặc cảm vì bố mẹ mù chữ. Nói thật, bà con trong thôn ai cũng biết đếm tiền, ai cũng biết dùng điện thoại, nhưng rất ít người biết đọc chữ, biết viết tên mình”, chị Lưu cho hay.

Sau gần 3 năm theo học lớp xóa mù chữ, chị Lưu và hàng chục phụ nữ Dao khác đã hoàn thành khóa học

Sau gần 3 năm theo học lớp xóa mù chữ, chị Lưu và hàng chục phụ nữ Dao khác đã hoàn thành khóa học. Không những đọc thông, viết thạo, cuộc sống của chị Lưu còn có nhiều thay đổi khi biết chữ.

“Sau khi hoàn thành khóa học, chị em trong thôn rủ nhau đi học bằng lái xe máy. Bây giờ, hầu như chị em nào cũng có bằng lái xe. Cuối năm 2025, tôi với chồng còn đi học, thi bằng lái xe ô tô và thi đậu ngay lần đầu tiên”, người phụ nữ Dao, 43 tuổi, hãnh diện nói.

“Chìa khóa” giúp bà con tự tin hơn

Chỉ vài ngày sau khi có bằng lái xe, chị Lưu cùng chồng mua một chiếc xe ô tô mới, trị giá gần 800 triệu đồng. Chị Lưu trở thành người phụ nữ Dao đầu tiên có bằng lái xe và ô tô riêng.

Chia sẻ niềm vui này, chị Lưu nói: “Thấy mình lái xe, nhiều chị em trong thôn bất ngờ và tò mò. Nhưng đi nhiều thành quen, bây giờ nhiều chị cũng đăng ký đi học lấy bằng lái”.

Theo Trưởng thôn Đắk Na Lý Kiềm Tá, nhờ lớp học xóa mù chữ, người dân trong thôn đã tự tin đi thi bằng lái xe. Riêng chị Lưu là người phụ nữ đầu tiên của thôn có bằng lái xe ô tô.

“Thay vì nhìn hình để chọn đáp án, bà con đã biết đọc chữ, hiểu nội dung câu hỏi mỗi khi vào phòng thi. Từ chỗ e ngại, tự ti khi tiếp xúc với cán bộ hay thực hiện các thủ tục hành chính, nay nhiều người đã chủ động đọc thông báo, ký giấy tờ, tiếp cận chính sách hỗ trợ của Nhà nước”, ông Tá cho hay.

Cũng theo ông Tá, ở 2 thôn Đắk Na, Đắk Ri, nhiều gia đình đã có cuộc sống ổn định hơn sau khi xóa mù chữ. Biết đọc, biết viết, đồng bào Dao biết ứng dụng những kỹ thuật canh tác tiên tiến vào sản xuất. Nhờ đó, nhiều hộ gia đình đã có thu nhập cao từ cà phê, hồ tiêu.

Chị Đặng Mùi Mui, thôn Đắk Na cho biết, từ một người không biết chữ, chị đã biết tra cứu kỹ thuật sản xuất trên điện thoại thông minh. Nhờ nắm vững quy trình chăm sóc cà phê và áp dụng hiệu quả, năng suất vườn cây tăng rõ rệt.

Chị Mui cho biết, từ ngày biết chữ, biết học hỏi kỹ thuật trên mạng, mỗi năm gia đình thu hơn 10 tấn cà phê nhân

Biết đọc, biết viết, tưởng chừng là điều rất đỗi bình thường, nhưng với không ít người dân vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Lâm Đồng, đó từng là một giấc mơ xa vời. Với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ, công tác xóa mù chữ ở Lâm Đồng đang từng bước mở ra những đổi thay bền vững.

Theo lãnh đạo UBND xã Krông Nô, xác định xóa mù chữ là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, những năm gần đây, địa phương đã triển khai đồng bộ, quyết liệt công tác phổ cập giáo dục - xóa mù chữ, với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Những lớp học xóa mù chữ sáng đèn mỗi đêm, trở thành điểm sáng trong công tác xóa mù chữ của xã Krông Nô

Trong giai đoạn vừa qua, xã Krông Nô trở thành điểm sáng trong công tác xóa mù chữ. Hơn 97% người trong độ tuổi 15 - 60 đạt chuẩn biết chữ mức độ 1; trên 94% người đạt mức độ 2. Năm 2025, xã Krông Nô được đánh giá đủ điều kiện đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2.

Bà Trần Thị Phượng, Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Krông Nô đánh giá, từ những lớp học xóa mù chữ, con chữ đã thực sự trở thành “chìa khóa” mở cánh cửa tri thức, giúp người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số tự tin hơn trong cuộc sống, chủ động tiếp cận pháp luật, khoa học kỹ thuật và hội nhập với xã hội hiện đại.

Dương Phong