Chuyển đổi xanh - Mệnh lệnh từ thực tiễn và khát vọng đô thị sinh thái

Ông Trần Nam Hưng - Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng (phải) và nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong chủ trì, điều hành tại hội thảo.

Kiên định hành trình "Thành phố môi trường"

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Trần Nam Hưng - Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng khẳng định, Đà Nẵng luôn kiên định với lựa chọn mô hình tăng trưởng xanh, coi đây là nền tảng cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhìn lại lịch sử, kể từ khi Đề án "Xây dựng Đà Nẵng - thành phố môi trường" ra đời vào năm 2008, thành phố đã trải qua gần 20 năm nỗ lực không ngừng nghỉ. "Di sản" của quá trình này là vị thế dẫn đầu cả nước về chỉ số bảo vệ môi trường (PEPI) trong nhiều năm liên tiếp và hàng loạt giải thưởng quốc tế về quản lý đô thị xanh, sạch.

Tuy nhiên, ông Trần Nam Hưng thẳng thắn nhìn nhận, trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác lập kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là trọng tâm của phương thức sản xuất mới, Đà Nẵng cần một "cú hích" mạnh mẽ hơn. Thành phố đã tích hợp các mục tiêu này vào Quy hoạch giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 và vừa điều chỉnh Đề án "Thành phố môi trường" cho giai đoạn 2026-2030 để phù hợp với Luật Bảo vệ môi trường 2020. "Đà Nẵng không phát triển bằng mọi giá mà theo đuổi sự cân bằng giữa kinh tế, môi trường và xã hội, trong đó chuyển đổi xanh giữ vai trò dẫn dắt", ông Hưng nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa điều này, thành phố xác định người dân và doanh nghiệp chính là chủ thể trung tâm. Các chính sách sắp tới sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ sạch, đồng thời định hướng phong trào tiêu dùng bền vững, phân loại rác tại nguồn. Mục tiêu cuối cùng là biến ý thức xanh thành hành động tự giác thường xuyên, tạo lợi thế cạnh tranh để Đà Nẵng phát triển nhanh nhưng bền vững.

Dưới góc độ chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ NN&MT) cho rằng, xây dựng đô thị sinh thái là nhiệm vụ cấp thiết khi các thành phố đang là nơi tiêu thụ tài nguyên và phát thải lớn nhất. Ông Thọ chỉ ra một thực tế: Chuyển đổi xanh không chỉ là trồng thêm cây xanh mà là sự thay đổi toàn diện từ quy hoạch đến hạ tầng.

Theo ông Thọ, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn lực tài chính hạn chế và công nghệ chưa đồng bộ. Để giải bài toán này, ông đề xuất cần có các giải pháp đột phá về thể chế nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng. Việc tận dụng các nguồn tài chính xanh, trái phiếu xanh và chuyển giao công nghệ quốc tế sẽ là "chìa khóa" thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi. Đặc biệt, ông nhấn mạnh vai trò của công nghệ số trong quản lý đô thị: "Chuyển đổi xanh chỉ thực sự bền vững khi được quản trị bằng dữ liệu thông minh, giúp tối ưu hóa tài nguyên và kiểm soát ô nhiễm một cách chính xác nhất". Vì vậy, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt để thị trường và xã hội trở thành lực lượng thực thi chính.

Đồng quan điểm về tính dài hạn, ông Nguyễn Hồng Quang - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ NN&MT) đánh giá cao chủ đề hội thảo vì nó gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển đô thị mới của Việt Nam. Ông Quang nhận định, chuyển đổi xanh không phải là đích đến cố định mà là một hành trình đổi mới sáng tạo liên tục. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính. Do đó, Bộ NN&MT cùng các bộ ngành sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật để khuyến khích các giải pháp tuần hoàn. Mục tiêu là biến những cam kết chính trị thành những giá trị kinh tế thực tế, giúp nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu.

Trục du lịch xanh Huế - Đà Nẵng

Một điểm sáng đầy kỳ vọng tại hội thảo là tầm nhìn liên kết vùng miền Trung. Ông Nguyễn Đình Đức - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế cho biết, với Huế, chuyển đổi xanh là con đường tất yếu để hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế. Thời gian qua, Huế đã triển khai mạnh mẽ nền tảng đô thị thông minh Hue-S và các phong trào như "Ngày Chủ nhật xanh", nhưng để tạo đột phá, cần một không gian lớn hơn.

Ông Nguyễn Đình Đức đề xuất giải pháp liên kết phát triển vùng du lịch xanh ven biển phía Nam Huế với Đà Nẵng. Theo đó, hai địa phương sẽ cùng hình thành một trung tâm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng biển và du lịch di sản tầm cỡ quốc tế. Việc liên kết này không chỉ giúp phát huy giá trị cảnh quan đặc thù của miền Trung mà còn tạo ra một chuỗi cung ứng dịch vụ xanh liên hoàn, từ giao thông xanh đến các cơ sở lưu trú giảm phát thải. "Sự liên kết giữa một cố đô cổ kính và một đô thị trẻ năng động sẽ tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt, thu hút những dòng khách đầu tư chất lượng cao, ưu tiên các tiêu chuẩn môi trường", ông Đức nhận định.

Đà Nẵng khẳng định mục tiêu Kiên định hành trình "Thành phố môi trường".

Tại các phiên thảo luận chuyên sâu, TS.KTS Phạm Anh Tuấn (Đại học Xây dựng Hà Nội) cũng đóng góp nhiều mô hình hạ tầng cảnh quan thông minh giúp đô thị thích ứng với thiên tai. Đà Nẵng phải trở thành địa phương đi đầu cả nước về tiêu dùng xanh. Bởi, thị trường quyết định và điều phối sản xuất, chỉ có người tiêu dùng xanh, thông minh mới định nước được công nghiệp, sản xuất xanh, tạo ra những doanh nghiệp xanh.

Từ hội thảo, với sự "hiến kế" tâm huyết từ các chuyên gia, con đường hướng tới đô thị sinh thái, thông minh của Đà Nẵng đang mở ra những vận hội mới, hứa hẹn mang lại một không gian sống chất lượng, xanh tươi và bền vững cho nhiều thế hệ mai sau.

XUÂN TIẾN