'Cơ hội vàng' để TP.HCM chấm dứt cảnh xe container chạy khắp đô thị

Sáng 18/8, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Quy hoạch Tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

"Đây là một cơ hội vàng"

Góp ý cho dự thảo, TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn nói, thành phố đang đứng trước thời kỳ mới, với một siêu đô thị có quy mô lớn gấp khoảng 3 lần TP.HCM trước đây.

"Quản lý một siêu đô thị đã khó, làm sao để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số còn khó hơn. Đây là hai nhiệm vụ lớn nhất đặt ra đối với quy hoạch TP.HCM hiện nay", ông nêu quan điểm.

Theo TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn, TP.HCM đang có "cơ hội vàng" làm lại quy hoạch để chấm dứt cảnh xe container chạy khắp đô thị. Ảnh: Phan Anh.

Do đó, vấn đề đầu tiên là cần quy hoạch logictics đa phương thức để kết nối đô thị đa cực, đa trung tâm. Bởi hiện nay, chúng ta chưa có đầy đủ hệ thống hạ tầng đa phương thức, kết hợp các loại hình giao thông và kết nối với cả vùng đô thị. TP.HCM phải được xem là trung tâm lõi của một vùng đô thị rộng lớn và xa hơn là trung tâm của cả vùng Nam Bộ.

"Đây là một cơ hội vàng", ông Nam nhìn nhận.

Theo ông, TP.HCM trước đây có quy hoạch logistics nhưng hiệu quả trong vận tải hàng hóa và vận tải hành khách chưa cao. Các loại hình hạ tầng khác nhau cần được tích hợp để người dân đi lại thuận lợi, đồng thời kết nối các vùng sản xuất công nghiệp với những hạ tầng trọng điểm như sân bay và cảng biển.

Đặc biệt, cần lưu ý cảng biển vì đây là phương thức vận tải có chi phí thấp. Hệ thống đường sắt cần được kết nối trực tiếp với các khu sản xuất, đưa hàng hóa lên tàu và vận chuyển thẳng đến cảng.

Hiện nay, chi phí logistics của chúng ta còn cao, thậm chí trong một số trường hợp cao hơn chi phí sản xuất, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Nếu có thể giảm đáng kể chi phí logistics, đây sẽ là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.

Quy hoạch logistics hiệu quả cũng giúp tổ chức đô thị hiệu quả hơn. Chẳng hạn, có thể tính toán việc di dời một số hoạt động cảng từ khu vực Cát Lái xuống khu vực Cái Mép - Cần Giờ, đồng thời kết hợp hệ thống cảng dọc sông Sài Gòn với các cảng chính.

"Khi đó, tình trạng xe container chạy khắp đô thị như hiện nay sẽ được khắc phục. Đây là một cơ hội vàng và quy hoạch cần làm rõ vấn đề này", KTS Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh lần nữa.

Phân chia không gian TP.HCM

TS Trần Văn, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, nhìn nhận hồ sơ quy hoạch cần củng cố luận chứng về nhu cầu và khả năng huy động nguồn lực đầu tư, đồng thời xác định rõ thứ tự ưu tiên các công trình, dự án.

Ngoài ra, quy hoạch cũng cần làm rõ về nhu cầu vốn gắn với quy mô nền kinh tế, khả năng thu ngân sách và khả năng thu hút nguồn lực.

TS Trần Văn, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, góp ý tại hội nghị. Ảnh: Phan Anh.

Theo ông, dự thảo quy hoạch chưa chứng minh đầy đủ khả năng hấp thụ nguồn vốn cũng như khả năng triển khai trên thực tế. Chưa kể, nhiều năm qua, tiến độ giải ngân đầu tư công của TP.HCM chưa đạt kế hoạch.

Chuyên gia này nêu quan điểm, quy hoạch cần chỉ rõ các kịch bản trong trường hợp không huy động được nguồn lực như dự kiến và việc này sẽ tác động thế nào đến mục tiêu phát triển.

Nếu quy hoạch không tính toán sát khả năng huy động nguồn lực và xác định mức độ ưu tiên cụ thể, việc này có thể dẫn đến những hệ lụy lớn đối với đầu tư và tài chính của thành phố.

Các mục tiêu phát triển cụ thể của TP.HCM theo dự thảo Quy hoạch Tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Đề cập tăng trưởng 2 con số, GS Nguyễn Văn Phước nói hình thành cấu trúc đô thị đa cực, tăng cường liên kết có thể tạo tiền đề để TP.HCM hướng tới mục tiêu này. Tuy nhiên, quy hoạch cần tính đến sự đa dạng không gian lãnh thổ và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

GS Nguyễn Văn Phước đề nghị quan điểm quy hoạch cần chú trọng tổ chức phát triển dựa trên khả năng chống chịu biến đổi khí hậu, đồng thời phân chia không gian TP.HCM thành các nhóm khác nhau.

Theo đó, những khu vực có khả năng chống chịu cao có thể bố trí các cực tăng trưởng và hạ tầng chiến lược. Khu vực có mức độ rủi ro cao cần được kiểm soát, hạn chế mật độ và quy mô dân số.

Nền tảng pháp lý vững chắc

Ông Phạm Minh Tuấn, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ TP.HCM cho biết, TP.HCM bước vào thời kỳ quy hoạch mới sau bước ngoặt sáp nhập địa giới hành chính mang tính lịch sử, mở rộng diện tích tự nhiên lên hơn 6.700 km2 với quy mô dân số dự báo đạt 22 - 23 triệu người vào năm 2050.

Đứng trước tầm nhìn chiến lược dài hạn 100 năm, hướng tới mốc sau năm 2075 và xa hơn, Quy hoạch tổng thể thành phố được nghiên cứu, lập trên cơ sở quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa các định hướng chiến lược tại Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM.

Theo ông Tuấn, thông qua Quy hoạch tổng thể, TP.HCM chính thức xác lập mô hình mới phát triển tích hợp đồng bộ không gian, hạ tầng, kinh tế - xã hội sau sáp nhập.

Hội nghị sáng 18/8 dưới sự chủ trì của ông Phạm Minh Tuấn (bên trái), Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ TP.HCM và ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM. Ảnh: Phan Anh.

“Đây là nền tảng pháp lý và chính trị vững chắc để thành phố thực hiện bước chuyển dịch lịch sử từ mô hình đô thị đơn tâm sang mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, phát huy tối đa hiệu quả cộng hưởng của quá trình hợp nhất, tạo ra giá trị gia tăng vượt trội”, ông Phạm Minh Tuấn nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng, quy hoạch cần thiết lập khung chiến lược cho việc tổ chức lại không gian phát triển, phân bố dân cư và các chức năng kinh tế, xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại.

Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa trung tâm tài chính quốc tế, các vùng sản xuất công nghiệp công nghệ cao, hệ thống cảng biển và logistics, các đô thị du lịch biển và sinh thái, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu và khả năng thích ứng với những thách thức của biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và sự biến động của nền kinh tế thế giới trong thế kỷ XXI.

Từ đó, ông Phạm Minh Tuấn nhìn nhận việc xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể TP.HCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, làm nền tảng định hướng phát triển không gian, kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao vai trò, vị thế của thành phố trong Vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.

Phan Anh