Chuyên gia Iran chỉ ra 8 yếu tố có thể báo trước 'giờ G' của chiến tranh toàn diện

Tàu sân bay USS Harry S. Truman của Mỹ ở phía Bắc Biển Đỏ. Ảnh tư liệu: IRNA/TTXVN phát

Những điều kiện quân sự trước thời điểm khai hỏa

Theo Alireza Maaf, khi đánh giá nguy cơ chiến tranh, câu hỏi quan trọng không chỉ là “khi nào chiến tranh bắt đầu”, mà còn là khi nào những bước chuẩn bị quân sự cùng các điều kiện chính trị, tình báo và kinh tế hội tụ, khiến đối phương có thể thực thi quyết định mở chiến dịch.

Tác giả nhận định một cuộc tấn công có thể được phát động khi danh sách mục tiêu tấn công đã được hoàn thiện và bên tiến công đạt mức tin cậy cần thiết về khả năng tiếp cận, đánh trúng các mục tiêu. Tuy nhiên, thời điểm này còn phụ thuộc vào sự tương tác giữa tám yếu tố.

Yếu tố thứ nhất là khả năng tạo bất ngờ chiến lược, thông qua các hoạt động gây sốc, đánh lừa và nghi binh. Theo tác giả, một kịch bản có thể xảy ra là đối phương tiến hành đòn đánh chớp nhoáng nhằm vào cơ cấu chỉ huy, trung tâm trọng yếu và cơ sở hạ tầng chiến lược. Trong kịch bản như vậy, những vụ ám sát có sử dụng công nghệ thông minh và các đòn tấn công phối hợp vào những trung tâm sống còn, cơ sở hạ tầng hoặc mục tiêu quân sự có thể nhằm tạo cú sốc ban đầu, gây rối loạn quá trình ra quyết định và phá vỡ sự cân bằng trong bộ máy điều hành cấp cao của đất nước. Tình trạng bế tắc ngoại giao hoặc việc lợi dụng đàm phán để đánh lừa đối phương cũng được xem là những dấu hiệu cần chú ý.

Yếu tố thứ hai là quá trình huy động và chuẩn bị lực lượng quân sự. Một chiến dịch quy mô lớn đòi hỏi điều chuyển lực lượng, triển khai hệ thống hỗ trợ, chuẩn bị đạn dược và thiết lập mạng lưới chỉ huy, kiểm soát. Do đó, những thay đổi trong bố trí binh lực, trang thiết bị và năng lực hậu cần có thể cho thấy tình hình đang chuyển từ trạng thái răn đe sang chuẩn bị hành động quân sự.

Yếu tố thứ ba là hoạt động tình báo. Trước khi chiến dịch bắt đầu, các bên có thể đẩy mạnh thu thập dữ liệu về trung tâm trọng yếu, quy luật di chuyển của chỉ huy, mạng lưới liên lạc và năng lực phòng không. Ngược lại, việc bảo vệ các vị trí chiến lược, phân tán lực lượng và tăng cường phòng thủ có thể làm tăng chi phí tấn công, khiến đối phương phải điều chỉnh hoặc trì hoãn quyết định.

Sức ép chính trị, kinh tế và an ninh trên nhiều mặt trận

Yếu tố thứ tư là khả năng hình thành liên minh chính trị và quân sự. Theo Alireza Maaf, một cuộc xung đột quy mô lớn không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh quân sự của Mỹ mà còn chịu ảnh hưởng từ sự phối hợp chính trị, tình báo và hậu cần từ các đồng minh. Mức độ tham gia của các nước châu Âu và khu vực, đặc biệt là vai trò của Israel, có thể ảnh hưởng đến tính toán chiến lược. Tuy nhiên, tác giả lưu ý sự ủng hộ chính trị không nhất thiết đồng nghĩa với việc trực tiếp tham chiến.

Yếu tố thứ năm là sức ép kinh tế. Các biện pháp trừng phạt, phong tỏa đường biển, đường bộ và đường không, hạn chế thương mại hoặc gây sức ép lên đối tác kinh tế của Iran có thể nhằm gia tăng chi phí trong nước, làm suy giảm khả năng kháng cự và sức chống chịu của quốc gia. Dù vậy, tác giả cho rằng không thể mặc nhiên kết luận sức ép kinh tế sẽ dẫn đến khủng hoảng chính trị hay bất ổn xã hội. Khả năng này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nội tại và mức độ tác động từ bên ngoài.

Yếu tố thứ sáu là an ninh biên giới. Việc tạo ra những điểm bất ổn tại khu vực biên giới trên bộ và trên biển có thể buộc Iran phân tán lực lượng quân đội, an ninh để ứng phó. Theo tác giả, đây có thể là một phần của chiến lược tiêu hao, khiến quốc gia bị nhắm mục tiêu phải đồng thời xử lý nhiều điểm nóng. Vì vậy, kiểm soát biên giới và ngăn chặn các nguy cơ bất ổn được xem là nhiệm vụ quan trọng.

Yếu tố thứ bảy là giá dầu và các tuyến vận chuyển năng lượng. Bất kỳ cuộc khủng hoảng quân sự lớn nào tại Trung Đông cũng có thể tác động đến thị trường dầu mỏ và hoạt động vận chuyển năng lượng quốc tế. Hai tuyến hàng hải chiến lược là eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb có vai trò đặc biệt trong những tính toán này. Tuy nhiên, tác giả nhấn mạnh không bên nào có thể chỉ dựa vào một đòn bẩy địa chính trị hoặc kinh tế để quyết định cục diện xung đột.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran tuyên bố sẽ đáp trả hành động gây hấn của quân đội Mỹ bằng các cuộc tấn công mạnh mẽ do Quân đội Cộng hòa Hồi giáo Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) thực hiện. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Nội lực quốc gia và điều kiện hình thành “giờ G”

Yếu tố thứ tám là tình hình nội bộ Iran, đặc biệt là sự gắn kết xã hội, lòng tin của công chúng và mức độ sẵn sàng về tâm lý trước nguy cơ chiến tranh. Theo Alireza Maaf, những yếu tố này có thể tác động trực tiếp đến tính toán của đối phương. Nguy cơ gia tăng khi sức ép từ bên ngoài kết hợp với các rạn nứt bên trong, tạo điều kiện cho bất ổn xã hội.

Từ những phân tích trên, Alireza Maaf cho rằng thay vì dự đoán ngày giờ chiến tranh bùng nổ, cần theo dõi sự biến động đồng thời của tám yếu tố quân sự, tình báo, chính trị, kinh tế và xã hội. Theo ông, “giờ G” có thể xuất hiện khi các điều kiện này hội tụ, khiến bên tiến công đánh giá lợi ích dự kiến lớn hơn chi phí phải trả.

Để ngăn chặn kịch bản đó, tác giả nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường năng lực răn đe, duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu, củng cố lòng tin xã hội và hạn chế nguy cơ sức ép kinh tế bên ngoài chuyển thành bất ổn nội bộ. Tuy nhiên, bài phân tích không đưa ra thời điểm cụ thể của một cuộc chiến mới.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc