Cơ quan nhà nước được 'tự quyết chi tiêu' theo quy định mới

Ngày 16.3.2026, Chính phủ ban hành Nghị định 75/2026/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính. Nghị định có hiệu lực từ 1.5.2026, thay thế các quy định cũ đã tồn tại hơn 20 năm, tạo khuôn khổ mới cho quản lý ngân sách nhà nước theo hướng hiện đại, minh bạch.

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: chinhphu.vn

Cơ sở pháp lý và phạm vi điều chỉnh

Nghị định được xây dựng trên nền tảng các luật mới như Luật Tổ chức Chính phủ 2025, Luật Ngân sách nhà nước 2025 và các quy định liên quan. Nội dung trọng tâm là:

Quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng kinh phí hành chính của cơ quan nhà nước.
Áp dụng với các cơ quan sử dụng ngân sách nhà nước có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng.
Không áp dụng đối với một số cơ quan đặc thù như quốc phòng, công an, cơ quan Đảng và cơ quan ở nước ngoài.

Điểm đáng chú ý là nghị định này chính thức thay thế Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 117/2013/NĐ-CP, đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn quản lý tài chính mới.

Nguyên tắc tự chủ: Quyền đi kèm trách nhiệm

Nghị định đặt ra các nguyên tắc cốt lõi:

Bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Không làm tăng kinh phí ngân sách trừ trường hợp đặc biệt.
Tăng quyền quyết định cho người đứng đầu đơn vị.
Sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch.

Đặc biệt, người đứng đầu cơ quan phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc sử dụng ngân sách, thay vì phụ thuộc cơ chế cấp phát cứng như trước.

Nội dung tự chủ tài chính: Mở rộng quyền chi tiêu

Theo quy định mới, cơ quan thực hiện tự chủ được:

Tự quyết định định mức chi tiêu nội bộ.
Chủ động phân bổ kinh phí theo nhiệm vụ.
Sử dụng phần kinh phí tiết kiệm để bổ sung thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc.

Kinh phí quản lý hành chính được sử dụng cho nhiều nhóm chi như:

Tiền lương, phụ cấp.
Các khoản đóng góp theo lương.
Chi hoạt động chuyên môn, vận hành.
Phúc lợi tập thể và các khoản chi hợp pháp khác.

Đây là bước tiến lớn giúp tăng tính linh hoạt trong vận hành bộ máy hành chính.

Quy định bắt buộc: Công khai, minh bạch và giám sát

Nghị định yêu cầu các cơ quan:

Ban hành quy chế chi tiêu nội bộ.
Thực hiện công khai tài chính trong nội bộ.
Tạo điều kiện để cán bộ, công chức giám sát.

Đồng thời, định kỳ trước ngày 31.1 hàng năm, các đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện cơ chế tự chủ cho cơ quan cấp trên hoặc cơ quan tài chính.

Điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực

Nghị định có hiệu lực từ 1.5.2026.
Các cơ quan đã áp dụng cơ chế tự chủ năm 2025 tiếp tục thực hiện theo quy định. cũ trong giai đoạn chuyển tiếp.
Sau thời điểm này, toàn bộ hệ thống sẽ chuyển sang áp dụng cơ chế mới.

Nghị định gồm 3 chương, 15 điều, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho quản lý tài chính hành chính.

Ý nghĩa và tác động

Việc ban hành Nghị định 75/2026/NĐ-CP mang nhiều ý nghĩa:

Tăng quyền chủ động cho cơ quan nhà nước.
Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.
Thúc đẩy cải cách hành chính, tinh gọn bộ máy.
Siết chặt trách nhiệm giải trình, chống lãng phí.

Đây được xem là bước đi quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa quản lý tài chính công tại Việt Nam.

HÙNG NGUYỄN