Chuyển đổi xanh tại doanh nghiệp: Lãnh đạo định hướng vì môi trường cùng bảo đảm vốn cam kết của tổ chức

Khi lãnh đạo doanh nghiệp phụng sự môi trường, sự phát triển sẽ đạt hiệu quả bền vững. (Ảnh: HNV)

Tuy nhiên, làm thế nào để biến tầm nhìn vĩ mô của ban lãnh đạo thành hành động bảo vệ môi trường thiết thực của từng nhân viên? Nghiên cứu mới nhất của Đại học Kinh tế Quốc dân về quản trị doanh nghiệp, cụ thể là nghiên cứu tại đề tài cấp Đại học mã số NEU1-2025.11, đã chỉ ra rằng, “Lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường” và “vốn cam kết” chính là lời giải hoàn hảo cho bài toán trên.

Lãnh đạo phụng sự: Làm gương thay vì mệnh lệnh

Khác với mô hình quản lý truyền thống thường dựa vào quyền lực và mệnh lệnh, lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường là phong cách ưu tiên bảo vệ cho môi trường sống, đồng thời họ dốc sức hỗ trợ nhân viên trong doanh nghiệp của mình đạt được các mục tiêu bền vững.

Các nhà lãnh đạo theo phong cách này không chỉ dừng lại ở việc “hô hào” khẩu hiệu xanh, mà họ trực tiếp làm gương, cung cấp nguồn lực và truyền cảm hứng để đội ngũ nhân sự lồng ghép các giá trị bảo vệ môi trường vào công việc hằng ngày.

Nghiên cứu này có quy mô lớn khảo sát 534 nhân sự tại các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ở Việt Nam đã khẳng định: Phong cách lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường có tác động trực tiếp và vô cùng mạnh mẽ đến hiệu suất xanh của toàn tổ chức.

Vốn cam kết: “Mắt xích” bí mật và chất xúc tác mạnh mẽ

Nếu ban lãnh đạo là người hoạch định con đường thì “vốn cam kết” của nhân viên chính là động cơ thúc đẩy tổ chức tiến lên phía trước. Vốn cam kết phản ánh mức độ gắn bó tâm lý, lòng trung thành và sự sẵn sàng cống hiến hết mình của người lao động đối với các chiến lược chung của tổ chức.

Các nhà nghiên cứu đã khám phá ra vai trò “kép” vô cùng độc đáo của vốn cam kết trong chuỗi giá trị xanh của doanh nghiệp.

Theo đó, với vai trò trung gian: lãnh đạo phụng sự định hướng môi trường không chỉ tạo ra hiệu suất xanh trực tiếp mà còn gián tiếp bồi đắp sự cam kết của nhân sự. Khi được cấp trên tận tình hỗ trợ và định hướng, nhân viên sẽ hình thành mối liên kết tâm lý sâu sắc với tổ chức, từ đó tự giác thực hiện các hành vi sinh thái thiết thực (như tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu hay giảm thiểu rác thải).

Với vai trò điều tiết, được xem như chất xúc tác: hiệu lực của phong cách lãnh đạo phụng sự được khuếch đại mạnh mẽ nhất khi vốn cam kết của tổ chức ở mức cao. Tại những tập thể có sự gắn kết chặt chẽ, nhân viên không chỉ thụ động làm theo yêu cầu mà còn chủ động đóng góp các sáng kiến đổi mới xanh, biến tầm nhìn của lãnh đạo thành những thành tựu môi trường vượt trội.

Hành động chiến lược cho các nhà quản trị

Để tối ưu hóa hiệu suất xanh, các tổ chức không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn độc của ban lãnh đạo mà cần đồng bộ hóa chiến lược phát triển lãnh đạo với quản trị nhân sự. Theo đó, các chuyên gia đề xuất 3 giải pháp trọng tâm gồm có:

Thứ nhất, đẩy mạnh thực hành lãnh đạo xanh: Ban lãnh đạo cần tích hợp sâu sắc trách nhiệm môi trường vào định hướng chiến lược dài hạn, luôn làm gương trong các hành vi bảo vệ môi trường để truyền cảm hứng mạnh mẽ cho toàn thể nhân viên.

Thứ hai, nuôi dưỡng vốn cam kết qua quản trị nhân sự: Thiết lập một môi trường làm việc hỗ trợ, cung cấp các khóa đào tạo chuyên sâu về môi trường, nhất là lồng ghép các tiêu chí xanh vào hệ thống đánh giá hiệu suất, cơ chế khen thưởng của doanh nghiệp.

Thứ ba, trao quyền và thúc đẩy sự tham gia: Tạo cơ chế rộng mở để nhân viên trực tiếp tham gia quá trình ra quyết định liên quan các dự án bền vững. Phương pháp này giúp gia tăng ý thức làm chủ và khơi dậy tiềm năng sáng tạo xanh của mỗi cá nhân.

Chuyển đổi xanh không phải là một đích đến ngắn hạn mà là một hành trình dài hạn đòi hỏi sự chung tay của toàn thể tổ chức. Bằng cách kết hợp hài hòa giữa triết lý lãnh đạo phụng sự và việc vun đắp nguồn vốn cam kết dồi dào từ nhân viên, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể vừa thực hiện xuất sắc trách nhiệm bảo vệ môi trường, vừa kiến tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững trong kỷ nguyên kinh tế số và phát triển xanh.

Trương Đình Đức-Lê Nguyễn