Cơ hội việc làm phong phú, nhiều ngành vẫn 'khó' người học

 Sinh viên nông lâm tại ngày hội việc làm năm 2026.

Sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ cùng những biến động của thị trường lao động đang làm thay đổi xu hướng chọn ngành của người học. Trước sức hút từ các ngành nghề mới, được kỳ vọng có cơ hội việc làm và thu nhập cao, không ít ngành học truyền thống gặp khó trong tuyển sinh.

Nghịch lý “doanh nghiệp chờ, trường học thiếu”

Nguyễn Thị Hương Mơ, sinh viên Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế cho biết, dù còn trên ghế giảng đường nhưng em và nhiều bạn sinh viên đã được một số công ty, doanh nghiệp săn đón, tuyển dụng vào làm việc ngay sau khi ra trường. Mức lương khởi điểm khá hấp dẫn, dao động quanh mức 10 triệu đồng/tháng.

Tại ngày hội việc làm năm 2026 mới đây do Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế tổ chức, hàng chục doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia  tuyển dụng với hàng ngàn chỉ tiêu. Cơ hội dành cho sinh viên sau khi tốt nghiệp khá đa dạng, từ làm việc tại các trang trại công nghệ cao, doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nước cho đến cơ hội sang làm việc tại châu Á, châu Âu. Thế nhưng mỗi năm nhà trường chỉ cung ứng tầm hơn 900 cử nhân, kỹ sư, thấp hơn nhiều so với nhu cầu tuyển dụng.

Mặc dù cơ hội việc làm lớn, nhưng theo PGS.TS Trần Thanh Đức, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế, nhiều năm qua, tuyển sinh vẫn là bài toán khó của nhà trường. Hằng năm, nhiều ngành học dù có cơ hội việc làm rất tốt nhưng vẫn không đạt chỉ tiêu đề ra. Chẳng hạn, giai đoạn 2019 - 2023, tỷ lệ nhập học tại trường dao động từ 36,21% đến gần 53% so với chỉ tiêu tuyển sinh; các năm 2024 - 2025, tỷ lệ nhập học có tăng nhưng vẫn chưa đạt chỉ tiêu đề ra.

Lý giải nguyên nhân, các chuyên gia cho rằng nút thắt lớn nhất nằm ở nhận thức xã hội. Nhiều phụ huynh và học sinh vẫn giữ định kiến, học ngành nông lâm ra trường sẽ khó tìm việc hoặc vất vả, lam lũ. Trong khi đó, nông nghiệp hiện đại đang ngày càng ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa và công nghệ sinh học, làm thay đổi phương thức sản xuất và nhu cầu nhân lực.

Ngành nền tảng chịu áp lực từ sóng thời đại

Không riêng nhóm ngành nông lâm, các ngành khoa học cơ bản cũng gặp khó khăn trong tuyển sinh. Giai đoạn 2019 đến 2024, có thời điểm tỷ lệ thí sinh nhập học của Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế cũng chỉ dao động trên 50% chỉ tiêu. Hai năm trở lại đây, tỷ lệ nhập học của trường tăng hằng năm, nhưng một số ngành như toán, lý, hóa... vẫn chưa đạt chỉ tiêu.

Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Trần Ngọc Tuyền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế cho biết, xu hướng người học ưu tiên các ngành nghề mang lại thu nhập cao ngắn hạn đang là thách thức chung của nhiều trường đại học trong và ngoài nước. Dù vậy, khoa học cơ bản là nền tảng vững chắc của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Những lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, công nghệ vật liệu, công nghệ sinh học hay khoa học môi trường đều được xây dựng trên nền tảng của các ngành khoa học cơ bản.

Vì vậy, vấn đề không phải là thay thế khoa học cơ bản bằng những ngành học mới, mà là đổi mới cách tiếp cận trong đào tạo, nghiên cứu và kết nối với nhu cầu phát triển của xã hội. Trước hết, nhà trường tiếp tục rà soát và đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, liên ngành, tăng cường khả năng thích ứng của sinh viên trước yêu cầu thị trường lao động. Các chương trình được cập nhật theo sự phát triển của công nghệ, chú trọng tích hợp nội dung về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu.

Bài, ảnh: HOÀNG TRIỀU